Verrassende persoonlijke warmte als steun voor Jospin

PARIJS, 26 APRIL. “Snel bezuinigen om op tijd één Europese munt te kunnen invoeren? Wat wilt U? Meer Front National?” Frankrijks oud-premier Pierre Mauroy schrikt even van zijn woorden. “Nee, natuurlijk is het niet een kwestie van òf de EMU òf extreem rechts, maar de sociale ziekte van dit land moet eerst worden genezen.”

In het Theâtre de la Bruyère, een schouwburgje ten noorden van de Seine in Parijs, lopen meer persoonlijkheden uit de werelden van film, toneel, letteren en wetenschap dan het podium kan dragen. Zij zijn gekomen om Lionel Jospin, de socialistische kandidaat voor het presidentschap te steunen. Dat behoort tot de traditie. Maar de woorden van acteur Pierre Arditi, schrijver Jean Lacouture, regisseur Yves Robert, uitgeefster Monique Nemer en anderen hebben een persoonlijke warmte die verrast.

Er is ook historisch-politieke steun. Marie-Claire, de weduwe van Pierre Mendès France - oorlogsheld, oud-premier en de symboolfiguur van links - spreekt onder absolute stilte drie zinnen. “Ik zeg nooit iets namens mijn man. In de huidige omstandigheden, met dit versplinterde Frankrijk waag ik het erop. Pierre zou adviseren Jospin te stemmen.” Donderend applaus. Lionel Jospin zit onbeweeglijk op het podium en heeft moeite zijn ontroering te bedwingen.

Naast hem zit in de schijnwerpers de voorzitter van zijn Comité van aanbeveling, Jacques Delors. Links heeft weer een sprankje hoop gekregen toen hij in het najaar met een mogelijke kandidatuur speelde. Jospin bouwt voort op die verwachting dat er plaats moet zijn voor schandaalvrije sociaal-democratie. Na afloop van de hartelijke rij sprekers, is de oud-voorzitter van de Europese Commissie bereid tot een kort gesprek.

Ook Jacques Delors denkt, los van de verplichte verkiezingsblijheid, dat Jospin een kans maakt. “Lionel Jospin kan om twee redenen winnen: de aard van Franse presidentsverkiezingen en de 'sociale kwestie' in het land. Het bijzondere karakter van deze verkiezingen maakt dat je maar in beperkte mate een vergelijking kunt trekken met nationale of Europese parlementsverkiezingen. Het gaat hier niet om partijen, maar om twee mannen. De burgers beoordelen die twee op hun kwaliteiten, als mens en als staatsman voor Frankrijk.

“De uitslag van de eerste ronde was een duidelijk signaal dat veertig procent van de Franse kiezers zich buitengesloten voelt en dat uit door extreem links of extreem rechts te stemmen. 'U negeert ons', zeggen zij. Toen ik in 1983 kandidaat was voor het burgemeesterschap van Clichy, een voorstad van Parijs, zag ik al communisten direct oversteken naar het Front National, dat is een uiting van het zelfde. Eigenlijk zijn die mensen niet buitengesloten, maar vergeten. Daar ligt de kans voor Jospin. Hij moet de kiezers van Le Pen een knipoog geven. Het is bij uitstek de taak van links compassie te tonen en die mensen weer hoop te geven. Door niet alleen de rijksten, maar ook de brede middenklasse een offer te vragen. Die moet een beetje opschuiven om plaats aan tafel te maken.”

Jacques Delors wordt overstelpt door Franse tv-journalisten die willen weten of hij premier onder een president Jospin wordt. Het antwoord is: “Nee, ik heb in december mijn beslissing weloverwogen genomen. Ik wil ook geen minister worden. Maakt u zich geen zorgen over mij.” En weer tot zijn Nederlandse gesprekspartner: “Ik heb daar geen spijt van, ook als ik toen wist wat ik nu weet over de gevoelens onder de kiezers. Jospin heeft een serieus programma en belichaamt hoop. Ik ga door te strijden voor een verenigd Europa. Dat is moeilijk en belangrijk.”

Op de lege roodpluche stoelen van rij 13 zegt Pierre Mauroy, de man die in 1981 als eerste premier onder president Mitterrand de socialistische expansie-politiek leidde: “Jospin moet hoogstens iets meer hameren op het sociale aambeeld, arbeidstijdverkorting, werk voor de jeugd. In mijn stad Lille zijn wij de grootste gebleven, maar het is waar: Le Pen profiteert in het noorden en vooral de Elzas van een soort sociale gekte, crisis-gevoelens. Hoe Jospin kan winnen? Door te overtuigen!”