Opgeknapt en opgetut; Kinderen tekenen naar Vermeer

Inzendingen Vermeer-wedstrijd. Mauritshuis, Korte Vijverberg 8, Den Haag. T/m 28 mei. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u.

Ze is het mooiste meisje ter wereld, al drie eeuwen lang. Haar ogen zijn knisperend helder, haar lippen rood als sterappeltjes, haar huid blank als pas gesponnen zij. Maar het is haar blik, schuin naar links over haar schouder, waarmee ze de toeschouwer vangt, steeds opnieuw. Die blik is ontwapenend, eerlijk, verbaasd, onschuldig, mysterieus. Telkens als je het Meisje met de parel in het Mauritshuis in Den Haag bekijkt, ontdek je iets anders in die blik. Johannes Vermeer schilderde het meisje omstreeks 1665 en het is een van de beroemdste schilderijen die van deze kunstenaar bekend zijn.

Het Meisje is vorig jaar, met nog een ander, net zo beroemd schilderij van Vermeer - het Gezicht op Delft - in het Mauritshuis gerestaureerd. Naar aanleiding van die opknapbeurt en naar aanleiding van een grote Vermeer-tentoonstelling die volgend voorjaar in Den Haag te zien zal zijn, schreef het museum een prijsvraag uit voor scholieren van middelbare scholen.

De leerlingen mochten een stukje schrijven over het Gezicht op Delft of het Meisje met de parel, en vertellen waarom ze het schilderij mooi of lelijk vonden. Ook konden ze net doen alsof ze Vermeer waren en beschrijven hoe hij nu, in 1995, een bezoek aan Den Haag brengt. Vermeer loopt op straat Whitney Houston tegen het lijf en slaat bij de MacDonald's een big mac en een medium coke naar binnen. Sommige kinderen maakten een stripverhaal over het leven van de schilder. Daar zie je hem als een zielige hansworst die niet met geld kan omgaan en een vrouw heeft die veel te mooi voor hem is. De meeste kinderen tekenden, schilderden of plakten een affiche in elkaar.

Zo'n vijftig inzendingen kwamen bij het Mauritshuis binnen. Een jury besloot de eerste prijs aan Adriaan den Engelsman uit Amersfoort te geven. Hij maakte een potloodtekening, waarin hij de twee schilderijen van Vermeer samenvoegde. Net als op het echte Gezicht op Delft zie je de stad weerspiegeld in het water. Maar Adriaans water is helder en zijn lucht is zonder wolken. Op die plaats namelijk beeldde hij het Meisje met de parel af. Het knappe van Adriaans tekening is niet alleen dat hij de schilderijen van Vermeer technisch goed heeft nagebootst, maar ook iets van de verstilde sfeer van Vermeer heeft weten uit te drukken.

Veel kinderen zetten het Meisje met de parel op hun affiche. Cathelijne Cornelissen (15) maakte een zigeunerin van haar, met joekels van amandelvormige ogen, omkrullende oogharen en grote rode lippen. Ook Julian Schönfeld (14) vond dat het meisje er wel wat sexier uit mocht zien. Hij gaf haar ogen felblauwe oogschaduw en haar lippen knalrode lippenstift. Van de kinderen die verhalen over een schilderij of het leven van Vermeer schreven, is dat van Maartje Vriens (15) uit Gouda het mooiste.

Maartje vraagt zich af hoe het komt dat het Meisje met de parel haar ontroert. 'Het gezicht is mooi,' schrijft ze. 'Maar het meisje is niet knap.' Want ze heeft een kale rechte neus en haast geen wenkbrauwen. Haar schoonheid zit in haar ogen, vindt Maartje, 'die wijdopen en eerlijk zijn.' Toen Maartje dit ontdekte, vond ze Vermeer geweldig. 'Hij is erin geslaagd iets te schilderen wat tegenwoordig niet eens op een foto vast te leggen is: het karakter. Hij is in staat het karakter te schilderen van een meisje, zonder daarbij het uiterlijk te laten spreken.'