Kibeho

GELEERDEN HEBBEN HET Westerse publiek snel bijgespijkerd wat betreft de antropologische aspecten van de conflicten in Rwanda en Burundi. Het gaat hier niet om tribale, culturele of godsdienstige conflicten. Hutu's en Tutsi's vormen geen aparte stammen, gebruiken dezelfde taal, woonden door elkaar, huwden onder elkaar en zijn dankzij de goede werken van generaties van missionarissen traditioneel-katholiek. De bevolkingsdichtheid is hoog, maar dat is op zichzelf geen verklaring voor de misdaden tegen de menselijkheid die er worden gepleegd, door overheden uitgelokt of op zijn minst getolereerd.

Er is altijd wel een rationalisatie voorhanden. Voor het geweld van afgelopen weekeinde was het Tutsi-leger verantwoordelijk dat een paar maanden geleden na de massamoord op de Tutsi's, vanuit Oeganda komend, de macht overnam. Het verweer voor de recente gruwelijke ontsporing: in het Kibeho-kamp hadden zich onder de Hutu-vluchtelingen massamoordenaars verscholen die een gevaar betekenden voor het nieuwe regime. Met als gevolg een barbaarse toepassing van het bestuurlijke cliché dat de goeden soms onder de kwaden moeten lijden.

INTUSSEN GAAT het lijden door. Voor zover zij niet zijn vermoord of ternauwernood het vege lijf hebben kunnen redden worden Hutu-vluchtelingen, inclusief vrouwen, kinderen, bejaarden en zieken, onderworpen aan systematische uithongering. De watertoevoer is afgesloten, de hulporganisaties is de toegang tot het kamp ontzegd. Blauwhelmen begraven de stoffelijke overschotten van de slachtoffers van de jongste Tutsi-furie.

Wat valt er na de tolerantie ten opzichte van het moorddadig geweld in Joegoslavië en Rwanda/Burundi nog te zeggen? Nederland wil de hulpverlening via de Rwandese regering stopzetten. Een terecht gebaar. Minister Pronk beschuldigt datzelfde regime ervan de afspraken niet te zijn nagekomen. Een juiste klacht. Maar de kreperende massa in Kibeho zal er niet mee zijn geholpen. Voor de rechteloosheid van deze ellendigen heeft de wereld geen pasklare oplossing, daarmee precedenten scheppend met boemerang-potentie.