Dit is een artikel uit het NRC-archief

ICT

Tussen Sky en de makers van decoders gaat de oorlog voort

Er woedt oorlog tussen de het Britse televisiestation Sky en bedrijfjes die decoders maken. Met deze apparaten kunnen de vele Sky-programma's via een schotelantanne op het Europese vasteland ontvangen worden. Na de magic cards en blockers die door Sky werden opgeblazen, is er nu de interfase skylink. Maar voor de schotelbezitters zijn er geen garanties.

Als Maarten Rövekamp de computer aansluit op de decoder van een satelliet-ontvanger, blijkt de sky-link, laatste wapen in de strijd tussen het Britse satelliet-televisiebedrijf BSkyB en degenen op het Europese vasteland die zijn programma's willen zien, uitstekend te werken. De kille aanduiding 'insert card' tegen een achtergrond van grijze sneeuw verdwijnt, zes gecodeerde televisiesignalen van Sky en nog veertien andere die Sky op de Astra-satellieten in licentie exploiteert, komen - zeer tegen de zin van hun exploitant - stralend in beeld.

“Als Sky zijn diensten ook op de Nederlandse markt aanbiedt, zullen we eersten zijn om een officieel dealerschap aan te vragen”, zegt Rövekamp, directeur van Sales Midden-Holland (SMH) in Schoonhoven, een toonaangevend bedrijf in Nederland op het gebied van niet-geautoriseerde satelliet-decodering. Maar Sky lijkt geen gang naar de markt op het Europese vasteland van plan, en dus zal de kleine oorlog tussen codeerders en decodeerders nog wel even voortgaan.

Verandert Sky de codering in het signaal? Geen nood, de bezitter van een skylink vindt na zo'n drie à vier dagen de nieuwe benodigde software op een bulletin-board. Eén telefoontje en hij zet die met behulp van het modem van zijn computer op zijn schijfje - en het kijken gaat onbekommerd verder.

Het zogenaamde hacken, het 'kraken' van afgeschermde bestanden en signalen moge in de computerwereld tot nu toe toch voornamelijk het werk van kleine groepen enthousiastelingen zijn geweest, in de wereld van de televisie-satellietontvangst kan men rustig van een industrie spreken, waarover nauwelijks meer geheimzinnig wordt gedaan. In gespecialiseerde bladen in Nederland, zoals 'Veronica Satellite' of 'Free Satellite Watcher' adverteren bedrijven uitvoerig met decoders en niet-officiële, zogenaamde magic cards die in deze apparaten kunnen worden gestoken.

Niet bekend

En toch is de decodering voor bedrijven als SMH maar een bijzaak bij de verkoop van hardware als schotels en satelliettuners, legt Rövekamp van SMH uit. Wél een bewerkelijke bijzaak, want als Sky de codering weer eens veranderde en in de afgelopen vijf jaar hele generaties kaarten en andere software buiten werking wist te stellen, bombardeerden alle klanten het bedrijf met verontwaardigde telefoontjes en eisten - blind voor het feit dat op deze software geen garantie wordt verleend - onmiddellijk herstel van ontvangst.

De overwegende belangstelling voor vooral Sky en het door zijn stations gehanteerde coderingssysteem, Videocrypt 1, is daarbij alleszins begrijpelijk: kijkers naar de Astra-satellieten, van het Luxemburgse bedrijf SES dat zich in Europa tot onbetwist marktleider op het gebied van direct satellite broadcasting heeft ontwikkeld, kunnen met deze toegang het aanbod aan zichtbare zenders op hun apparatuur grofweg verdubbelen. Het gaat hier om relatief hoogwaardige programma's in de Engelse taal, waarvan de aantrekkingskracht in Europa toch aanzienlijk groter is dan die van de talrijke ongecodeerd per Astra aangeboden Duitse zenders met hun nagesynchroniseerde films en series.

“Als je een schotel hebt, wil je ook wat zien”, legt Rövekamp uit. “Dat het niet zou mogen, maakt het er alleen maar aantrekkelijker op.” En dus bracht hij, toen hij in 1990 als 20-jarige beginnend ondernemer zelf naar Engeland toog om Amstrad-schotels en tuners voor de Nederlandse markt in te kopen, meteen wat van die handige Videocrypt-1 decoders mee waarmee Sky-programma's konden worden bekeken.

Sky, eigendom van de Australische mediagigant Rupert Murdoch, had vroeger een in heel Europa veelbekeken, ook over veel Nederlandse kabelnetten verspreid pulpkanaal geëxploiteerd. Maar eind jaren tachtig trok het bedrijf zich geheel op de Britse markt terug. Dat heeft te maken met de door de Britse overheid verleende uitzendmachtiging voor Sky en met de hoge rechten die Sky zou moeten betalen voor de verspreiding van bijvoorbeeld Amerikaanse series over heel Europa, die in geen verhouding staan met de inkomsten uit de op Groot-Brittannië gerichte reclame op Sky.

