Vlaamse liberale leider kondigt zijn aftreden aan

BRUSSEL, 1 JUNI. Guy Verhofstadt, de voorzitter van de Vlaamse Liberalen en Democraten (VLD), heeft zijn aftreden aangekondigd. In een gesprek met De Standaard zegt Verhofstadt dat hij het partijbestuur volgende week dinsdag formeel zal meedelen dat de VLD op zoek moet naar een nieuwe leider.

De nieuwe partijvoorzitter wordt waarschijnlijk in september gekozen. Kandidaten zijn de oud-ministers Herman De Croo, Patrick Dewael en mogelijk ook Europarlementslid Annemie Neyts. Met zijn terugtreden trekt Verhofstadt (42) de consequenties uit de verkiezingsuitslag van afgelopen maand. De liberale VLD boekte weliswaar winst, streefde de Socialistische Partij (SP) voorbij als tweede partij in Vlaanderen, maar slaagde er niet in om de rooms-rode meerderheid van de regering-Dehaene te breken. Verhofstadt zegt dat hij de politiek niet de rug toekeert, maar dat hij zich in de Senaat en daarbuiten actief zal blijven inzetten voor de 'vernieuwingspolitiek' van de VLD. “Ik heb een tong en een pen, en ik zal die de komende vier jaar gebruiken. Ik zal op het terrein actief zijn, met de bedoeling er binnen vier jaar weer te staan”.

Dat Verhofstadt bij de aankondiging van zijn vertrek in één adem alweer preludeert op zijn terugkeer is tekenend voor de directe en provocerende wijze waarop hij het afgelopen decennium politiek heeft bedreven. Verhofstadt werd in 1982 op 28-jarige leeftijd verkozen tot voorzitter van de liberale PVV, de voorganger van de VLD. Van meet af aan heeft hij de strijd aangebonden tegen de 'drukkingsgroepen' - de belangenorganisaties en hun zuilen - die volgens hem een even oncontroleerbare als grote invloed uitoefenen op de politieke besluitvorming in België.

Zijn voortdurende aanvallen op het “corporatistische” België en zijn fanatieke pleidooien voor ingrijpende hervorming van de sociale zekerheid en van de overheidsfinanciën maakten hem de afgelopen jaren populair èn gehaat. Tussen 1985 en 1988 stond hij in de schijnwerpers als jongste vice-premier van België en als eigengereide minister van begroting in het zesde kabinet-Martens. Dat kabinet struikelde over de kwestie-Happart. Althans, zo leek het voor de buitenwereld. In werkelijkheid werd Verhofstadt geloosd door de syndicale krachten binnen de katholieke CVP, omdat hij al te nadrukkelijk zijn liberale stempel op het beleid wilde drukken, zo onthulde oud-voorzitter Jef Houthuys van de Vlaamse christelijke vakbond ACV op zijn sterfbed tegenover publicist Hugo de Ridder. “Ik zal het u zeggen. Happart was slechts een voorwendsel. Verhofstadt was de echte schuldige. De pretentie van da joenk konden wij niet meer slikken”, aldus Houthuys.

Het stempel van 'da joenk' is Verhofstadt niet meer kwijtgeraakt. De afgelopen jaren heeft hij zich ingezet de oude PVV om te vormen tot een moderne, brede liberale beweging en er een echte 'Partij van de Burger' van te maken. Die “verruimingsoperatie” heeft in 1993 wel veel publiciteit opgeleverd en een aantal politici vanuit andere partijen naar de VLD gelokt, maar de gewenste electorale doorbraak is uitgebleven. Vooral de Europese verkiezingen van vorig jaar juni liepen uit op een enorme desillusie toen bleek dat van de voorspelde winst niets terecht kwam. Verhofstadts droom leek daarmee aan scherven te liggen en hij stond toen al op het punt om af te treden.

Sommige waarnemers stellen dat Verhofstadt bij de afgelopen parlementaire verkiezingen (met een score van 21 procent voor de VLD) de fout heeft gemaakt door het thema van de sociale zekerheid tot het middelpunt van zijn campagne te maken. Daarmee zou Verhofstadt de socialistische SP in de kaart hebben gespeeld. De socialisten zouden zich daardoor gemakkelijk hebben kunnen profileren als 'beschermers' van gepensioneerden en uitkeringstrekkers, tegenover de VLD van Verhofstadt als koele saneerders.

    • Wim Brummelman