Boutros-Ghali: mandaat en Unprofor beperken

NEW YORK, 1 JUNI. Secretaris-generaal Boutros-Ghali van de VN wil omvang en mandaat van de VN-vredestroepen in Bosnië beperken of hen vervangen door een multinationale strijdmacht die niet onder VN-commando valt.

Boutros-Ghali legde gisteren de Veiligheidsraad een rapport voor met vier opties over de VN-vredesmacht UNPROFOR, waaruit de raad, die er vanavond over praat, een keuze moet maken:

terugtrekking van UNPROFOR; dit zou volgens Boutros-Ghali betekenen dat “de bevolking van Bosnië in de steek wordt gelaten”;

handhaving van de status quo, een optie die wordt afgewezen omdat ze de mogelijkheden van humanitaire hulpverlening “verder uitholt”;

een uitbreiding van de strijdmacht met extra troepen en wapens; daarbij zal het echter, aldus Boutros-Ghali, gaan om troepen die niet onder VN-commando vallen en dus om een vervanging van UNPROFOR door een multinationale strijdmacht die met goedkeuring van de Veiligheidsraad optreedt maar valt onder het commando van troepen leverende landen;

een beperking van het mandaat van de vredesmacht en ook van de vredesmacht zelf; volgens Boutros-Ghali moeten de blauwhelmen zich beperken tot het onderhandelen over akkoorden en het toezicht houden op de strijdende partijen; ze mogen in de 'veilige gebieden' alleen geweld gebruiken om zichzelf te verdedigen, ze bemannen het vliegveld van Sarajevo en ze steunen humanitaire missies. Volgens Boutros-Ghali betekent dit eerst een versterking van de vredesmacht, die uiteindelijk echter kan worden verkleind.

Volgens Boutros-Ghali is de huidige rol van UNPROFOR niet te handhaven. Het mandaat moet worden beperkt tot taken waarvan realistisch kan worden verwacht dat een vredesmacht ze uitvoert. In de 'veilige gebieden' blijven blauwhelmen die zichzelf mogen verdedigen maar, aldus Boutros-Ghali, niet om luchtaanvallen mogen vragen.

In het rapport wordt de komst van Britse troepenversterkingen verwelkomd, maar wordt gezegd dat eventueel gebruik van geweld bij het uitvoeren van de VN-missie in strijd zou zijn met het vredebewarende karakter van de operatie. In dat geval moet UNPROFOR worden vervangen door een multinationale strijdmacht onder het commando van de troepen leverende landen: de derde optie.

De Russische president Jeltsin zei gisteren - voordat Clinton zijn toespraak hield - dat Rusland tegen elke grootschalige militaire interventie van de VN of de NAVO in Bosnië is. “We zijn tegen een geweldsoplossing in ex-Joegoslavië”, zei hij, op dat moment refererend aan berichten als zouden de Amerikanen de meer dan driehonderd VN-gijzelaars met een commando-actie willen bevrijden. De oplossing van de crisis, zei Jeltsin, moet worden gezocht bij concessies aan Servië en in overleg.

Lord Owen, de EU-bemiddelaar in de crisis in ex-Joegoslavië, treedt binnen een maand af. Hij maakte zijn besluit, neergelegd in een brief aan de Franse president Chirac - Frankrijk is EU-voorzitter - in het Britse Hogerhuis openbaar. Hij waarschuwde dat de tijd opraakt: “Ik geloof niet dat de humanitaire interventie nog een vierde winter kan worden volgehouden. Als er tegen de herfst van dit jaar geen vredesregeling is, zullen de VN-trroepen, vrees ik, worden gedwongen te vertrekken.”

De Bosnische regering reageerde tevreden op Owens bekendmaking. Vice-president Ejup Ganic zei dat Owen “voortdurend heeft gehamerd” op onderhandelingen met Radovan Karadzic, de leider van de Bosnische Serviërs, “waarbij hij voorbijging aan het feit dat Karadzic internationaal terrorisme in de praktijk brengt”.

In de moslim-enclave Gorazde is de toestand van het door de Bosnische Serviërs gegijzelde VN-personeel kritiek geworden door zware gevechten tussen het regeringsleger en de Bosnische Serviërs. Het regeringsleger probeert VN-waarnemingsposten te veroveren nu die onbemand zijn na de wegvoering van de waarnemers. De Serviërs beschieten Gorazde vanuit de heuvels. Huizen staan in brand en een granaat kwam op twintig meter van de VN-basis in de stad terecht. (Reuter, AP, AFP)