Matthews maakt het bloed tot zijn wapen

Voorstelling: Hyde, or the strange clauses of will, van en door Michael Matthews, met Will Kruyver. Gezien: 28/4 in de Toneelschuur, Haarlem. Herhaling aldaar 29/4; tournee t/m 10/6.

Drie lichtbakken staan in de nieuwe voorstelling van Michael Matthews achterop het toneel. Op elk van de drie staat een letter: X, Y, Z, de laatste drie letters van het alfabet. Boven de X en Y hangen de kleren die hij droeg in Frank (1991) en Dracula (1993). Boven de Z hangt de lange, zware jas met bontkraag die Mr. Hyde personifieert, de duistere en duivelse kant van dr. Jekyll. Aan het slot van de voorstelling wordt ook het licht in de Z uitgeknipt - de trilogie over de drie beroemdste outcasts in de literatuurgeschiedenis is voltooid.

Maar eerst draagt Matthews in Hyde nog weer het leren masker van het creatuur van Frankenstein en daarna het jasje van de pizza-bezorger die tegen graaf Dracula zei dat hij seropositief was en dus levensgevaarlijk voor bloedzuigers. Hij spreekt tekstflarden waarvan de samenhang mij vaak ontgaat, maar zijn obsederende stem dwingt tot luisteren. “Pay attention”, zegt hij, ten overvloede. De man uit Frank gaat zijn autobiografie schrijven, die de schrijnende zelfspottitel On losing my magnificence zal krijgen. De jongen uit Dracula vertelt over het slagveld dat het besmette bloed heeft aangericht en somt namen op van de doden zijn gevallen.

En dan - eindelijk - komt Hyde, de man die tot moorden in staat is. Michael Matthews voert hem op als een verontrustende engel des wraaks, met fonkelende ogen in het vermagerde hoofd en met een grijns die de haat in zijn hart weerspiegelt. Weg is de performer die vier jaar geleden, in Frank, vol mededogen een monster tot mens maakte. Nu vertoont hij Hyde als iemand die met zijn bloed kan doden, iemand die vilein en onverzettelijk vaststelt dat hij een kwaal is waartegen geen medicijn bestand is. Aids is zijn wapen.

Vlak voordat de Z wordt uitgeknipt, staat hij trots en uitdagend, ja zelfs vervaarlijk, naar ons te kijken. Maar intussen hangt zijn broek op zijn knieën en is zijn stakerig geworden bovenlijf ontbloot. Is hij Hyde of is hij Michael Matthews? De afstand is weggevallen en ik weet niet eens meer wat me nu eigenlijk dat drukkende gevoel op de borst geeft: de broeierige blik van Mr. Hyde of die van de performer die zich blootgeeft.