Het Sky-signaal bestrijkt echter heel Europa. Aanvankelijk was een decoder voldoende om het te bekijken, de zogeheten soft-codering. In 1993 echter deed de zogenaamde smart card zijn intrede, die de Britse kijker tegen forse vergoeding van Sky kan betrekken. Hij heeft de omvang van een credit-card en is voorzien van een klein microprocessortje (chip) voor de decodering. Buiten Groot-Brittannië bracht Sky de kaarten niet in de handel, maar geen nood. Decoder-dealers in de rest van Europa richtten bedrijfjes op in Engeland, die hele families, kantoren, bejaardenhuizen ertoe brachten tegen een vergoeding op hun naam een kaart te kopen. Eenmaal over de Noordzee gingen de kaarten op het vasteland in de decoders.

Aan deze handelwijze bleken een aantal nadelen te kleven. Ten eerste liet de loyaliteit van de pro forma-abonnees in Groot-Brittannië vaak te wensen over en bleven zij in gebreke bij het afdragen van hun maandelijks abonnementsgeld aan Sky, na de jaarvergoeding voor de aanschaf van de kaart van continentale zijde in de zak te hebben gestoken. Sky, dat alle kaarten nummert en in computerbestanden aan een naam en een adres koppelt, is door het meezenden van zogenaamde reset-signalen, technisch in staat alle kaarten stuk voor stuk uit te schakelen. Dat gebeurde natuurlijk met Britse wanbetalers, en later ook met kaartbezitters ten behoeve van derden in kantoren en bejaardentehuizen, die Sky door middel van adresvergelijking op het spoor kwam. Menige kaartbezitter op het vasteland zag op deze wijze zijn stralende ontvangst onverhoeds in grijze sneeuw veranderen. Sky slaagde er zelfs in kaarten 'op te blazen', door de elektrische spanning in de chip te manipuleren.

De echte oorlog moest echter nog beginnen. Als Sky zijn kaarten voorzag van informatie die het mogelijk maakte een kaart uit te schakelen, zo redeneerden de decodeerders buiten Groot-Brittannië, dan was het zaak een kaart te ontwikkelen die wél de informatie bevatte waarmee het televisiesignaal werd gedecodeerd, maar niet de informatie waarmee de kaart kon worden uitgeschakeld. Dat was de befaamde magic-card, waarvan Rövekamp er nog schoenendozen vol van achter in het magazijn heeft staan, anderhalf jaar oud nog maar en nu al lachwekkend verouderd. De magic-cards zijn langer van vorm dan de officiële Sky-kaarten en ontberen ook de microchip. Op het vrolijk gekleurde plastic zijn wat microprocessoren aangebracht.

Wie deze kaarten precies heeft geproduceerd, blijft wat onduidelijk. Het vermoeden bestaat dat talrijke technische bedrijfjes er een aardige bijverdienste aan hebben gehad, want de magic cards deden aanvankelijk wel 495 gulden. Duister blijft evenzeer wie in oorsprong de op de kaarten gekopieerde decoderingsinformatie heeft aangeleverd. Er gaan intrigerende geruchten over twee meesterbreinen, één in Ierland en één in Duitsland, die er in geslaagd zouden zijn de informatie van de oorspronkelijke smart-cards af te lezen. Er is natuurlijk ook de mogelijkheid dat de informatie in oorsprong van binnen het eigen bedrijf van Sky afkomstig is. Er zijn er die beweren dat Sky zelf door een beperkt aanbod aan onofficiële kaarten de mogelijkheden tot toekomstige marktuitbreiding op het Europese vasteland wil peilen.

Door het grote aanbod werden de magic-cards steeds goedkoper. Wie er in het voorjaar van 1994 eentje kocht, betaalde nog maar 179 gulden, maar heeft er slechts enkele weken plezier van gehad. Want bij Sky zaten ze ook niet stil en het feit dat een officiële Sky-abonnee in Groot-Brittannië regelmatig een nieuwe kaart krijgt of moet halen, maakt het doorvoeren van kardinale wijzigingen in de gebruikte software mogelijk. Op een avond in mei gingen in heel West-Europa alle magic-cards 'plat'.

Dealers van satelliet-apparatuur, die hun klanten veelal prijzige decoders hadden verkocht met de magic card als aardigheidje, zaten maandenlang met de handen in het haar. Want nieuwe magic cards waren er niet van juni tot en met september. Pas in oktober '94 kwam de nieuwe generatie magic cards op de markt, maar die ontpopten zich al spoedig tot nachtmerrie van decoderbezitter en handelaar. Er waren perioden waarin Sky wel elke drie dagen van codering veranderde, verwoestingen onder onofficiële kaarten aanrichtend.

