Dollar verstoort feest van herboren Mercedes Benz

STUTTGART, 27 APRIL. Met gepaste trots maakte bestuursvoorzitter Helmut Werner gisteren de wederopstanding van Mercedes Benz wereldkundig. Het autoconcern uit Stuttgart-Untertürkheim behaalde met de verkopen van 592.356 personenwagens en 290.354 trucks, bestelwagens en autobussen in 1994 een topomzet van 70,7 miljard mark en een netto winst van 1,8 miljard.

Daarbij rees vrijwel onmiddellijk de vraag in hoeverre het succesvolle autoconcern uit Stuttgart in de toekomst nog bereid is de verliesfinanciering op zich te nemen van minder florerende onderdelen binnen het machtige Daimler Benz-industrieconglomeraat, zoals AEG en Fokker-moeder Dasa. Maar wie een sneer uit de mond van Werner verwachtte in de richting van de sukkelende Daimler-onderdelen als AEG en Dasa, die in 1994 verliezen boekten van respectievelijk 357 en 438 miljoen mark, kwam toch bedrogen uit.

“We zijn een mobiliteitsconcern”, zei Werner met een verwijzing naar de solidariteitsgedachte binnen het grootste industrieconglomeraat van Europa, waarin naast Mercedes Benz alleen Debis (financiële dienstverlening) vorig jaar met zwarte cijfers (86 miljoen winst) tevoorschijn kwam. “We zijn actief op de weg, in de lucht en op het spoor”, schilderde Werner de activiteiten van Daimler Benz in een notedop. Mercedes levert de auto's, Dasa de vliegtuigen en het in verkeerssystemen gespecialiseerde AEG sinds kort in een joint venture met het Zweeds-Zwitserse ABB de lokomotieven.

Niettemin is Mercedes, dat tweederde van de totale concernomzet levert, het absolute paradepaard van Daimler Benz. Er ging dan ook een cultuurschok door het in de jaren tachtig kriskras door Edzard Reuter bij elkaar gekochte industrieconcern, toen twee jaar geleden bleek dat het flink mis was bij Mercedes Benz, het prestigieuze uithangbord van de Duitse autoindustrie.

Voor het eerst in de concerngeschiedenis moest Mercedes over 1993 een verlies van 1,2 miljard mark bekendmaken. Maar wellicht een nog grotere schok was dat Mercedes Benz door de consument niet langer werd beschouwd als het ultieme kwaliteitsprodukt. Mercedes was geschokt toen de Amerikanen de Toyota Lexus verkozen boven de eigen luxueuze SL-serie. Op de eigen Autobahnen werd Mercedes in het duurdere segment ingehaald door concurrenten als BMW en Audi.

Maar binnen een jaar is de veerkracht gebleken van Mercedes. Werner durft zelfs zonder overdrijving te stellen dat Mercedes momenteel weer tot “de beste autofabrikanten van Europa behoort”. Aanvankelijk stuitte Mercedes nog op enige scepsis door zich te richten op de produktie van een compacte regioauto onder de noemer A-klasse, die volgend jaar op de markt komt, en de produktie van een Swatchmobiel, een stadsauto. Hiermee begaf het zich op markten die in de ogen van de gevestigde klanten beneden de waardigheid van 'Das Haus' waren. Maar inmiddels wordt die cultuuromslag gestaafd door veelbelovende verkoopcijfers. Door kostenbesparingen, efficiency-verbeteringen, nieuwe produkten en het uitknijpen van de toeleveranciers, waarvan het aantal in enkele jaren is teruggebracht van 1400 naar 400, staat Mercedes Benz weer stevig op de rails.

Het herstel bij Mercedes vorig jaar werd voor een belangrijk deel veroorzaakt door de verkoopsuccessen van de nieuwe C-klasse. Traditionele rijders, die dat eigenlijk maar een te goedkoop produkt vonden, gaven met hun aankoop van duurdere Mercedessen tegelijkertijd de produkten in de E-klasse een verkoopimpuls. Ook de duurste Mercedes, de S-klasse (gemiddelde prijs in Nederland twee ton), profiteerde van dat effect.

In juni komt het nieuwste produkt van Mercedes op de markt: de opvolger van de oude E-klasse, het best verkochte Mercedes-model aller tijden. De oude produktielijn in Duitsland wordt momenteel gedemonteerd en verplaatst naar India, waar jaarlijks nog 20.000 oude E-klassers zullen worden geproduceerd.

Mercedes verwacht dat het nieuwe E-klassemodel, waarvan er dit jaar nog maar 75.000 worden gemaakt, net zo'n succes zal worden als de twee jaar geleden geïntroduceerde C-klasse. Op grond daarvan voorspelt Werner dat het bedrijfsresultaat en winstherstel bij zijn bedrijf fors zullen doorzetten. De cijfers over het eerste kwartaal van 1995 zijn veelbelovend. Het aantal afgezette personenauto's is in de eerste maanden van 1995 alweer toegenomen met 4 procent, het aantal vrachtwagens zelfs met 13 procent.

Met een ontwikkelingsprogramma van 17 miljard mark is Mercedes de problemen in de trucksector grootschalig te lijf gegaan. Het heeft geresulteerd in twee nieuwe bestelwagenprodukten die dit jaar op de markt worden gebracht, terwijl voor volgend jaar de introductie is voorzien van een aantal technisch vernieuwde en geavanceerde zware trucks boven 16 ton.

De pijn voor Mercedes zit nu in de lage dollarkoers. “Al is de situatie niet zo alarmerend als in de luchtvaartindustrie”, bagatelliseert Werner. “Wanneer Lufthansa zelfs maar een schroef koopt van Dasa, wordt zo'n transactie al in dollars gefactureerd. Dat is in de autoindustrie wezenlijk anders.”

Niettemin zijn de Verenigde Staten na Duitsland de belangrijkste markt voor Mercedes. Van de 42 miljard omzet bij de personenwagens is derhalve vorig jaar 14 procent in dollars omgezet. Bij de vrachtwagens was de pijn vrijwel nihil omdat Mercedes via zijn fabriek Freightliner in Amerika zelf produceert. “Het afdekken van de dollar is op lange termijn geen oplossing”, meent Werner. “We moeten onze inkopen zo afstemmen dat we bij onze produktie en verkopen een goede balans krijgen tussen sterke en zwakke valuta's.”

Een gedeeltelijke oplossing zou kunnen zijn de toeleveranciers van Mercedes te verplichten hun prijzen in dollars te berekenen. Tevens zal Mercedes blijven doorgaan produktie uit te besteden aan lage-lonenlanden. 'Standort Deutschland' is niet langer een automatisch gegeven voor de ruim 127.000 medewerkers van Mercedes Benz.