Omslag regering Clinton; VS: tijdelijk troepen naar Bosnië sturen

WASHINGTON, 1 JUNI. President Clinton is bereid om eventueel tijdelijk Amerikaanse troepen in te zetten in Bosnië. Dat heeft hij gisteren tijdens een toespraak voor afstuderenden aan de luchtmachtacademie in Colorado Springs gezegd. Deze uitspraak geeft een omslag aan in het denken van de regering-Clinton.

Secretaris-generaal Boutros-Ghali van de VN heeft gisteren vier opties gepresenteerd voor de toekomst van de VN-vredesmacht in Bosnië. Verder kwam het gisteren tot felle strijd in de Bosnische enclave Gorazde en kondigde Lord Owen, de EU-onderhandelaar in de crisis in ex-Joegoslavië, aan binnen een maand af te treden.

Frankrijk roept zaterdag de ministers van defensie en de chefs van staven van de EU- en NAVO-landen bijeen om te praten over de vorming van een snelle interventiemacht voor Bosnië.

Clinton zei gisteren in Colorado: “Als het nodig is geloof ik dat we na raadpleging van het Congres bereid zouden moeten zijn de NAVO bij te staan als die besluit aan een verzoek van de Verenigde Naties tegemoet te komen voor de hulp bij de terugtrekking of in de hergroepering of versterking van hun strijdkrachten”, zei hij.

Voorheen had Clinton beloofd alleen troepen in te willen zetten voor hulp bij terugtrekking van de VN-troepen. Deze toezegging werd gedaan in de hoop dat de VN-troepen in Bosnië zouden blijven, zodat de inzet niet nodig zou zijn.

Nu heeft Clinton gezegd dat hij ook troepen wil inzetten voor de versterking en hergroepering van de VN-strijdkrachten. Volgens de zegsman van het Witte Huis wil Clinton op deze manier een einde maken aan “het groeiende sentiment voor haastige terugtrekking”. “We vinden dat de vastberadenheid van de president om troepen beschikbaar te stellen een prikkel zou zijn voor die landen om hun strijdkrachten ter plekke te laten”, zei de woordvoerder. Volgens Clinton zou versterking van de VN-strijdkrachten “de beste verzekering zijn tegen een menselijke ramp als de VN-troepen zouden vertrekken”.

De veiligheidsadviseur van het Witte Huis, Anthony Lake, zei te hopen dat “de VN-troepen zo lang ze kunnen in de gedemilitariseerde enclaves blijven. Alles wat we kunnen doen om hun zelfvertrouwen op te bouwen, helpt hen om vol te houden”.

Pag.5: Congres negatief over belofte Clinton

De Amerikaanse inzet, beloofd voor morele versterking, zou slechts tijdelijk zijn. Bovendien gaat het volgens zegslieden om minder dan de 22.000 troepen die de Amerikaanse regering aanvankelijk voor terugtrekking had toegezegd. Ook verzekerde Clinton dat Amerika geen deel zou uit maken van de VN-strijdkrachten in Bosnië. Hij zei dat zijn voorganger president Bush de juiste beslissing had genomen door Amerikaanse troepen niet “verstrikt te laten raken in een conflict in Europa”. Hij zei dat de Amerikaanse regering nog geen verzoek had gekregen voor de inzet van troepen.

De reacties uit het Congres en van de Republikeinse presidentskandidaten op de toezeggingen van Clinton waren overwegend negatief. De Republikeinse meerderheidsleider in de Senaat, Robert Dole, voorspelde dat het “heel moeilijk zal zijn voor de regering om goedkeuring te krijgen van het Congres voor de inzet van Amerikaanse landstrijdkrachten in Bosnië”. Dole vindt Amerikaanse hulp alleen gerechtvaardigd bij terugtrekking van de VN-troepen als het wapenembargo tegen de Bosnische moslims is opgeheven. Hij heeft een wetsontwerp tot opheffing van dat embargo ingediend. Het gaat er volgens hem om dat de “Bosniërs zichzelf kunnen verdedigen zonder de hulp van Amerikaanse soldaten”. Volgens hem zou een Amerikaanse missie in Bosnië geen duidelijk doel hebben.

Onder druk van Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk wil de Duitse regering de militaire steun die zij de NAVO heeft beloofd voor de eventuele evacuatie van het VN-contingent uit Bosnië nu ook geven in een situatie waarin de VN-eenheden worden versterkt en gehergroepeerd. Minister Rühe (defensie) zei gisteren in de Bondsdag alvast dat de Bondsrepubliek open moet staan voor verzoeken om hulp van NAVO-partners als niet tot evacuatie maar tot hergroepering van de VN-eenheden wordt besloten. Zondag had hij nog verklaard dat Duitse militaire hulp (Tornado-vliegtuigen, marineschepen, genie-, geneeskundige- en transporteenheden, samen circa 2.000 man) alleen voor begeleiding van de eventuele aftocht van VN-soldaten uit Bosnië was voorzien. Maar dinsdag had kanselier Kohl al gezegd dat zo'n VN-vertrek “een catastrofe” voor de VN, de NAVO en de vrede zou zijn en dat Duitsland er daarom zoveel mogelijk aan moet meedoen om zoiets te voorkomen.