Aandelenbezit Euro-banken achterhaald

ROTTERDAM, 29 APRIL. Het bezit van aandelenbelangen in ondernemingen door banken is in Europa geen onbekend verschijnsel. Het nog onofficiële voorstel van de Russische regering om belangen in staatsbedrijven in handen te geven van banken, komt echter op een moment dat de nauwe relatie tussen bankier en onderneming hier zijn vanzelfsprekendheid aan het verliezen is.

In Duitsland staat de 'Macht der Banken' ter discussie na een aantal omvangrijke financiële debâcles vorig jaar. De belangen van de Franse staatsbank Crédit Lyonnais vormen een onderdeel van een economisch en politiek netwerk in Frankrijk, waarvan de houdbaarheid na elk nieuw schandaal meer wordt betwijfeld. Tegelijkertijd groeit onder Brits-Amerikaanse invloed het belang van de kapitaalmarkten voor de financiering van het bedrijfsleven ten koste van de traditionele vorm van bankieren.

Vooral in Duitsland hebben de banken naast forse kredietlijnen van oudsher ook omvangrijke pakketten in ondernemingen, waarvoor zij ook commissarissen leveren. Het bekendste belang is dan van Deutsche Bank in Daimler-Benz, maar daarnaast hebben ongeveer 500 regionale banken een vinger in de pap in het midden- en kleinbedrijf. De bron ligt in de crisisjaren voor de Tweede Wereldoorlog toen bedrijven hun schulden niet meer konden voldoen en leningen werden omgezet in aandelen.

De Duitse economie is een groot succes en de bankiers kunnen worden gezien als de architecten van het Wirtschafstwunder. In Duitsland is de laatste jaren ook oog voor de schaduwzijden van de bancaire invloed. De dramatische verliezen van Metallgesellschaft en het bedrog van de vastgoedmagnaat Schneider hebben vragen opgeroepen over het toezicht van de bankiers, die als aandeelhouder en kredietverstrekker meer dan een pet op hebben.

In Nederland speelt deze discussie eigenlijk geen rol, evenmin als in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. De grote aandelenpakketen zijn in handen van beleggingsfondsen, verzekeraars en pensioenfondsen. Hoewel de banken her en der wel belangen hebben, ontbreekt hun de ambitie om als 'industriebank' een sturende rol te spelen in het bedrijfsleven. Kanttekeningen worden hooguit gezet bij de financiële groep ING, die als verzekeraar de meeste aandelenbelangen heeft in bedrijven waarvoor de bankenpoot soms ook actief is.