Athene ratificeert fel omstreden zeerechtconventie

ATHENE / ANKARA, 1 JUNI. Het Griekse parlement heeft vannacht eenstemmig de internationale zeerechtconventie geratificeerd, die Griekenland in staat stelt zijn territoriale wateren van 6 tot 12 mijl uit te breiden. Turkije heeft herhaaldelijk gewaarschuwd dat het in dat laatste geval oorlog wordt.

Vandaag beginnen - al langer vastgestelde - oefeningen van de Turkse strijdkrachten in het gebied van de Egeïsche Zee. “Alle landen in de omgeving zijn daarvan lang geleden op de hoogte gesteld”, aldus een Turkse zegsman. In regeringskringen verluidde verder dat de ratificatie in de praktijk geen enkel nieuw element inhoudt.

Athene zal het verdrag vooralsnog niet ten uitvoer leggen, maar onderminister van buitenlandse zaken George Mangakis maakte voor de stemming in het parlement duidelijk dat de regering het recht heeft dat te doen wanneer haar dat zint. “Griekenland zal zijn rechten uitoefenen wanneer zijn belangen dat dicteren”, aldus Mangakis. “Turkijes dreigementen zijn niets meer dan uitdrukkingen van nervositeit over zijn interne problemen.”

Het internationale zeerechtverdrag, dat niet door Turkije is getekend, trad 16 november in werking. Volgens Ankara zou toepassing van de bepalingen door Griekenland zijn Egeïsche kust praktisch van de zee afsluiten wegens de reeks Griekse eilanden er vlak voor. Het verdrag voorziet in dergelijke gevallen in vrije-doorvaartzones, maar het staat vast dat de internationale wateren in de Egeïsche Zee aanzienlijk worden verminderd. Uitbreiding tot 12 mijl zou voor Griekenland inderdaad een verdubbeling van zijn wateren betekenen, tot 70 procent van de Egeïsche Zee. Turkije zou dan 9 procent krijgen, terwijl de rest internationaal zou blijven.

De Atheense kranten - met één uitzondering - maken vandaag geen melding van de ratificatie van het verdrag, deels wegens het late nachtelijke uur waarin dit gebeurde. Maar de kwestie van de 12-mijlszone is hier van het begin af aan uiterst onderkoeld behandeld. Het parlement gaat nu met zomerreces, en men kwam er niet onderuit de ratificatie tot een feit te maken. Een woordvoerder van de rechtse oppositie klaagde over het trage tempo waarmee de zaak voor het parlement was gebracht. De inleider van de regeringspartij stelde dat inwerkingstelling van de 12-mijlszone weliswaar een Griekse aangelegenheid was, maar dat daarbij de EU zo veel mogelijk moest worden ingeschakeld.

Pag.4: Kwestie Egeïsche Zee ligt gevoelig in Turkije

De vooralsnog voorzichtige benadering in Turkije kan niet verhullen dat de 12-mijlskwestie bijzonder gevoelig ligt. Op gezette tijden wordt het onderwerp door Ankara of door de populistische Turkse pers opgerakeld, waarbij vaak ten onrechte de indruk wordt gewekt dat Athene op het punt staat om deze zone uit te roepen.

Het politieke gekrakeel tussen de buurlanden kreeg in november een extra lading omdat Turkije en Griekenland gelijktijdig omvangrijke militaire oefeningen uitvoerden in de Egeïsche Zee. De spanningen liepen zo hoog op dat de Amerikaanse president, Bill Clinton, tussenbeide kwam. Hij maande de buurlanden tot kalmte en stuurde een kruiser naar de Egeïsche Zee “om de Amerikaanse interesse in de regio te demonstreren”. Ook de secretaris-generaal van de NAVO (waarvan zowel Turkije als Griekenland lid is), Willy Claes, wees op het gevaar dat de militaire oefeningen per ongeluk uitmonden in een gewapende confrontatie, wat het sein zou kunnen zijn voor een oorlog in de Egeïsche Zee.

De Grieken tillen zeer zwaar aan de manier waarop de VS Turkije steunen in hun pogingen om de status quo in de Egeïsche Zee te handhaven. Niet voor niets kwam de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, vorig jaar tijdens de NAVO-top in Istanbul met de vermaning aan de Grieken om hun vluchten boven de Egeïsche Zee voortaan ongewapend te verrichten. De Turken lieten weten dat zij dat de laatste tijd al hadden gedaan, maar dat zij weer tot gewapende vluchten waren gedwongen omdat er van Griekse zijde niet op was geantwoord. De gevaren van deze vluchten houden verband met het feit dat de Grieken sinds de jaren twintig vasthouden aan een 10-mijlszone in de lucht, terwijl die in Turkse ogen 6 mijl is. De Turken vinden dus dat hun luchtruim bij herhaling wordt geschonden, terwijl de Grieken klagen dat dat de Turken het Griekse schenden. De VS kiezen openlijk partij voor Turkije: ook voor hen geldt de 6-mijlszone.