Bij Berghuizer Papier gaat praktisch alles op de helling

Bij de verlieslatende Berghuizer Papierfabriek verandert praktisch alles: een nieuwe strategie, hoogwaardiger produkten en bovenal een omslag in mentaliteit. Langs deze lijnen moet met witter papier de Wapenveldse fabriek in 1996 weer zwarte cijfers schrijven.

HELSINKI, 2 JUNI. De Berghuizer Papierfabriek is nu eigendom van de Finse hout- en papiergigant Enso Gutzeit. Na sinds 1989 een meerderheidsbelang te hebben gehad, haalden de Finnen vorig jaar zomer via een omstreden bod op de resterende aandelen de Berghuizer van de Amsterdamse beurs en stuurden zij de directie de laan uit. Het roer werd overgenomen door de Nederlander H.L. van Eeghen. Hij trof een cultuur aan waarin werknemers het vizier op de chef richtte, in plaats van op de klant: “Bureaucratie zegevierde, eigen initiatief was uit den boze”.

Daarnaast was de voormalige Berghuizer-top de verkeerde weg ingeslagen. Met relatief kleine machines, zoals Berghuizer zelf in Wapenveld, schakelden veel concurrenten de laatste jaren over op een beperkt assortiment met hoge marges. Bij de Berghuizer daarentegen bleef dat assortiment groeien, van papiersoorten bovendien die op grotere machines efficiënter zijn te draaien. Gecombineerd met een tegenvallende markt restte in 1993 onder de streep een gat van 14,8 miljoen gulden, in 1994 van 15,3 miljoen en dit jaar naar verwachting 5 miljoen.

De Berghuizer moest grondig geherstructureerd worden, concludeerde Van Eeghen in januari na de fabriek met een adviesbureau te hebben doorgelicht. Gistermiddag schetste hij de contouren van de nieuwe strategie. Om met de drie machines in Wapenveld weer winst te maken mikt hij op specialisatie en het spectaculair verkorten van de levertijd. Op de eerste machine (capaciteit 70.000 ton per jaar) wordt van gerecycled papier een hoge kwaliteit A-4 gemaakt, witter dan tot nu toe op de markt is. Thans fabriceert de Berghuizer op deze machine enveloppenpapier. De tweede machine (capaciteit 80.000 ton) gaat een papiersoort maken die geschikt is voor kleurkopiëren. De laatste en kleinste machine (capaciteit 15.000 ton) blijft onveranderd papier produceren voor onder meer luxe winkelzakken.

De levertijd aan de cliënt vanaf bestelling wordt volgens Van Eeghen verkort van drie weken tot 2 à 5 dagen. Deze reductie wil hij bereiken door geen eindprodukten meer op voorraad te maken. In plaats daarvan wordt een voorraad halffabrikaten aangelegd, die naar wens van de klant op maat kan worden gesneden. Deze werkwijze vergroot volgens Van Eeghen de flexibiliteit, levert jaarlijks een kostenbesparing op van circa 30 miljoen gulden en brengt de fabriek terug in de zwarte cijfers. Komend jaar moeten al de eerste vruchten worden geplukt. Van Eeghen taxeert een winst van 5 miljoen gulden op een omzet van ruim 300 miljoen gulden. Nadat het herstructureringsproces eind 1996 is afgerond, moet de winst weer op een gezond niveau komen. Enso Gutzeit realiseert gemiddeld een netto marge van circa 9 procent.

Om een hoge kwaliteit gerecycled papier te maken is als grondstof ontinkt oud-kantoorpapier nodig. Deze pulp kan de Berghuizer inkopen, maar waarschijnlijker is dat Enso Gutzeit een machine hiervoor laat bouwen. De beslissing of dat in Wapenveld gebeurt valt in het najaar. Het gaat dan om een investering van een kleine 200 miljoen gulden. De machine heeft een capaciteit van 130.000 ton per jaar.

Om de ernst van de financiële situatie van de Berghuizer Papierfabriek op het personeel over te brengen maakte de directeur de afgelopen maanden gebruik van onconventionele methoden. Zo legde hij tijdens informatiebijeenkomsten op een rol papier een biljet van honderd gulden. Dat is het bedrag, vertelde hij daarbij, dat we op iedere rol die de fabriek uitgaat toeleggen. “In opperste verbazing keken ze me dan aan”, herinnert hij zich. “Dat kan toch niet, reageerde men.” Volgens Van Eeghen zet dit soort signalen werknemers meer aan het denken, dan wanneer de 'pijnpunten' duidelijk worden gemaakt aan de hand van de verlies- en winstrekening. Belangrijk onderdeel van het ingezette veranderingsproces is verder het snijden in het aantal hiërarchische lagen, van 6 naar 3. Daarbij gaan 85 van de 625 banen verloren en wordt een harde slag aan de 'chefcultuur' toegebracht.

De moedermaatschappij van de Berghuizer, Enso Gutzeit, neemt binnenkort het Finse papierconcern Veitsiluoto over. Het wachten is nog op een akkoord van de Finse overheid, die zowel over Enso als Veitsiluoto de zeggenschap heeft. Gecombineerd hadden de bedrijven in 1994 een omzet van 8,5 miljard gulden en een netto winst van 694 miljoen gulden. Enso Gutzeit, waarvan aandelen in Helsinki en Londen worden verhandeld, staat bij de Finse overheid hoog op de nominatie om volledig te worden geprivatiseerd.

    • Hendrik Jan van Oostrum