De nieuwe WAO

DOOR VAST TE HOUDEN aan de oorspronkelijke voornemens ten aanzien van WAO en Ziektewet heeft het kabinet de Sociaal Economische Raad getrotseerd. Vorige week velde dit adviesorgaan van de regering een vernietigend oordeel over de plannen. Bijna per kerende post heeft het kabinet laten weten geen boodschap te hebben aan de kritiek van de SER. Het kabinet geeft de voorkeur aan een politiek draagvlak boven de steun van de centrale organisaties van werkgevers en werknemers. Behalve over de wetsontwerpen zegt dat vooral iets over het gewijzigde maatschappelijk klimaat. Want het is gedurfd en ook als een doorbraak te bestempelen, dat het kabinet toch een eigen weg kiest bij een onderwerp dat zo afhankelijk is van de wijze waarop het bedrijfsleven er naar handelt.

Overigens heeft de SER het kabinet volop de ruimte geboden om aan de eigen voorstellen vast te houden. Unanimiteit was er slechts in de afwijzing van de plannen. Het alternatief dat de raad voor de WAO-wijzigingen aandroeg, viel uiteen in niet minder dan vier verschillende 'denkmodellen'. De SER vroeg om behoedzaamheid waar het kabinet een flinke stap voorwaarts wil zetten. Als opvattingen zodanig conflicteren, zijn nadere pogingen om overeenstemming te bereiken gedoemd te mislukken. Het kabinet heeft dat goed aangevoeld.

EEN EN ANDER betekent dat het kabinet vasthoudt aan een WAO-systeem dat op papier de mogelijkheid tot privatisering inhoudt maar daar in de praktijk nauwelijks toe zal leiden. Het private stelsel vergt zodanig hoge aanloopkosten dat het nauwelijks concurrerend kan zijn. De 'winst' zal ergens anders vandaan moeten komen. Het toverwoord luidt: marktwerking. Premiedifferentatie, waarbij wordt betaald naar rato van de arbeidsongeschiktheid in een bedrijfstak en een bedrijf, kan daartoe een aanzet betekenen. Het is de manier om de kosten daar neer te leggen waar ze daadwerkelijk gemaakt worden. Afwentelen op de anonieme collectiviteit, zoals nu, is er dan niet meer bij.

Hetzelfde geldt voor de privatisering van de Ziektewet die het kabinet heeft voorgesteld. Hierdoor krijgt de werkgever een grote financiële verantwoordelijkheid bij ziekte van een werknemer. De prikkel om iets aan het verzuim te doen wordt zodoende groter.

Een punt blijft dat die verantwoordelijkheid voor kleine bedrijven wel eens te groot kan worden. Dan werkt het systeem averechts, want alle werknemers met maar enig ziekterisico zullen dan buiten het arbeidsbestel blijven. Een goed antwoord op dat dilemma zoals de SER dat ook schetst, heeft het kabinet nog niet gegeven.