Afkeer van Tories als daad van verdriet

KING'S LYNN, 29 APRIL. Bryan Howling heeft zijn Conservatieve partijkleed afgelegd zoals hij zijn rode, met vossebont afgezette burgemeestersmantel laat vallen na gedane arbeid.

Zoals hij ook zijn zwaar vergulde ambtsketen op het bureau smijt. Met een mengeling van boosheid, opluchting en spijt. Voor het eerst in zijn twintig jaar als raadslid doet hij aan de lokale verkiezingen van volgende week niet meer mee als Tory, maar als onafhankelijk kandidaat. Vanuit de hoek van de kamer staren drie reusachtige, felgekleurde beren - prijzen voor het burgemeestersbal - hem ongelovig aan.

“Mijn politieke filosofie is nog altijd dezelfde”, verzekert Howling, leider van de districtsraad in West Norfolk. “Het is de regering die zich van het Conservatieve gedachtengoed heeft afgekeerd. Ik schaam me steeds vaker over een overheidsbeleid waarin ik me niet kan herkennen. Ik wil niet achter een vaandel lopen dat ik onverdedigbaar vind.”

De burgemeester staat niet alleen in zijn opstandigheid. Nog negen van zijn collega's, een kwart van de Conservatieve fractie, hebben geweigerd om zich als Tory in de verkiezingsstrijd te storten. De vice-voorzitter van de districtsraad, Roy Spencer, zegt dat hij “als hond meer kans zou maken om te worden gekozen dan als Tory”. En het raadslid Leslie Dutton, dat drie jaar geleden nog de Conservatieve campagne voor de algemene verkiezingen leidde, wenst “niet te worden vereenzelvigd met de blunders van dit kabinet.”

De tien rebellen uit West Norfolk maken deel uit van een gestaag groeiend leger van ontevreden Conservatieve districtsraadsleden die met afgrijzen het beleid van hun regering bezien. Ze jammeren over het gebrek aan daadkracht, over de verdeeldheid binnen de Lagerhuisfractie, over de affaires rond Conservatieve politici. Ze klagen dat ministers alle voeling met de kiezers hebben verloren en geen benul hebben van lokaal bestuur. Honderden Conservatieve raadsleden hebben dit jaar bij de kandidaatstelling doelbewust hun partijband verloochend. In plaats daarvan vulden ze hun beroep, of het aantal jaren dat ze in de raad zitten, of hun lichaamslengte in. Anderen, zoals de vice-burgemeester van Exeter, gingen nog een forse stap verder. Ze liepen over naar Labour, de aartsrivaal.

Dat zou Roy Spencer nooit doen want hij voelt zich nog altijd tot in zijn haarvaten Conservatief. Hij kan alleen deze regering niet uitstaan. “Ik zou ze wel met hun hoofden tegen elkaar willen kletsen. Ze hebben er een ongelooflijk potje van gemaakt, vooral op fiscaal terrein en op onderwijsgebied.”

In zijn woning, die uitkijkt over het water, windt Spencer zich mateloos op als hij spreekt over “de bewindslieden die de Conservatieve partij een slechte naam hebben bezorgd”. Uit “pure woede”, zegt hij, heeft hij bij de kandidaatstelling niet meer de partij vermeld waarvoor hij al twintig jaar in de raad zit. Dat was op een dag dat de Conservatieve regering weer eens met een schandaal in het nieuws kwam. Welk schandaal weet hij al niet meer. “Het zijn er de laatste tijd zoveel.”

De grootste wrok koestert hij nog jegens minister van financiën, Kenneth Clarke, die “de Conservatieve grondbeginselen heeft verraden”. “Ik had nooit gedacht dat een Conservatieve regering nog eens de hypotheek-aftrek zou verlagen en de pensioenpremie's zou verhogen. Vlak voor de algemene verkiezingen proberen ze de kiezers te paaien met een belastingverlaging. Alsof de kiezers niet meer weten dat de belastingen eerst jarenlang omhoog zijn gegaan.”

Een week voor de lokale verkiezingen staan de Conservatieven er in de opiniepeilingen hopeloos voor. Volgens de laatste Mori-enquête mogen ze rekenen op ruim een kwart van de stemmen, 30 procent minder dan Labour. Zeker een derde van hun ruim 3700 raadszetels die dit keer op het spel staan, raken ze kwijt.

Zwartgallige verkiezingsprognoses en ontgoocheling over het regeringsbeleid hebben al bij voorbaat tot een uittocht van Conservatieve kandidaten voor de districtsraden geleid. Het centraal partijbureau heeft bevestigd dat de Conservatieven voor ruim 12.000 zetels maar 7.846 kandidaten op de been kunnen brengen, ruim 1.600 minder dan Labour en ruim 800 minder dan bij vergelijkbare verkiezingen vier jaar terug.

In 25 van de 26 stedelijke districten geeft Labour al de toon aan. Maar in veel landelijke districten, met name in Midden- en Zuidoost-Engeland, beschikken de Conservatieven nog steeds over een meerderheid. Zo is het ook in de districtsraad van West Norfolk, waar ze 42 van de 60 zetels bezetten. Maar zelfs in dit traditionele Tory-gebied waar Labour vroeger geen poot aan de grond kreeg, wordt hun monopolie bedreigd.

In het gemeentehuis van King's Lynn, de historische hoofdstad van West Norfolk spuit burgemeester Howling zijn frustratie over de Britse media die “de lokale verkiezingen als referendum tegen de regering presenteren”. Hij vindt dat onzinnig en onrechtvaardig. “Het gevolg zal zijn dat capabele raadsleden moeten wijken terwijl er in het Lagerhuis geen spat verandert. Dat is toch de waanzin ten top.”

Hij wil zich niet op de borst slaan maar uit onafhankelijke onderzoeken komt het districtsbestuur van West Norfolk als een van de beste naar voren. En hij heeft er persoonlijk voor gezorgd dat heel de binnenstad, alle industrieparken, alle parkeerterreinen, met videocamera's zijn beveiligd, waardoor de misdaad met negentig procent is gedaald. CNN, NBC, Sky TV, allemaal zijn ze komen kijken naar deze proeftuin van de criminaliteitsbestrijding. Dan heeft hij het nog niet eens over de aanleg van riolering in de buitengebieden en over de bouw van een groots sportcomplex, “het beste van Oost-Engeland”.

De burgemeester kan het maar moeilijk verkroppen dat zijn gemeentebestuur bij de verkiezingen van volgende week donderdag niet zal worden beoordeeld op die prestaties. Lokale Conservatieve poltici moeten boeten voor het wanbeleid van hun collega's in Westminster, “allemaal advocaten en juristen die niet eens weten hoe het lokaal bestuur functioneert”, zegt Howling. “Wat we de afgelopen jaren hebben bereikt, hebben we totstandgebracht in weerwil van deze regering, niet dankzij dit kabinet.”

Een troost vindt Spencer dat deze regering “haar gerechte straf niet meer kan ontlopen”. “Ze is gedoemd de algemene verkiezingen te verliezen. De nederlaag van volgende week bij de lokale verkiezingen is nog maar het voorspel. Alleen wrang dat zoveel lokale Conservatieve bestuurders worden meegesleept.”