Westen is bezorgd over schending wapenverdrag

MOSKOU, 27 APRIL. Rusland schept aan zijn zuidgrens een nieuw leger - hoewel het verdrag over de beperking van conventionele wapens (CFE) dit verbiedt. Het initiatief, waarop in het Westen ongerust is gereageerd, komt aan de vooravond van de Russisch-Amerikaanse top in mei, die onder andere zal gaan over de moeizame relaties tussen Rusland en de NAVO.

De Amerikaanse minister Warren Christopher vroeg Rusland gisteren “zich niet te isoleren”.

De plannen voor de vorming van een nieuw leger werpen een nieuwe schaduw op de relaties tussen Rusland en de NAVO, die toch al worden belast door kwesties als de uitbreiding van de NAVO met Oosteuropese landen en de verkoop van Russische kernreactoren aan Iran.

Bij de vorming van het 58ste leger zijn troepen betrokken die nu in Tsjetsjenië vechten. Zij worden versterkt met troepen uit andere delen van Rusland. Een Russisch leger telt gewoonlijk negen tot elf divisies met een totale sterkte van 108.000 tot 132.000 man - al zijn sommige Russische legers veel kleiner. Het hoofdkwartier van het nieuwe 58ste leger wordt gevestigd in Vladikavkaz.

Moskou geeft toe dat de legering van een dergelijke strijdmacht neerkomt op een schending van het CFE-akkoord. Dit verdrag werd in 1990 ondertekend door alle lidstaten van de NAVO en het toenmalige Warschaupact. Het stelt onder andere maxima vast voor het aantal conventionele wapens in bepaalde geografische zones. Op grond van dit verdrag mag Rusland in het gebied van de Kaukasus maar 165 tanks en maar twaalf andere pantservoertuigen stationeren.

Rusland heeft herhaaldelijk aangedrongen op een wijziging van het verdrag, met het argument dat het uiteenvallen van de Sovjet-Unie en de opheffing van het Warschaupact tot een nieuwe situatie aan zijn grenzen hebben geleid. Met de in december vorig jaar begonnen invasie in de rebelse republiek Tsjetsjenië schond Rusland het CFE-verdrag op grote schaal. Naar aanleiding van Westerse klachten vroeg Moskou toen de verdragspartners een uitzondering te maken op de bepalingen van het verdrag.

Gisteren zei generaal Vladimir Semjonov, de opperbevelhebber van de Russische grondstrijdkrachten, dat “de belangen van Ruslands veiligheid en integriteit voorrang moeten hebben boven de bepalingen van dit verdrag”. Vjatsjeslav Novikov, de voorzitter van de subcommissie voor wapencontrole van het Russische parlement, zei over het CFE-akkoord: “Ik ben bang dat als de Westerse regeringen geen begrip tonen voor de problemen van Rusland, dit verdrag een droevig einde gaat beleven.”

Westerse diplomaten hebben gisteren met ongerustheid gereageerd op het nieuws over de vorming van het 58ste leger. Volgens een diplomaat in Wenen bestaat grote bezorgdheid over “de houding van Rusland ten aanzien van zijn internationale verplichtingen”. De Russen, zo meldden gisteren andere diplomaten in Wenen, willen in de Kaukasische regio drie keer zoveel tanks stationeren als op grond van het CFE-verdrag wordt toegestaan.

Niet alleen Rusland heeft problemen met het CFE-verdrag. De Oekraïne heeft eveneens aanpassingen van de bepalingen van het verdrag gevraagd, maar beloofd dat ze zich voorlopig aan het verdrag houdt.

De Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher, riep gisteren, kort voor een gesprek met zijn Russische ambtgenoot Kozyrev, Moskou op zich niet van het Westen te isoleren. Na het gesprek met Kozyrev liet Christopher zich optimistischer uit. Hij voorspelde dat het topoverleg tussen de presidenten Clinton en Jeltsin in mei “belangrijke vooruitgang” te zien zal geven over het vraagstuk van de uitbreiding van de NAVO. (AFP, Reuter)

Onze correspondent in Brussel voegt hieraan toe:

De NAVO is “bezorgd” over de Russische plannen in de Kaukasus, al wil zij pas officieel reageren als Moskou die plannen eerst formeel bevestigt.

In Brussel wordt er op gewezen dat de “ondermijning” van het CFE-verdrag “een hoeksteen” van de veiligheid in Europa in gevaar brengt. Als Rusland het plan doorzet, zal de Westerse verontrusting daarover ongetwijfeld in krachtige bewoordingen naar voren worden gebracht tijdens het bezoek van president Clinton aan Moskou.

De lidstaten van de NAVO voelen op dit moment niets voor een aanpassing van het CFE-verdrag. Ze willen daarmee wachten tot volgend jaar in Wenen de herzieningsconferentie van CFE zal plaats vinden. “Het is nu niet de tijd, en het past zeker niet om eenzijdig te handelen zonder consultaties vooraf”, zo wordt gezegd.