Decoratiestelsel nog niet vernieuwd

DEN HAAG, 28 APRIL. De kans is aanwezig dat koninklijke onderscheidingen ook volgend jaar op de oude manier worden toegekend. De Tweede Kamer wacht nog steeds op de criteria die in het nieuwe decoratiestelsel moeten regelen wanneer burgers een lintje krijgen.

Bijna 2.500 Nederlanders kregen vandaag een koninklijke onderscheiding opgespeld in verband met koninginnedag. De traditionele 'lintjesregen' daalde neer op 318 vrouwen en 2.163 mannen.

Vanuit de Tweede Kamer is minister Dijkstal (binnenlandse zaken) gisteren tot spoed gemaand de nieuwe regels voor toekenning van onderscheidingen snel bekend te maken. Hiertoe werd besloten in vertrouwelijk overleg van de Kamercommissie van binnenlandse zaken.

“Als de toekenningsregels niet voor de zomer in het parlement zijn behandeld, houden we volgend jaar het oude systeem”, waarschuwt Tweede-Kamerlid V. van der Burg (CDA).

Minister Dijkstal heeft voor toepassing van de nieuwe decoratieregels de instemming van het parlement nodig.

De regering besloot vorig jaar tot afschaffing van de laagste onderscheidingen, de eremedailles en tot instelling van een nieuwe ridderorde: lid in de orde van Oranje-Nassau. Toekenning van de nieuwe koninklijke onderscheiding zal afhangen van de bijzondere prestaties die een burger in of buiten zijn werk verricht.

De Tweede Kamer wil beoordelen of minister Dijkstal de juiste keuzes maakt wie straks een lintje krijgt. De bedoeling van het nieuwe decoratiestelsel is dat de ongelijkheid bij de toekenning van koninklijke onderscheidingen kleiner wordt.

De hoogste koninklijke onderscheiding, Commandeur in de Orde van Oranje Nassau, viel vandaag vijf mensen ten deel. Onder hen drs. E.L Berg, lid van de Raad van State en het Eerste Kamerlid J. Glastra van Loon.

De op een na hoogste onderscheiding, Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, werd onder meer verleend aan mr. P.J. Kalff, de voorzitter van de raad van bestuur van ABN AMRO, en aan G. van Montfrans, voorzitter van het Nationaal Comité 4 en 5 mei.

Miep Gies, de steun en toeverlaat van de bewoners van het Achterhuis, wordt Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Deze onderscheiding is ook toegekend aan A. van Bladel die in Singapore als reclasseringsvrijwilliger de Nederlander J. van Damme bijstond na diens veroordeling tot de strop. Cabaretier Seth Gaaikema, pianist Pim Jacobs en de schrijver Kees Stip zijn eveneens benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. De schrijver Willem Brakman en beeldend kunstenaar G. Dibbets worden Offcier in de Orde van Oranje Nassau.

Pag.2: Richtlijnen onbekend

Invoering van het nieuwe decoratiesysteem is pas mogelijk nadat de Kamer instemt met de toekenningscriteria. Deze richtlijnen moeten tijdig bekend zijn omdat burgemeesters voor 1 november 1995 moeten adviseren wie volgend jaar volgens hen in aanmerking komt voor een lintje.

Het ministerie van binnenlandse zaken liet juist deze week nog officieel weten dat de lintjesregen dit jaar voor het laatste keer volgens de oude regels verloopt. In reactie op het verzoek van de Tweede Kamer zei een woordvoerder van de minister dat “alles in het werk zal worden gesteld om de toekenningscriteria tijdig bekend te maken”. Een voorstel van minister Dijkstal ligt op dit moment bij de Raad van State. Het is onduidelijk hoe lang dit adviescollege van de regering nodig heeft om de minister te adviseren.

De herziening van het decoratiestelsel ligt politiek gevoelig. Opeenvolgende kabinetten zijn meer dan twintig jaar bezig geweest een regeling te bedenken waarbij het onderscheid niet langer wordt bepaald door iemands sociale positie. De Tweede Kamer ging al eerder akkoord met afschaffing van de ere-medailles en instelling van een nieuwe ridderorde, maar de criteria voor toekenning van een lintje zijn doorslaggevend of er daadwerkelijk sprake is van de voorgestane democratisering van de lintjesregen. “We houden dat nauwlettend in de gaten”, zo zegt de CDA'er Van der Burg.

Onder hogere ambtenaren op de Haagse departementen bestaat al ongerustheid dat zij met de nieuwe regeling lager onderscheiden zullen worden. Zij vrezen terecht te komen in de nieuwe ridderorde, terwijl zij tot nu toe automatisch een hogere onderscheiding kregen. De invloed van ambtenaren op de toekenning is in het nieuwe systeem kleiner dan voorheen. De adviezen van de burgemeesters worden straks beoordeeld door een kleine groep bestuurders en oud-politici onder leiding van oud-minister D. de Graaff-Nauta van binnenlandse zaken. Zij vormen samen het Kapittel voor de civiele orden dat aan de ministers adviseert welke burgers een lintje krijgen.