Topman J.F. Bigay van Frans-Duits consortium Eurocopter: 'Tigre maakt nog steeds kans'

DEN HAAG, 25 APRIL. De Tigre maakt volgens de top van het Frans-Duitse consortium Eurocopter nog wel degelijk een kans om de gevechtshelikopter te worden van de luchtmobiele brigade, ondanks het recente besluit van het kabinet om de Amerikaanse Apache aan te schaffen.

“Natuurlijk” kwam J.F. Bigay, voorzitter van de raad van bestuur van Eurocopter, gisteren naar de hoorzitting in Den Haag van de Tweede Kamer met het idee in het achterhoofd dat hij zijn toestel alsnog aan Nederland zou kunnen verkopen.

In een vraaggesprek na afloop van de hoorzitting wil de Fransman zich aanvankelijk niet aan een kansberekening wagen, maar als hij moet kiezen tussen tien en negentig procent, zegt hij: “Ergens daar tussenin. Laten we zeggen vijftig procent. Omdat de rechtvaardiging die de staatssecretaris in zijn brief aan de Tweede Kamer heeft gegeven voor de keus van de Apache niet overtuigend is. Dus als de vaste Kamercommissie zijn eigen analyse gaat maken - na de uitleg die wij tijdens de hoorzitting gegeven hebben en die we de komende dagen nog zullen aanvullen - kan er nog veel veranderen.”

Het is de bedoeling dat de Tweede Kamer op 17 mei met de bewindslieden van Defensie debatteert over de aanschaf van de gevechtshelikopters, maar al direct nadat het kabinet op 7 april voor de Apache had gekozen, kwamen er uit de Kamer geen overwegende bezwaren tegen die beslissing.

Op ten minste twee punten heeft staatssecretaris Gmelich Meijling (defensie) de Tweede Kamer verkeerd voorgelicht, zegt Bigay, hoofd van een gemengde Frans-Duitse delegatie. “Om maar eens iets simpels te noemen. Als wij zeggen dat de Tigre 2,5 uur in de lucht kan blijven met een reserve van 20 minuten, begrijpen we niet hoe de staatssecretaris op kan schrijven dat het twee uur is. Dat kwam voor ons als een verrassing. Met die 2,5 uur plus 20 minuten voldoen we aan de eisen van de Nederlandse luchtmacht.”

Ten tweede is er een stevig verschil over de levensduurkosten van de Tigre. Volgens de bewindsman bedragen die op grond van berekeningen van het Nederlands Instituut voor Vliegtuigontwikkeling en Ruimtevaart voor 34 Tigres over een periode van twintig jaar 3.166 miljoen gulden tegen 3.128 miljoen voor dertig Apaches. Een verschil van bijna veertig miljoen in het nadeel van de Tigre, terwijl Eurocopter beweert dat de levensduurkosten van zijn toestel als gevolg van het gebruik van modernere en daardoor minder slijtgevoelige materialen een miljard lager uitvallen dan van de Amerikaanse concurrent.

Bigay: “Dat staat onomstotelijk vast en een miljard gulden is toch een hoop geld. Niemand kan geloven dat het verschil tussen de Apache en de Tigre 40 miljoen gulden of daaromtrent in ons nadeel is, zoals in de brief van de staatssecretaris staat. Dat is gewoon nonsens. Er is niemand ter wereld die dat kan geloven. Sinds de ontwikkeling van de Apache is de technologie twintig jaar geëvolueerd. Zo is bijvoorbeeld het gewicht van de helikopter, dat een belangrijke rol speelt bij de levensduurkosten, dertig procent verminderd. Misschien moeten we nieuwe expertise claimen, uit te voeren door een onafhankelijk onderzoeksinstituut. Maar het moet duidelijk zijn dat dit ronduit belachelijk is.”

Volgens Bigay is het ook onjuist dat er voor het uitvoeren van de taken die de gevechtshelikopters moeten uitvoeren meer Tigres (34) dan Apaches (30) nodig zouden zijn, zoals Gmelich Meijling aan de Kamer schrijft. De luchtmobiele brigade kan met evenveel Tigres als Apaches uit de voeten, aldus de Fransman.

Voor de Nederlandse regering was het grootste bezwaar van de Tigre echter dat het toestel niet op korte termijn kan worden geleverd. De Apache is daarentegen wel snel leverbaar. Over een jaar krijgt de luchtmobiele brigade de beschikking over twaalf Apaches van het huidige A-type.

