Naar 90 m aardgas per jaar

Deze week is de Urban Villa te Amstelveen opgeleverd. Van de 84 appartementen zijn er 16 extreem zuinig in het energiegebruik.

De pessimistisch ingestelde lezer, die denkt dat er op milieugebied nauwelijks resultaten geboekt worden, doet er goed aan te kijken hoe drastisch de afgelopen jaren het energieverbruik in de woningbouw omlaag is geschroefd. Zo verbruikte een eengezinswoning 20 jaar geleden zo'n 3000 kubieke meter gas per jaar voor ruimteverwarming. Dankzij de uitgebreide aandacht voor isolatie is dat verbruik inmiddels gedaald tot minder dan 1000 kubieke meter per jaar - toch geen gering resultaat. De verwachting is dat de invoering van de Energieprestatienorm per 1 januari 1996 het gemiddelde verbruik nog verder omlaag zal brengen tot 850 kubieke meter.

Maar het kan nog veel beter. Kijk maar naar de Urban Villa in Amstelveen, die deze week is opgeleverd. Van het appartementencomplex van 84 woningen zijn bij 16 woningen extra energiebesparende maatregelen uitgevoerd. Het beperken van de warmteverliezen stond bij het ontwerp voorop. Een dikke laag isolatie van 20 centimeter minimaliseert het verlies aan warmte door de schil van het gebouw. Warmteterugwinning maakt dat er weinig warmte via de ventilatielucht verloren gaat: uit de naar buiten gaande lucht onttrekken hoogrendements warmtewisselaars warmte en brengen deze over op de aangevoerde lucht. Het gebruik van de mechanische ventilatie betekent overigens wel een extra energieverbruik aan elektriciteit van 450 kWh (kilowattuur) op jaarbasis, wat ruwweg overeenkomt met 110 kubieke meter gas.

Passieve zonne-energie zorgt voor een belangrijk deel voor de verwarming. Hier speelde een typisch optimaliseringsprobleem, een zo groot mogelijk raamoppervlak zou weliswaar 's winters veel warmte opleveren, maar dit betekent 's zomers een grote kans op oververhitting. Bij de woningen maakt de beglazing op het zuiden nu ongeveer 45 procent uit van het geveloppervlak. Automatisch geregelde zonwering en koeling met behulp van speciaal door de TU Delft ontworpen ventilatiekleppen moet 's zomers oververhitting voorkomen. De gebruikte verwarmingsinstallatie is ook anders dan anders. 'Door de genomen maatregelen zijn de woningen extreem gevoelig voor wat er op warmtegebied gebeurt,' verduidelijkt ir. A. Poel van Damen Consultants, projectleider van het ontwerpteam, 'Een gewone radiator staat veel te lang na te gloeien, we hebben een verwarmingsinstallatie toegepast met een gering watervolume die snel kan reageren.'

Een deel van de warmte komt van de lichaamswarmte van de bewoner en van de aanwezige elektrische apparatuur. Naar verwachting zal het verbruik van aardgas voor de ruimteverwarming de 200 kubieke meter aardgas per jaar niet te boven gaan. 'In wetenschappelijke publikaties stellen we zelfs dat het verbruik niet hoger dan 90 kubieke meter per jaar zal liggen, maar we stellen ons voorzichtig op om teleurstellingen bij de bewoners te voorkomen,' aldus Poel. Niet onverstandig, want de bewoners van de energiezuinige woningen hebben tienduizend gulden meer voor hun woning moeten betalen dan de bewoners van de andere appartementen. Wat niet wil zeggen dat met dit bedrag de extra kosten van de energiezuinige maatregelen gedekt zijn.

Collectieve zonnecollector

Een andere bijzonderheid van de Urban Villa is de wijze waarop zonnecollectoren voor tapwaterverwarming zijn toegepast. Per vier woningen is een collectieve zonnecollector in gebruik, die aan vier boilers warm water kan leveren. Dit werkt efficiënter dan wanneer elke woning een aparte zonnecollector en een daarop aangesloten boiler zou hebben. Het aardgasverbruik voor tapwaterverwarming daalt dankzij deze installatie van gemiddeld 450 naar 160 kubieke meter per jaar. De Urban Villa is een van de 15 internationale projecten van het IEA (International Energy Agency) Task 13 programma. Dit programma heeft als doelstelling de technische haalbaarheid van zeer energiezuinige woningen te onderzoeken. Een jaarlijks energieverbruik van 45 kWh per vierkante meter te komen is het streefdoel met als randvoorwaarde dat het comfort daar niet onder mag lijden. Een gemiddelde woning verbruikt aan elektriciteit en gas omgerekend naar kilowattuur 200 kWh per vierkante meter per jaar.

Superisolatie

Naast de veel toegepaste maatregelen als superisolatie, zonnecollectoren en warmteterugwinningssystemen maken sommige projecten gebruik van warmtepompen in de bodem en van zonnecellen. Een interessante voorlopige conclusie is dat er weinig verband bestaat tussen de klimatologische omstandigheden en het energieverbruik voor verwarming. 'De reden is dat woningen in koudere klimaten gewoon beter geïsoleerd zijn. Het Finse huis, dat zich in het koudste klimaat bevindt, verbruikt op één na het minste aan energie voor verwarming,' aldus een onlangs verschenen IEA-rapport.