Kamer is tevreden met 'mea culpa' over falen Schengen

DEN HAAG, 28 APRIL. Het mea culpa heeft gewerkt. De excuus-verklaring die de twee staatssecretarissen Patijn (VVD) en Schmitz (PvdA) gisteren in de Tweede Kamer aflegden over het achterhouden van informatie aan het parlement, heeft hun verder politiek leed bespaard.

Hoewel er harde woorden vielen over het “geflater” (D66-Kamerlid De Graaf) van de twee inzake de uitvoering van het verdrag van Schengen, is het nog onzeker of de oppositie een motie van afkeuring zal indienen. Als dat wel gebeurt, dan zal die geen meerderheid krijgen, zoveel werd gistermiddag wel duidelijk. “Jammer, maar waar” luidde het milde oordeel van het VVD-Kamerlid Weisglas gisteren.

Gemeten naar de heersende parlementaire gebruiken was dat een verrassende conclusie. CDA-Kamerlid de Hoop Scheffer herinnerde de twee bewindslieden eraan dat de Tweede Kamer eraan hecht 'tijdig' en 'adequaat' geïnformeerd te worden. Afwijking van die regel geldt gewoonlijk als politieke doodzonde. Bovendien wees de Hoop Scheffer zijn collega Weisglas van de VVD op eerdere uitlatingen van diens politiek leider Bolkestein over de staatsrechtelijke verantwoordelijkheden van bewindslieden.

De Hoop Scheffer doelde daarmee onder meer op de zogeheten 'Carrington-doctrine' van Bolkestein uit 1988. Naar aanleiding van de discussie over de toenmalige staatssecretaris Brokx pleitte Bolkestein voor een “wijziging van de politieke cultuur” door bewindslieden sneller te laten opstappen als zijzelf of hun ambtenaren fouten hadden gemaakt. Zij zouden een voorbeeld moeten nemen aan de Britse minister van buitenlandse zaken, Lord Carrington. Die trad af omdat hij de Argentijnse aanval op de Falklandeilanden niet had voorzien.

Bolkestein verwierp echter gisteren de analogie met de zaak-Schengen en introduceerde en passant een eigen doctrine. Het is niet erg als er fouten worden gemaakt, als die maar ruiterlijk worden toegegeven, luidde de teneur van Bolkesteins commentaar. De VVD-leider prees de “ruiterlijke verklaring” van Schmitz en Patijn, constateerde dat dergelijke excuus-verklaringen “al te weinig” voorkomen, en pleitte ervoor dat zowel bewindslieden als Kamerleden zich die gewoonte meer eigen zouden maken.

Eerder al had Bolkestein de bewindsman van Defensie, partijgenoot Voorhoeve, luid geprezen voor diens verontschuldiging aan de Kamer over diens uitlatingen inzake NAVO-secretaris-generaal Claes. Voorhoeve had gezegd dat Claes tussentijds moest terugtreden, maar gaf in de Kamer ruiterlijk toe dat hij daarmee af had geweken van het kabinetsstandpunt.

Overigens is Bolkestein niet de enige die in het verleden heeft gepleit voor het sneller opstappen van bewindslieden. CDA-Kamerlid de Hoop Scheffer had gisteren zijn collega Van Oven (PvdA) kunnen herinneren aan wat fractie-voorzitter Wallage (PvdA) vorig jaar in een vraaggesprek met deze krant zei. “Wie een fout maakt hoort het, wie een paar fouten achter elkaar maakt heeft een ernstig probleem”, zei Wallage over falende bewindslieden.

Dat maakt nieuwsgierig naar de politieke positie van staatssecretaris Schmitz (PvdA). Zij maakte eerder een fout bij de legalisering van illegalen. Inzake het Schengen-dossier gaf zij al drie weken geleden toe dat zij fouten had gemaakt bij de uitvoering van het verdrag op Schiphol. Gisteren kwam daar nog eens het niet tijdig en onjuist informeren van de Kamer bij.

Als klap op de vuurpijl moesten Schmitz en collega Patijn onder druk van de Tweede Kamer hun voornemens voor herinvoering van de paspoortcontrole op Schiphol wijzigen. De twee bewindslieden wilden voor reizigers binnen Schengen slechts een steekproefsgewijze controle, gisteren dwong de Kamer hen tot bijstelling van dat plan: de traditionele paspoortcontrole moet weer worden ingevoerd.

Mevrouw Schmitz houdt echter het volle vertrouwen van de PvdA-fractie, zo bleek gisteren al en zo bevestigde fractievoorzitter Wallage vanmorgen desgevraagd. “Er bestaat bij ons vrij breed waardering voor de wijze waarop Schmitz haar portefeuille beheert”, aldus Wallage.

“Ze gaan steeds door de knieeën”, concludeerde het Kamerlid De Hoop Scheffer (CDA) vanmorgen over de twee bewindslieden. “Gisteren was het derde Kameroverleg waar Patijn aan begon met het maken van excuses. Ze maken er een puinhoop van, maken hun excuses en de trein rijdt weer verder.” Overigens ziet ook De Hoop Scheffer nog geen aanleiding het vertrouwen in de bewindslieden op te zeggen.