De Telegraaf

Bij Rita Kohnstamm was het in haar column 'Stoornissen in de media' weer eens zover (NRC Handelsblad, 22 april): “De Telegraaf deed recent in afleveringen uitvoerig en op sensationele wijze verslag van het onrecht dat een moeder zou zijn aangedaan, over wie het ernstige vermoeden bestond dat zij aan het Münchhausen Syndroom by Proxy leed”. De Telegraaf, uitvoerig en sensationeel. Het zijn in sommige kringen geliefkoosde typeringen, die echter niet worden bevestigd door de feiten in deze zaak.

De vaststelling van Kohnstamm had als aanleiding een aantal nieuwsberichten en reportages over een echtpaar uit Alphen a/d Rijn. Op last van de Raad voor de Kinderbescherming in Den Haag was een 1-jarig dochtertje al uit huis geplaatst en een tweede, op komst zijnd kind zou meteen na de geboorte bij de moeder worden weggehaald. Centraal in de berichtgeving stond een onderzoek van de Leidse hoogleraar kinder- en jeugdpsychiatrie, prof. dr. Ph.D.A. Treffers. Op basis van zijn rapportage en die van een groep medewerkers was de conclusie getrokken dat de betreffende moeder zou lijden aan het zogeheten Münchhausen Syndroom by Proxy, een nog weinig bekende vorm van kindermishandeling. En die conclusie vormde de aanleiding om de kinderen bij de ouders vandaan te halen.

Het 'sensationele' in de berichtgeving ging over een brief van 20 januari 1995, ondertekend door prof. Treffers en vier medewerkers, waarin zij onder meer schreven: “tot nu toe heeft geen formeel uitgebreid psychiatrisch onderzoek van moeder plaatsgevonden door ons.” En even verder: “Wel is geleidelijk aan duidelijker geworden dat moeder iemand is met een ernstige psychiatrische problematiek. Men zou kunnen denken in de richting van een ernstige persoonlijkheidsstoornis.” Geen formeel onderzoek, wel een stevige conclusie, met daaraan verbonden het uit huis plaatsen van een 1-jarig dochtertje en de aankondiging: uw tweede kind nemen we meteen na de geboorte af.

Zo'n manier van werken is nog 'sensationeler' als andere psychiaters - en wel na onderzoek van moeder - tot de conclusie komen dat het met de psychische toestand van de vrouw uit Alphen aan den Rijn wel goed zit. Sterker nog: prof. Treffers en medewerkers zijn op hun vingers getikt omdat zij diverse zaken en gebeurtenissen niet juist hebben weergegeven.

Kohnstamm maakt zich wel erg gemakkelijk van de zaak af als zij schrijft: “De betrokken deskundigen waren door hun geheimhoudingsplicht uiteraard niet in staat opening van zaken te geven tegenover de journalist en diens informanten.” Hoezo uiteraard? Zonder de privacy of de beroepsethiek van iemand te schenden, kan best antwoord worden gegeven op een vraag als: 'Hoe kunt u bij iemand een ernstige persoonlijkheidsstoornis vaststellen, zonder dat u de betreffende persoon hebt onderzocht?' 'Geen commentaar' en 'Ik mag niets zeggen' zijn woorden die vaak worden gebruikt als deskundigen niet recht kunnen praten wat krom is. Ik heb mij als journalist met zulke antwoorden niet laten afschepen en ben de zaak gaan uitzoeken.