Schandpaal moet docent bespaard blijven

“Vanaf volgend jaar maken we de resultaten van de studentenevaluaties gewoon openbaar”, zei A. Meijdam, hoofd onderwijszaken van de faculteit Economie aan de Erasmus Universiteit te Rotterdam, op 7 april in deze krant. Ik weet niet welk evaluatie-instrument aan de Erasmus-Universiteit wordt gebruikt, maar bij mijn weten bestaat er - nog - geen valide en betrouwbaar meetinstrument waarmee op objectieve wijze een kwalitatieve beoordeling kan worden gegeven van het onderwijs dat een docent heeft verzorgd.

Zo lang zo'n instrument ontbreekt, is het openbaar maken een hachelijke zaak. Net zo min als intelligentie datgene is wat een intelligentietest meet, zo min geeft een docent goed les als hij of zij positief uit een studentenevaluatie komt. Vrijwel niemand die universitair onderwijs geeft, beschikt over een onderwijsbevoegdheid. De meeste docenten worden in het diepe gegooid. Wordt wel beseft wat een docent aangedaan kan worden wanneer studentenevaluaties openbaar worden gemaakt?

U bent bijvoorbeeld net afgestudeerd en blij dat u voor een jaar werk als toegevoegd docent heeft gevonden. Of u bent AiO en naast uw onderzoek moet u een onderwijstaak uitvoeren. Of u bent pas gepromoveerd en u wordt verzocht een aantal massacolleges te verzorgen. Ervaring heeft u nauwelijks, maar - zenuwachtig als u bent - probeert u er het beste van te maken. Dan wordt u vervolgens met een paar slechte beoordelingen geconfronteerd, die voor studenten openbaar worden gemaakt, en waarvan uw collega's wellicht ook gewag maken. Dergelijke publieke terechtstellingen zijn niet bevorderlijk voor de kwaliteit van het onderwijs, integendeel.

Ten slotte valt me op dat in discussies over kwaliteit van het onderwijs nooit omschreven wordt wat die kwaliteit nu precies inhoudt. Ook is het opvallend hoe weinig kritisch studenten zijn over hun eigen inbreng in dat onderwijs. De kwaliteit van het onderwijs is beslist niet alleen afhankelijk van docenten. Aan de universiteit is een student geen passieve consument van kennis, maar iemand die zich wetenschappelijk vormt. Daar komt een hoop zelfwerkzaamheid bij kijken. Tegenwoordig zijn steeds meer geluiden te horen over het lage niveau van een groeiend aantal studenten. Stel dat inderdaad een te groot aantal studenten niet geschikt is voor het wetenschappelijk onderwijs, dan is het maar zeer de vraag of die studenten zo objectief kunnen oordelen over de kwaliteit van het genoten onderwijs. Me dunkt een derde argument om af te zien van publieke evaluaties.