Siberische tarieven

Niet bekend

De Europese Commissie onderhandelt op het ogenblik met de Russische regering om een oplossing te vinden voor het geschil over de tarieven die Rusland vraagt voor vliegtuigen die over Siberië vliegen. Betrokken vertegenwoordigers van luchtvaartmaatschappijen, regeringen en de Europese Commissie proberen de kwestie zoveel mogelijk in stilte te behandelen. Het zou om zo'n gevoelige zaak gaan dat publiciteit ertoe kan bijdragen dat de Russen niet door de knieën gaan en hoge rekeningen blijven sturen.

De Europese luchtvaartmaatschappijen, verenigd in de Association of European Airlines, ergeren zich al geruime tijd aan de Siberische overvliegrechten. Ze hebben de zaak allereerst aangekaart bij de European Civil Aviation Conference, waarin Nederland met de Rijksluchtvaartdienst is vertegenwoordigd. Dit samenwerkingsorgaan op luchtvaartgebied van de Europese overheden heeft de kwestie voorgelegd aan de Europese Commissie. Behalve tussen de Commissie en de Russische regering, lopen er ook besprekingen tussen Duitsland en Moskou over deze kwestie. De Duitse regering wil in een nieuw luchtvaartverdrag met Moskou afspreken dat Lufthansa minder behoeft te betalen voor het recht om over Siberië te vliegen. Nederland wil alleen binnen de gezamenlijke Europese aanpak proberen om de kosten voor de KLM te drukken.

Voor vliegtuigen die een land passeren moeten de kosten betaald worden die het betreffende land uitgeeft aan luchtverkeersleiding. Luchtvaartmaatschappijen menen echter dat zij om over Siberië te mogen vliegen veel meer moeten betalen dan de werkelijke kosten voor de verleende diensten van de luchtverkeersleiding. Sommige betrokkenen veronderstellen dat een deel van het geld terecht komt in de kas van de Russische luchtvaartmaatschappij Aeroflot. Op deze manier zouden Westeuropese luchtvaartmaatschappijen Aeroflot subsidiëren. Maar volgens andere luchtvaartspecialisten is het onduidelijk aan welke strijkstokken de vele miljoenen blijven hangen die luchtvaartmaatschappijen moeten betalen boven het bedrag dat voor Russische luchtverkeersleiding nodig is.

Het vliegen over vreemd grondgebied is geregeld in een Transit Agreement dat de meeste landen kort na de tweede wereldoorlog ondertekenden. De toenmalige Sovet-Unie tekende deze overeenkomst echter niet, omdat het uit veiligheidsoverwegigen bezwaar had tegen garanties voor overvliegen door buitenlandse vliegtuigen. In de jaren zeventig werd de Siberië-route naar het Verre Oosten ontwikkeld. Deze is korter, sneller en goedkoper dan de route van Europa over de Noordpool en Alaska richting Japan en Korea. Voor het vliegen van de Siberië-route moesten luchtvaartmaatschappijen vergunningen aanvragen. De kosten dienden betaald te worden aan Aeroflot, wat toen nog de Sovjet-organisatie was die vrijwel alles regelsde wat met burgerluchtvaart te maken had.

Tegenwoordig is Aeroflot alleen nog een luchtvaartmaatschappij. Toch moeten de buitenlandse maatschappijen de kosten voor het overvliegen van Siberië nog steeds aan Aeroflot betalen. Aeroflot betaalt vervolgens de Russische luchtverkeersleiding Rosaeronavigatia, die uiteraard daadwerkelijk kosten maakt om het vliegverkeer tussen West-Europa en het Verre Oosten bij te staan.

Betaling voor de luchtverkeersleiding bij het overvliegen van een land is de gewone praktijk. Maar volgens Europese luchtvaartmaatschappijen zijn de kosten van de Russische luchtverkeersleiding Rosaeronavigatia belangrijk lager dan de bedragen die Aeroflot in rekening brengt. Betrokkenen schatten dat voor het overvliegen van Siberië zeker twintig procent meer wordt betaald dan de luchtverkeersleiding kost. Waar dat geld verdwijnt is niet duidelijk.

De luchtvaartmaatschappijen hopen dat door inspanning van Europese regeringen en de Europese Unie wordt bereikt dat in de toekomst bij overvliegen van Siberië nog slechts betaald behoeft te worden voor de geleverde dienst, dat wil zeggen voor de luchtverkeersleiding, net zoals dat bij het overvliegen van de meeste andere landen het geval is. Maar de kracht van de Russen bij de onderhandelingen is, dat betaling van hoge kosten voor het overvliegen van Siberië voor de luchtvaartmaatschappijen op de diensten tussen het Verre Oosten en West-Europa altijd goedkoper is dan het alternatief van de langere route, zoals die over de Noordpool.