Bigay: “Het is duidelijk dat de Tigre vanaf 1999 beschikbaar zal zijn. Maar als we kijken naar de concurrentie, in het bijzonder de Apache in de D-versie, met of zonder Longbow-radar, wordt het ook pas 1998. Het verschil is dus niet zo groot.” Bigay geeft toe dat zijn bedrijf er de afgelopen maanden niet in in geslaagd het beeld weg te poetsen dat de Tigre niet meer dan een papieren tijger zou zijn, een toestel dat slechts op de tekentafel bestaat. Terwijl er vier prototypes zijn die in totaal ongeveer 700 uur hebben gevlogen. De gevechtshelikopter van de Fransen en de Duitsers is echter nog niet in produktie. Bigay wijst er op dat dat ook nog niet het geval is voor de Apache die Nederland aanschaft, een gemoderniseerde versie van het toestel waarvan de Amerikanen er ruim 800 hebben rondvliegen. Als minister-president Kok er op wijst dat de Apache zijn kwaliteiten heeft bewezen, doelt hij op de versie die Nederland niet krijgt. En dan nog, zegt Bigay, is er op de kwaliteit van de huidige Apache, geroemd om zijn rol in de Golfoorlog, veel af te dingen. “Als we het aantal vlieguren per maand in de Golfoorlog als referentiekader zouden nemen, denk ik dat niemand op grond daarvan de Apache zou kopen. Als gevolg van onderhoudsproblemen vloog het toestel ongeveer tien keer minder dan tijdens normale operaties. Maar het imago van de Apache is sterk.” Overigens meldde generaal W. Forster gisteren tijdens de hoorzitting dat de onderhoudsproblemen verholpen zijn.

Is niet de les van de afgelopen maanden dat je geen produkt kunt verkopen dat nog niet in de schappen ligt?

Bigay: “Dat zou je kunnen zeggen, maar ik vind het nog verrassender dat je een twintig jaar oude helikopter kunt kopen die de Amerikanen zelf niet eens meer aanschaffen en die ze vervangen of aanvullen met de Comanche-helikopter. De Tigre is weliswaar nog niet operationeel in onze eigen strijdkrachten - we liggen nog niet op de plank om het zo maar te zeggen - maar we beschikken over state of the art technology in een machine waarmee 25 of 30 jaar gevlogen kan worden. Als de Apache nog 30 jaar mee moet heb je het over 50 jaar oud materiaal.”

Een geliefkoosd voorbeeld waarmee de Fransen willen aangeven dat de Apache hopeloos verouderd is, is te vinden in de cockpit. Net als in de huidige Apache geeft het beeldscherm in de gemoderniseerde versie de gegevens slechts in zwart-wit weer. Generaal Forster zei gisteren dat er wel kleurenschermen in het toestel gemaakt zouden kunnen worden, maar dat het voordeel daarvan niet tegen de kosten opweegt. “Dat is een verklaring die je niet serieus kunt nemen”, zegt Bigay. “De meeste mensen beschikken thuis op hun eigen computer al over een kleurenscherm.”

Heeft u niet het vermoeden dat de Nederlandse regering van begin af aan de Apache wilde, maar door uitstel van een beslissing een betere order in de wacht wilde slepen?

“Het is duidelijk dat de luchtmacht de Apache wilde. Maar we hopen en geloven dat de regering aanvankelijk niet alle informatie had die ze wilde hebben en dat het daarom langer duurde. Als de regering al die tijd al de Apache wilde, begrijp ik niet waarom ze een concurrentiestrijd hebben georganiseerd.”

Om betere aanbiedingen te krijgen.

“Dat zou kunnen, maar als je concurrenten met elkaar in de slag laat gaan, ben je aan bepaalde regels gebonden. Juiste informatie geven bijvoorbeeld. Sommige dingen die in de brief van de staatssecretaris zijn genoemd, kunnen niet volgehouden worden. Die moeten gecorrigeerd worden. Ik kan me voorstellen dat je een betere deal wilt, maar anderzijds heb je regels waar je je aan moet houden.”

De kans dat Groot-Brittannië deze zomer wel Tigres aanschaft, is door de Nederlandse beslissing kleiner geworden.

Bigay: “Het gaat in elk geval niet de goede kant op, maar we betwijfelen of de Engelsen zich veel aan die beslissing gelegen zullen laten liggen. Zij willen sowieso een veel modernere helikopter dan de Nederlanders, met meer nieuwe technologie. Daarom is het duidelijk dat de Tigre in een veel betere positie is.”

Berichten in de Britse pers dat Defensie een voorkeur heeft voor de Apache, nemen de topmensen van Eurocopter niet serieus. Zij hebben andere informatie. Bigay is er zeker van dat de Tigre de grootste kans maakt. Voorlopig richt Eurocopter zijn pijlen ook nog op Nederland. “We hebben slechts het eerste deel van de slag verloren, niet de hele slag.”