Machtspolitiek loont mits welvaart stijgt

JAKARTA, 26 APRIL. De topscore van Maleisiës regerende coalitie, het Nationale Front, bij de stembusslag van deze week laat zien dat machtspolitiek loont mits de welvaart stijgt. Net als in de buurlanden Indonesië en Singapore verliezen regeringen in Kuala Lumpur al jaren geen verkiezingen meer. Een elixir van snelle economische groei, angst voor politieke avonturen, bulldozer-technieken van regerende partijen en repressie jegens dwarsliggers verleent deze regio zijn veelgeprezen politieke stabiliteit.

Het Front, een coalitie van veertien partijen op etnische grondslag, veegde de vloer aan met de ideologisch en etnisch verdeelde oppositie, die zijn zetelaantal zag kelderen van 53 naar 30 in een van 180 naar 192 plaatsen uitgebreid parlement. Premier Mahathir Mohammad (69), een voormalige arts die sinds 1981 aan de macht is, kreeg een supermandaat voor zijn ambitieuze plan om van Maleisië een ontwikkeld land te maken in 2020.

De staat van dienst van de premier deed zijn verkiezingbelofte, meer van hetzelfde, overtuigend èn aantrekkelijk klinken. De laatste zeven jaar groeide de Maleisische economie met ruim acht procent, verdubbelde het hoofdelijke inkomen en overtrof de vraag naar arbeid het aanbod. Sinds Mahathir aan de macht kwam, draait de Maleisische economie, dankzij forse buitenlandse investeringen, niet langer op traditionele produkten als tin en rubber, maar op de uitvoer van video-apparatuur en air-conditioners.

Maleisië, een federatie van dertien deelstaten, kent een meer-partijensysteem, maar bijna iedereen stemt 'etnisch'. Van de 19,1 miljoen Maleisiërs behoort 58 procent tot de overwegend islamitische Maleiers, is 31 procent etnische Chinezen en zo'n 7 procent Indiërs. De al decennia regerende coalitie van Maleise, Chinese en Indische partijen, onder hegemonie van Mahathirs United Malay National Organization (UMNO), is zo hecht omdat de deelnemers tot elkaar veroordeeld zijn. Sinds Maleisië in 1957 onafhankelijk werd van Groot-Brittannië beheersen de Maleiers de bureaucratie, de Chinezen het zakenleven en de Indiërs de vrije beroepen. Om de belangen van hun achterban veilig te stellen sloten Chinese en Indische partijen een verbond met UMNO.

In de jaren zeventig lanceerde UMNO de Nieuwe Economische Politiek (NEP), een programma dat de Maleiers, overwegend boeren, in de gelegenheid moest stellen hun achterstand in te lopen op met name de ondernemende Chinezen. De NEP behelst een vorm van positieve discriminatie bij kredietverlening, benoemingen en de toewijzing van onderwijsplaatsen. Dat stuitte aanvankelijk op weerstand bij de niet-Maleise bevolkingsgroepen, maar de economische groei ontdeed deze herverdeling van zijn scherpe kantjes.

De snelle modernisering gecombineerd met de van bovenaf geleide emancipatie der Maleiers lokt tegenspraak uit aan weerszijden van het politieke spectrum. De Democratic Action Party (DAP), de grootste oppositiepartij die zijn aanhang vooral werft onder Chinese arbeiders en middenstanders, voerde deze keer campagne voor een 'Maleisisch Maleisië', zonder raciale discriminatie, en intrekking van een aantal repressieve wetten. DAP-leider Lim Kit Siang heeft tweemaal zonder vorm van proces gevangen gezeten. De DAP concentreerde zich deze keer geheel op verovering van het eiland Penang, de meest geïndustrialiseerde deelstaat van Maleisië en tevens de enige met een Chinese meerderheid. Deze alles-of-niets strategie draaide gisteren op niets uit.

Aan de rechterzijde werd het Front bestookt door de Islamitische Partij (PAS), die met een fundamentalisch programma dingt naar de gunst van het Maleier plattelandselectoraat. Deze partij verwijt de moslim Mahathir het land bloot te stellen aan goddeloze Westerse invloeden. De PAS behield zijn greep op Kelantan, een agrarische streek aan de grens met Thailand en sinds 1990 de enige deelstaat waar het Nationale Front niet aan de macht is, maar moest zetels inleveren.

Voor zover de boodschap van de oppositie een gevoelige snaar raakte, kostte het moeite haar bij de kiezer te bezorgen. De landelijke media, gecontroleerd door Frontpartijen, negeren de rest. Sinds jaar en dag geldt in Maleisië een verbod op politieke massa-bijeenkomsten, dat Mahathir twee weken geleden ontdook door in Penang een open lucht-'diner' te arrangeren voor zijn aanhang, een slimmigheid die van hogerhand werd afgestraft met een stortbui. Toen oppositieleider Lim daarop hetzelfde deed, bedreigde de premier hem met vervolging wegens overtreding van de kieswet.