De produktiekosten van de magic card wogen onder deze omstandigheden niet meer op tegen de in het algemeen geringe levensduur van de kaart - om nog maar te zwijgen over de problemen van (tussen)handelaren die voortdurend met grote aantallen kaarten bleven zitten, omdat deze alweer door Sky onschadelijk waren gemaakt voordat ze de klant hadden kunnen bereiken. Bedrijven als SMH kregen weer honderden ontstelde klanten aan de lijn, die één week of slechts drie uur van hun nieuwe kaart hadden kunnen genieten. Men wil gewoon beeld, en hoe het technisch allemaal in elkaar zit zal de meeste klanten trouwens een zorg zijn.

Om aan de onrust onder de klanten, en de arbeidskosten verbonden aan het beantwoorden van honderden telefoontjes per dag enigszins het hoofd te bieden, investeerde SMH in een Voice responding system, een computerprogramma dat van alle klanten weet welke kaart zij hebben, hen automatisch waarschuwt dat hun kaart onbruikbaar is geworden en vertelt wanneer ze een nieuwe kunnen krijgen.

Inmiddels ging de technische strijd verder met de introductie van de zogenaamde blocker in september. De kaart, in dit geval een originele, maar verlopen Sky-kaart, werd niet meer rechtstreeks in de decoder gestoken, maar in een kaartachtig gevalletje met weer een andere microprocessor, die de reset-pulsen opving en de magic-card op die manier tegen de vernietigingspogingen van Sky beveiligde.

Dat was althans de theorie. Want in de fatale nacht van 7 november 1994 slaagde Sky erin álle voor 300 gulden per stuk verkochte blockers onklaar te maken, en de erin gestoken kaarten erbij.

Slechts beperkt soelaas bracht ook de volgende stap in de technische oorlog, de cardmate/masterclone, die begin dit jaar door SMH op de Nederlandse markt werd geïntroduceerd. Voor deze methode was weer een beperkt aantal originele Sky-kaarten nodig, die voor de klant door middel van een kaartlezer werden gekopieerd in het geheugen van een soort magic card, waarna de originele kaart veilig kon worden opgeborgen. Helaas ging ook dit systeem na enkele weken plat. Maar sinds enkele weken is nieuwe software voor het updaten van de cardmate voorhanden.

Nu is er de interface skylink, die weliswaar van de televisiekijker het bezit van een computer vergt, maar hem en de dealer maximaal bedieningscomfort verschaft: de klant wordt telefonisch gewaarschuwd dat hij zijn software bij het bulletin-board moet gaan actualiseren, en de ervaring leert dat de nieuwe software meestal na zo'n drie à vier dagen ook inderdaad beschikbaar komt. Van garanties kan echter nog steeds geen sprake zijn: de oorlog tussen Sky en de schotelbezitters op het vasteland lijkt nog geenszins ten einde.

Bij Sky-television in Londen laat een woordvoerster weten dat het hier 'illegale' praktijken betreft, waartegen Sky ook langs juridische weg op alle manieren zal optreden. “Makers, aanbieders en gebruikers” van magic-cards dreigt Sky met juridische stappen, maar concrete voorbeelden van juridische actie in verleden of toekomst wil de woordvoerster niet noemen “om betrokkenen niet voortijdig van onze handelwijze op de hoogte te stellen”. Slechts kijken naar de 24-uurs nieuwszender Sky-news is op het vasteland toegestaan.

Het juridisch beroep van de onofficiële decodeerders op Europese richtlijnen, die stellen dat diensten aangeboden in één land van de Europese Unie, aan bewoners van de andere lidstaten niet mogen worden onthouden - waarmee niet door Sky geautoriseerde decodering geoorloofd zou zijn zolang dit bedrijf het onmogelijk maakt langs reguliere weg toegang te krijgen tot zijn programma's - maakt op Sky evenmin indruk. “Men beseft kennelijk niet dat wij slechts voor Groot-Britannië een uitzendlicentie hebben”, aldus de woordvoerster. Uitsluitsel in deze materie kan, zo menen deskundigen, slechts de nieuwe herziene Europese 'Richtlijn televisie zonder grenzen' bieden, waarover het gebakkelei dezer dagen week in Brussel is begonnen.

Tot die tijd lijkt het niet-geautoriseerde decoderen nog een riante toekomst beschoren, want wat met Sky gebeurt, kan natuurlijk ook met andere stations en andere coderingssystemen dan Videocrypt-1. Een bona fide bedrijf, meent Rövekamp van SMH, moet zich echter onthouden van het leveren van niet-officiële decoderingshulpmiddelen voor in Nederland officieel geëxploiteerde satellietsignalen, zoals die van het bedrijf Multichoice, dat ingezetenen van ons koninkrijk de mogelijkheid biedt om naar Discovery, Country Music Television en nog wat andere zenders te kijken. Maar ook met deze uitzonderingen lijkt, gezien de verwachte explosieve groei van het aantal satellietzenders in de komende jaren, het magische-kaartgebeuren goed voor heel wat grenzeloos kijkgenot - en heel wat grenzeloze ergernis.