Circussen smokkelen verboden diersoorten binnen

Veel van de leeuwen, tijgers en beren die in circussen optreden zijn illegale immigranten. Dat beweert Traffic, de afdeling van het Wereldnatuurfonds die zich met de handel in wilde dieren bezig houdt. Volgens Traffic-Europa spotten de circussen eenvoudig met de internationale regels die zijn opgezet om bedreigde diersoorten te beschermen. De directies van de rondtrekkende circussen brengen daar tegen in dat het voor hen gemakkelijker zou zijn als er in heel Europa eenzelfde wet gold ten aanzien van bedreigde diersoorten.

Volgens de Convention on International Trade in Endangered Species (CITES) zijn de meest bedreigde diersoorten, zoals tijgers, ondergebracht op Appendix 1, wat wil zeggen dat alle handel in deze dieren verboden is. Circussen kunnen zulke dieren alleen maar over de grens brengen als ze geboren werden voordat de betreffende soort op de Appendix werd gezet, of als ze in gevangenschap geboren zijn.

Maar, zegt Traffic, omdat circussen zelden of nooit bij de grens uitgebreid worden geïnspecteerd, wordt met deze regels op grote schaal de hand gelicht om illegale dieren 'wit te wassen'. De organisatie heeft een lijst van 33 gevallen van bewezen of vermoede fraude gepresenteerd uit de periode 1990- 1994. Het betreft ondermeer 53 chimpansees, 53 tijgers, 26 luipaarden, 40 olifanten en 27 makaken. Het betrof merendeels Griekse en Italiaanse circussen.

Douaniers staan niet te trappelen om circussen te inspecteren, al was het alleen maar omdat ze niet over faciliteiten beschikken om een eventueel in beslag te nemen olifant of tijger onder te brengen. Bovendien trekken verschillende Europese landen zich volgens Traffic weinig van de Citesbepalingen aan. In 1990 trof Traffic in een circus dat door Italië, Oostenrijk en Hongarije reisde, vier Oegandese chimpansees en twee Vietnamese gibbons aan. Beide soorten staan op Appendix 1 en alle dieren waren in het wild gevangen. Noch de Italiaanse noch de Oostenrijkse wet voorzag echter in mogelijkheden om deze dieren in beslag te nemen. Uiteindelijk werden ze in Hongarije in beslag genomen. De chimpansees werden teruggestuurd naar Oeganda, de gibbons stierven aan stress.

Volgens Traffic moet de Europese Unie de externe grenscontroles verscherpen en de opleiding voor douanebeambten verbeteren. Ook wordt gepleit voor een systeem, waarbij circusdieren van bedreigde soorten voortdurend geïdentificeerd kunnen worden, bijvoorbeeld door een microchip in te planten. Feit is, dat de meeste circussen niet zover zouden gaan, papieren te vervalsen met het risico hun kostbare dieren te verliezen. Voor een rondreizend circus kan het echter erg lastig zijn als elk land er op dit terrein zijn eigen wetgeving op nahoudt en daarom zou uniforme Europese regelgeving voor alle betrokkenen een goede zaak zijn. (New Scientist, 27 mei)