Vierentwintig sterren in dienst van Coca-Cola; De popmuziek in vierhonderd lijstjes

Dave Marsh & James Bernard: The New Book of Rock Lists. Uitg. Sidgwick & Jackson, 600 blz. Prijs ƒ 33,95.

De muziek van Elvis Presley was imitatie-rhythm & blues. Michael Jackson bleekt zijn huid. Lp's klinken beter dan cd's. Popteksten zijn poëzie. Rap is geen muziek. Clapton is God. Paul is dead.

Deze en nog dertien andere 'Discredited Rock Theories' staan keurig onder elkaar in een van de vierhonderd rijtjes en lijstjes die zijn opgenomen in The New Book of Rock Lists. In een paar woorden of een paar alinea's wordt uitgelegd waarom ze niet kloppen. Dat Presley ten minste de helft van zijn materiaal aan de country & western ontleende, dat Jackson een zeldzame huidziekte heeft, dat er van popteksten weinig overblijft wanneer je de muziek er niet bij hoort, dat Eric Clapton allesbehalve God is, en dat Paul McCartney nog altijd leeft - het zal voor de kenners geen nieuws zijn. Maar het is nuttig en vermakelijk om eens bij elkaar te zien hoeveel onzinnige theorieën er in de loop der tijd over de popmuziek zijn uitgestort. Zoals het ook nuttig is om in een paar bladzijden een overzicht te krijgen van twintig vijanden van de popmuziek - van vice-presidentsvrouw Tipper Gore en haar censuurplegende Parents' Music Resource Centre, tot de FBI en de racistische Presley- en Lennonbiograaf Albert Goldman ('died in early 1994 while preparing an assault on Jim Morrison').

Leerzaam is The New Book of Rock Lists. Maar ook hilarisch, en soms vermoeiend. Er staan lijstjes in die voor de hand liggen, zoals een top-vijftig van de beste platen uit de afgelopen decennia of een naar doodsoorzaak gespecificeerde lijst van te vroeg gestorven popsterren. Er staan lijstjes in die op een encyclopedische manier informatie geven over de geschiedenis van de popmuziek ('vernieuwende platenlabels', 'twaalf kopstukken bij het opzetten van MTV', 'historisch belangrijke muziekcentra'). En er staan lijstjes in die zwelgen in trivialiteit of gewoon nergens op slaan, zoals 'tien dingen die op 18 december tijdens een concert van Bruce Springsteen op het toneel werden gegooid' of '21 rockers, rappers en poppers die het in een wedstrijdje denken zouden afleggen tegen Beavis en Butt-Head'.

The New Book of Rock Lists, samengesteld door de popcritici Dave Marsh en James Bernard, is een rigoureuze bewerking van The Book of Rock Lists, dat in 1981 uitkwam. Sindsdien, zo schrijven de samenstellers, is de wereld van de popmuziek volledig op zijn kop gezet. Nieuwe stromingen als rap, house en grunge kwamen in de plaats van punk en disco, MTV verdrong de radio als popmedium, en een nieuwe generatie supersterren (Prince, Madonna, U2) begon de hitparade te domineren. Stof genoeg dus voor tientallen nieuwe lijstjes, en toevoegingen aan de oude. Hoezeer de popmuziek in de afgelopen veertien jaar veranderde blijkt uit de lijst van artiesten die zichzelf of hun songs verkochten voor advertentiecampagnes. In 1981 kon Marsh er net acht vinden; in 1995 staan er alleen al 24 namen op de lijst van sterren die met Coca-Cola in zee zijn gegaan, en kan er ternauwernood een top-tien worden samengesteld van sterren die ooit een commercial hebben afgewezen.

Marsh & Bernard hebben niet gestreefd naar volledigheid; The New Book of Rock Lists is een boek dat drijft op willekeur en de persoonlijke smaak van de samenstellers. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er opvallend veel lijstjes zijn gewijd aan Bruce Springsteen: behalve door een boek over de 1001 beste singles van de popmuziek is Marsh vooral bekend door zijn Springsteen-biografie Glory Days. Maar willekeur is in een boek als dit onvermijdelijk, en alleen een kniesoor let op onvolledigheid (waarom staat Dire Straits niet in de lijst van 'Bands Critics Love To Hate'? hoe is het mogelijk dat Marsh in het lijstje met 'Cameo Appearances' het parlando van Bruce Springsteen in Lou Reeds 'Street Hassle' is vergeten?).

Ernstiger is het ontbreken van een index, temeer een gemis omdat The New Book of Rock Lists tjokvol informatie zit die in andere geschiedenissen van de popmuziek niet of nauwelijks aan bod komt. Nu is het boek jammer genoeg vooral geschikt als salontafelboek. Een boek dat dwingt tot bladeren en natuurlijk vooral tot het zelf opstellen van lijstjes. Bijvoorbeeld eentje van de mooiste rijtjes in The New Book of Rock Lists - met in ieder geval daarop: de '25 Worst Career Moves', de '17 Best Screams' en de '10 Reasons Why Punk Had To Happen'.

Rocksongs geïnspireerd door literatuur:

- 'Darkness On The Edge Of Town' (Bruce Springsteen; gebaseerd op een monoloog van Tom Joad in Steinbecks The Grapes of Wrath)

- 'Golden Slumber' (Beatles; naar een 16de-eeuws gedicht van Thomas Dekker)

- 'The House That Jack Built' (Aretha Franklin; bakerrijmpje)

- 'I Am The Walrus' (Beatles; Alice in Wonderland)

- 'Who's Been Sleeping Here' (Rolling Stones; 'Goudhaartje en de drie beren')