De bloemetjes bloeien

“Het was op de Pinksterdagen/ dat bossen en hagen/ met groene bladeren waren bedekt...” Hiermee begint het eigenlijke verhaal in het middelnederlandse dierenepos over Reynaert de Vos. Op die dagen had koning Nobel zijn rijksdag bijeengeroepen. Het Pinksterfeest luidde in de goede oude tijd grote evenementen in: rijksdagen, toernooien, schuttersfeesten gingen gepaard met markten en volksfeesten. Met Pinksteren is de Heilige Geest op de apostelen, dus op aarde neergedaald - men hoopte dat hemelse wijsheid en gunst ook het werk van de aardse vergaderingen zou bezielen. De keuze van het tijdstip lijkt alleszins verstandig: kruisiging is te eng, wederopstanding te mysterieus en verheven. Bovendien is het weer in Noordwest-Europa met Pasen meestal nog te grillig. Door regen en sneeuw wijs geworden verschoof men in die contreien dan ook veelvuldig het voorjaarsfeest (meifeest) naar het warmere jaargetijde. Juichende jongeren staken vuren aan, er werd een boom met kransen opgericht, gedanst, gedronken en gezongen tot diep in de nacht. Een opgesierd meisje, de pinksterbruid, werd rondgedragen om de lente binnen te halen. Hoe rijker ze was getooid - niet alleen met bloemen en groen, maar ook met zilveren sieraden - hoe overvloediger de oogst zou zijn. Soms liet de lente te lang op zich wachten en werd gehoond als langslaapster - in Noord-Holland wordt nog steeds luilakdag gevierd.

Maar verder lijkt er tegenwoordig niet veel over te zijn van de kennis over de achtergronden van het pinksterfeest, een van de grootste kerkelijke feesten. De natie grijpt gretig elke gelegenheid tot recreatie aan. Al met Pasen voegt men zonnebadend of spelevarend stukje bij beetje Goede Vrijdag bij het weekeinde, begint met feestvieren het liefst op Witte Donderdag en zelfs als het enigszins kan al op Blauwe Maandag. Voor de rest toont men weinig belangstelling voor de heuglijke aanleiding van die vrije dagen. De feesten die vroeger het menselijke leven luister en structuur verschaften zijn thans doelmatig teruggebracht tot kilometerslange files op de wegen naar Zandvoort, België en Duitsland, gegarneerd met de nodige wachttijden, smog, botsingen, gevloek en tandengeknars. Oftewel: bloed, zweet en tranen. Maar niet meer vanwege het geloof. Dat vertellen Nederlanders aan buitenlanders als die in hun culturele onnozelheid rare vragen stellen, zoals: Hé, buurvrouw, iedereen heeft 't nu over Pinksteren en vertelt waar-ie naartoe zal gaan en mijn man en de kinderen, die hebben ook vrij, maar wat is Pinksteren?

Miranda (24): O, dat is zondag en maandag.

-Ja, maar wat is het dan voor een feest?

-Ik weet het niet. In onze familie zijn we niet zo religieus, vandaar.

Bianca (38): Dat is iets christelijks, weet je? Het werd uit de hemel uitgegoten op alle mensen zodat ze elkaar konden verstaan, wie Hebreeuws praatte en wie joods enz.

Miranda: Is het dan niet omdat Christus is opgestaan?

Bianca: Nee joh, dat is met Pasen.

Remco (19): Het is een leuke tijd, de bloemetjes bloeien en het is mooi weer. Verder weet ik het niet, hoor. Thuis hebben we 't er nooit over gehad.

Wil (56): Twee dagen vrij. Dat is waar je tegenwoordig aan denkt. Had je me er vroeger naar gevraagd, dan had ik gezegd: Pinksteren is naar de kerk gaan. Dat is mijn katholieke verleden. Wat het inhoudt weet ik eigenlijk niet. Maar er werd in de kerk zo mooi gezongen. Net of je geest naar de hemel vloog, zei ik maar altijd. Je ging op de zondag naar de kerk, en eigenlijk op de maandag ook. Nu gaan we niet meer naar de kerk.

Piet (65): Met Pinksteren zitten we in België. Ik weet niet wat het inhoudt. Het is iets christelijks en daar doen we niet aan. Wel weet ik dat het 50 dagen na Pasen is. De data weet ik heel precies. Hemelvaart is 40 dagen na Pasen, en Pinksteren is weer 10 dagen later, zo weet je 't. Maar het leeft niet meer, hè.

Jacqueline (32): Zeur niet zo, joh! Wat kan 't jou nou schelen wat Pinksteren is als er hier geen haan meer naar kraait? Pluk de dag, zeggen we in Nederland. Moet jouw man soms werken op die dag? Nee toch? En je dochter hoeft ook niet naar school? Ga je niet lekker naar België toe? Nou dan?