Rondhangende jongeren

Op een zomeravond staat een groepje feestelijk geklede jongens pal voor een traiteur in een steeg in de binnenstad van Amsterdam. Daar hadden ze afgesproken en het wachten is nog op een ander. Enthousiast wordt besproken welke gelegenheid straks het eerst zal worden bezocht. Intussen groeit bij de eigenaar van de zaak de onrust. Hij staat met gespannen gezicht achter de toonbank en heeft door de etalageruit goed uitzicht op het groepje. Het duurt zeker vijf minuten voor hij naar buiten komt en met stemverheffing vraagt of ze een stuk willen opschuiven. “Ja hoor”, zegt een van de jongens enigszins verbaasd, iedereen doet een aantal stappen naar rechts en het gesprek wordt hervat.

Er is een samenhang tussen deze gebeurtenis en een recent Brits rapport over de psychosociale 'disorders' van de hedendaagse jeugd. In dat rapport wordt bestreden dat de toename van crimineel gedrag, zelfmoord en druggebruik onder de jeugd zou samenhangen met werkeloosheid en slechte woonomstandigheden. Nee, het gaat vooral om het wegvallen van traditionele sociale verbanden zoals het gezin. Daardoor zou een jeugdcultuur ontstaan die nauwelijks meer een binding heeft met de rest van de samenleving en de daar geldende regels.

In de Haagse Spuistraat, vanouds een aantrekkelijke omgeving voor jongeren om rond te hangen, is een samenscholingsverbod van kracht. Het winkelend publiek zou zich bedreigd voelen door de groepjes jeugd en rondhangvoorzieningen moesten dan maar elders worden aangebracht. In de Utrechtse wijk Tuindorp noemt men zo'n voorziening een jop, Jongeren Ontmoetings Plaats. Een artikel over JOPS in NRC Handelsblad (29 mei) meldt dat vrijwel niemand een JOP in de buurt wil. Geen wonder dat zich een jeugdcultuur-op-afstand ontwikkelt.

De teneur van het Britse rapport over wat er mis is met de hedendaagse jongere past in de 'back to basics'-gedachte. Terug naar de traditionele verbanden en nog het liefst naar die van het gezin. Een van de opstellers gaf op de BBC-televisie Japan als voorbeeld, waar de criminaliteit niet het tienvoudige is van een aantal decennia terug, zoals in het Westen. Men leert er nog de traditionele mores, en hij haalde een Japans gezegde aan met de strekking dat een spijker die uit het hout steekt er in Japan weer wordt ingeslagen.

De zaak is veel eenvoudiger. Wanneer we conflict vermijden, het letterlijk buiten onze leefwereld plaatsen ten behoeve van woon- en winkelgenot of wat dan ook, verliezen we tegelijk de noodzaak tot regels, en de gewoonte om die in welk sociaal verband dan ook mede te delen.