Akzo en Kemira openen nieuwe fabriek in Delfzijl

DELFZIJL, 28 APRIL. Ongekend snel ging het, de fabriek was in iets meer dan een half jaar gebouwd. Kemax, een nieuw calciumchloridebedrijf bij Akzo Nobel in Delfzijl, was dan ook een kans die niet vaak voorbij komt, zegt J. Grootendorst, general manager van Kemax en manufactering manager van het Sodabedrijf van Akzo Nobel. “Er was een gat in de markt ontstaan, dat wij snel konden opvullen.”

Kemax is een 'joint venture' van Akzo Nobel Chemical International en het Finse chemieconcern Kemira. De ambassadeur van Finland, Erkki Mäentakanen, heeft Kemax vanmiddag officieel geopend. Sinds oktober vorig jaar was Kemax al in gebruik. Het betreft volgens Grootendorst een versterking van de sodafabriek op de Akzo-locatie. Calciumchloride is een afvalprodukt bij de produktie van soda. Voorheen loosde Akzo de stof in de Waddenzee.

De fabriek heeft tien miljoen gulden gekost en is geschikt voor de produktie van 100.000 ton vloeibaar calciumchloride per jaar. Met een prijs tussen de 100 en 200 gulden per ton zal naar verwachting de omzet van de nieuwe fabriek uitkomen op tien à twintig miljoen gulden per jaar. Grootendorst: “Geen grote fabriek, wel interessant omdat je met afvalprodukten geld kunt verdienen.” Calciumchloride wordt toegepast in allerlei produktieprocessen. Zo maakt de hoge dichtheid van vloeibaar calciumchloride het geschikt voor boorspoeling bij olie- en aardgaswinning, doordat het gruis omhoog wordt gestuwd. Het wordt eveneens gebruikt bij de bestrijding van winterse gladheid en in de levensmiddelenindustrie. Akzo zoekt ook voor andere reststoffen van de sodaproduktie - keukenzout en kalkverbindingen - naar toepassingen.

Versterking kan de sodafabriek in Delfzijl goed gebruiken. De markt voor soda - vooral toegepast in de glasindustrie - is de laatste twee jaar ronduit slecht te noemen. Volgens Grootendorst is dat een gevolg van de overcapaciteit die is ontstaan door het wegvallen van de grenzen met Oost-Europa. “Door de recessie zijn de sodafabrieken in Oost-Europa voor een deel hun eigen markt kwijtgeraakt en zijn ze meer gaan exporteren. Daardoor zijn de prijzen de afgelopen jaren ongeveer dertig procent gedaald.”

De recessie had voor Akzo wel tot gevolg dat het Kemax kon oprichten. Sodafabriek CFK uit Keulen, tevens een grote calciumchlorideproducent, kon namelijk in 1993 het hoofd niet meer boven water houden. Wat calciumchloride betreft ontstond daardoor een gat in de markt. Het Finse Kemira wilde hier meteen op inspringen, maar had daarvoor zelf in Zweden en Finland te weinig produktiecapaciteit. In de Akzo-lokatie te Delfzijl zag het concern een goede partner om deze kans te grijpen.

Het is voor het eerst dat samenwerking met het Finse chemieconcern tot stand is gekomen. Kemira omvat een internationale groep bedrijven met chemiefabrieken in vijftien landen. Met in totaal 12.500 werknemers behaalt Kemira een jaaromzet van omgerekend vier miljard gulden. Op het gebied van de calciumchloride is het Europees marktleider met een marktaandeel van veertig procent.

Volgens Grootendorst is de samenwerking ideaal voor Akzo, want zo doet het bedrijf relatief gemakkelijk zijn intrede op de markt voor calciumchloride. “Kemira heeft al de klantenkring en de marktkennis, wij hoeven alleen maar het produkt te produceren.” Grootendorst wijst naar een grote opslagtank voor calciumchloride: “Die heeft nog niet vol gezeten. De vraag is erg groot.” Veel werkgelegenheid heeft de fabriek niet opgeleverd. Er zijn maar een paar mensen nodig die de fabriek bedienen.

De toekomst van een ander onderdeel van de Sodafabriek van Akzo in Delfzijl, het Caustic Soda Bedrijf (CSB), is onzeker. Het bedrijf dampt loog, ook een restprodukt van het Sodabedrijf, in en gebruikt het als grondstof voor andere processen. CSB draait al jaren met verliezen. Medio dit jaar maakt Akzo bekend wat er met de fabriek gaat gebeuren. De produktie van caustic-soda loopt volgens Grootendorst “als een naaimachine”, maar zijn door het overaanbod de prijzen zo laag dat Akzo miljoenen verliest met CSB. Er werken 45 mensen. Van gedwongen ontslagen zal in geen geval sprake zijn, heeft Akzo al aangekondigd.