Philips verbaast beleggers en zichzelf met groei

EINDHOVEN, 27 APRIL. De lange termijn strategie van Philips mag wazig zijn, de resultaten schitteren en glinsteren als een gepoetste auto op een zonnige dag. Op de aandeelhoudersvergadering kan topman J. Timmer volgende week woensdag zeggen: kijk naar onze daden, en vertrouw erop dat de (nog onbekende) toekomstplannen zeker zo goed zullen uitpakken. De overrompelende winstgroei in het eerste kwartaal strijdt om de eerste aandacht met de recordstijging van de omzet. Philips verbaasde beleggers en zichzelf gisteren met een verdrievoudiging van de netto winst tot 744 miljoen gulden en 7 procent meer omzet.

Even dook een bijna vergeten Philips-spook op in de gangen van het Evoluon in Eindhoven, waar Dudley Eustace, de financiële man in het bestuur, de kwartaalresultaten presenteerde. Het spook van Eindhoven heette eind jaren tachtig valutaire tegenwind. De zwakke dollar werd het symbool van de onmacht van Philips om zijn financiën in de hand te houden. Opnieuw spelen de wisselkoersen Philips nu parten. Philips rapporteert zijn winst in guldens. De kracht van de gulden tegenover vrijwel elke belangrijke wereldvaluta (met uitzondering van de Duitse mark) drukt de omzet en de winst van Philips.

Bovendien heeft Philips een kostennadeel. Omdat het concern aanzienlijke activiteiten in Nederland heeft die op wereldmarkten werken, is de harde gulden wel een belangrijke component in de kostenstructuur, maar veel minder in de opbrengsten. De zwakte van de dollar en daaraan gekoppelde munten (zoals die van Taiwan en Singapore) schoor in de eerste drie maanden de helft van de omzetgroei af: geen 14 procent, maar 7 procent. Dat is nog steeds crescendo.

Eustace schrijft de onverwachte groei van de omzet toe aan de veranderende mentaliteit van het Philips legioen ('Grow the business and win') en het algemene economische herstel. De winstgevende groei komt tot uiting in het bedrijfsresultaat van 940 miljoen, dat met 35 procent gestegen is. Alleen de groep professionele produkten en systemen (toelevering telecommunicatie) zit dieper in de verliezen (85 miljoen).

De belangrijkste trekker van het resultaat is, net als in de voorgaande kwartalen, de produktdivisie componenten en halfgeleiders, die kan profiteren van de hausse op de computerchipmarkt. De chips zijn bij wijze van spreken niet aan te slepen. In de eerste drie maanden verdiende Philips hierop 510 miljoen gulden, zo'n 40 procent meer dan in het vergelijkbare kwartaal van 1994. Al is deze sector berucht om zijn hoge pieken en diepe dalen, Eustace ziet nog geen neergang optreden.

Ook bij de consumentenelectronica, met een omzet van 5,5 miljard de grootste produktgroep, schijnt het zonnetje. Het resultaat verdrievoudigde naar 133 miljoen. Alleen de Duitse dochter Grundig blijft, door het trage Duitse economische herstel, de sterke mark en de dure nieuwe cao, een zorgenkindje. Grundig heeft inmiddels selectief prijzen verhoogd, zo vertelde Eustace. “Dat is een test voor de hele consumentensector. Bij auto's vindt iedereen het heel gewoon, dat ze elk jaar duurder worden, maar van tv's denkt men dat ze steeds maar goedkoper moeten worden.”

Terwijl de winst omhoog vliegt, heeft Eustace ook de schatkamer weer eens bezocht waar de bezittingen liggen die niet meer in het concern passen of daarbuiten veel extra geld opbrengen. Twee jaar geleden verkocht Philips voor bijna drie miljard gulden zijn minderheidsbelang in de Japanse joint venture MEC, vorig jaar zorgde de beursintroductie van een chipfabriek op Taiwan voor een extra bate van 75 miljoen gulden en nu leverde de beursgang van ASML (toeleverancier chipsindustrie) 200 miljoen netto winst op.

Een van de juweeltjes in de schatkamer is het aandelenbelang van 1,5 procent in de Amerikaanse mediagigant Viacom, onder meer eigenaar van de muziekzender MTV. Met MTV heeft Philips-dochter Polygram net een joint venture opgezet voor de Chinese markt. Philips heeft het belang in Viacom in zijn jaarverslag voor het eerst als een te verkopen deelneming opgevoerd. Volgens Eustace is dat louter boekhoudkundig. ,Wij hebben geen plan om het belang te verkopen.''

Eustace greep de explosieve omzet- en winstgroei aan om de verwachtingen voor de komende drie kwartalen te temperen. Timmers rechterhand denkt niet dat Philips dit groeitempo kan volhouden. Eustace vreest dat er de komende maanden renteverhogingen in de VS en Engeland zullen komen die de economische groeisnelheid zullen afremmen.

Hogere rentes hebben tevens negatieve gevolgen voor de kosten die Philips betaalt voor zijn bankkredieten. In de eerste drie maanden kon the company nog profiteren van de spectaculaire vermindering van de bankschulden die drie jaar geleden in gang is gezet en Eustace het imago van een financiële tovenaar bezorgde. In het eerste kwartaal betaalde Philips 204 miljoen gulden rente, 50 miljoen minder dan in het vergelijkbare eerste kwartaal van 1994.

Eustace maakte gisteren duidelijk dat Philips de komende kwartalen weer gaat investeren in toekomstige winst. In het eerste kwartaal waren de investeringen in vaste activa zo'n 900 miljoen, en er zit nog meer aan te komen. Vorig jaar investeerde Philips 3,5 miljard gulden in vaste activa. Ook de schuldenlast van het concern zal weer oplopen, waarschuwde Eustace. Philips streeft naar een verhouding van 40/60 tussen netto bankschuld (schuld minus liquide middelen) en groepsvermogen. De verhouding is nu 30/70, zodat er zeker ruimte is voor 2 miljard gulden extra bankschuld zonder dat de financiële doelstellingen worden belast. De omzetgroei maakt overigens ook grotere investeringen in het werkkapitaal nodig voor voorraden. De groei zorgde voor het eerst sinds de vijf jaar oude Centurion-reorganisatie in Nederland voor een groeiende werkgelegenheid: 700 banen extra, op een totaal van 40.000.

De investeringsimpuls van Philips komt deels in Nederland terecht (chipsfabriek Nijmegen). De echte uitdaging zit evenwel in China, zo vertelde Eustace, waar Philips zijn vijftien bestaande joint ventures al met vijf nieuwe heeft uitgebreid. Vorig jaar investeerde Philips ruim 800 miljoen in Azië (meer details geeft het concern niet). Dat was bij een gelijk blijvend totaal investeringsvolume een verdubbeling ten opzichte van 1993.