W.F. Hermans overleden

AMSTERDAM, 28 APRIL. De schrijver Willem Frederik Hermans (73) is gisteren in het Academisch Ziekenhuis in Utrecht aan longkanker overleden. Hermans wordt beschouwd als een van de belangrijkste Nederlandse schrijvers van deze eeuw. Hij beschikte over een groot stilistisch vermogen en had als weinig anderen een duidelijke, uitgewerkte visie op de werkelijkheid en het menselijk lot. Daarbij schuwde hij het niet om conflicten aan te gaan: zijn polemieken behoren tot de beste in de Nederlandse literatuur.

Willem Frederik Hermans werd op 1 september 1921 in het Amsterdamse Diakonessenhuis aan de Overtoom geboren als zoon van een onderwijzer. Hij studeerde fysische geografie aan de Gemeente Universiteit van Amsterdam, maar werd daar in 1943 afgestuurd wegens het niet ondertekenen van de loyaliteitsverklaring aan de Duitsers. Daarna vulde hij zijn dagen met lezen en schrijven. Hij debuteerde op 6 april 1940 in het zaterdagavondbijvoegsel van het Algemeen Handelsblad met het twee jaar eerder geschreven verhaal De uitvinder. Zijn bekendste boeken schreef hij in de jaren vijftig en zestig: De donkere kamer van Damokles en Nooit meer slapen. Bekendheid verwierf hij ook met de essaybundel Het Sadistisch Universum en de novelle Een wonderkind of een total loss. Zijn scherpste polemieken verschenen in Mandarijnen op zwavelzuur en Malle Hugo.

Hermans, die in 1955 op het onderwerp erosie promoveerde, werkte twintig jaar als fysisch geograaf aan de Rijksuniversiteit van Groningen. In 1973 vertrok hij hier echter wegens een conflict, waarna hij naar Parijs verhuisde om zich volledig aan het schrijven te wijden. Sinds 1991 woonde hij met zijn vrouw in Brussel. In 1971 weigerde hij de P.C. Hooftprijs.

In 1983 werd Hermans door de gemeente Amsterdam 'in de ban' gedaan, omdat hij een bezoek had gebracht aan Zuid-Afrika. Als gevolg daarvan mocht hij niet langer in gemeentelijke instellingen komen. In 1993 werden de betrekkingen tussen de stad en de schrijver hersteld. Hermans was maandag vanuit Brussel naar het Utrechtse ziekenhuis overgebracht. Kort voor zijn dood voltooide hij het manuscript van een nieuwe roman, getiteld Ruisend gruis.

Aad Nuis, staatssecretaris van cultuur en voormalig recensent, noemde het overlijden van Hermans vanochtend “een groot verlies voor de Nederlandse literatuur en de Nederlandse lezers. Hermans heeft een wereld in woorden geschapen die de tijd zal weerstaan.”

Op verzoek van Hermans zal hij in stilte worden begraven.