Roy liever op reservebank dan linksbuiten

PRAAG, 25 APRIL. Het leek of hij 'de vernedering' die avond in De Kuip nogal luchtig opvatte. Hij werd tegen Malta na een uur gewisseld voor Eric van der Luer omdat hij slecht speelde. Dat verkondigde hij toen zelf. Toch deed het Bryan Roy wel degelijk pijn, die tragische gang naar de zijkant van het veld. Een speler met zijn kwaliteiten en public te kijk gezet omdat hij het niet kon bolwerken tegen een stel café-voetballers uit Malta. Een week bleef dat door zijn hoofd spoken. Toen nam hij een rigoureuze beslissing: nooit meer linksbuiten. Niet bij een club en evenmin in het Nederlands elftal.

In een telefonisch onderhoud lichtte hij bondscoach Guus Hiddink over zijn beslissing in. Tevens stelde hij zich kandidaat voor een vrije rol achter de spitsen. Wetende dat Dennis Bergkamp op die positie niet is weg te denken. Tenzij de Inter-speler zoals nu geen deel uitmaakt van de selectie. Tegen Tsjechië ontbreekt Bergkamp morgenavond immers wegens buikgriep. Maar dan nog kan Roy gedwarsboomd worden door een andere concurrent, Ronald de Boer. Toch wil hij consequent blijven. Liever op de bank dan weer op die vervelende linksbuitenpositie. Zelfs als Hiddink tijdens de wedstrijd een beroep op hem doet als wisselspeler zal hij de bondscoach adviseren naar een andere oplossing te zoeken.

“Ik wil mezelf in bescherming nemen”, luidt zijn argumentatie. “Het is ook voor het Nederlands elftal beter dat ik niet meer op die positie speel. Ik ben het werk van een buitenspeler ontgroeid. Ik vind het gewoon niet leuk meer om te doen. En het plezier in je werk moet toch voorop staan. Ik heb genoeg afgedwongen om van mijn onvrede te mogen blijk geven. Je kunt als linksbuiten weinig creativiteit kwijt in je acties. Tegen Malta bleek dat die taak me niet meer ligt. Al was de kritiek achteraf een beetje overdreven. Ik kreeg nog de beste kansen. Als ik die had benut, was er niets aan de hand geweest.”

Het lijkt of de 25-jarige Bryan Roy erop speculeert dat Hiddink op een zekere dag het systeem met buitenspelers, dat zo typisch Nederlands is, zal afzweren. Pas in een concept met twee spitsen stijgen zijn kansen om weer terug te keren in het basisteam. En passant geeft hij aan dat de strijdwijze met drie aanvallers, door de jaren heen vooral het watermerk van zijn oude club Ajax, eigenlijk een beetje is achterhaald. “De tegenstander kan zich er gemakkelijk op instellen door de vleugels af te grendelen. Je ziet dat Ajax na '92 toch drie jaar nodig heeft gehad om in de Europa Cup weer ver te komen.”

Hiddink is het niet helemaal met Roy eens. De bondscoach voegt er aan toe: “Ajax speelt al enige tijd niet meer met echte buitenspelers. Overmars en Finidi snijden steeds vaker diagonaal naar het doel. Ze moeten wel, omdat de moderne snelle backs het hen onmogelijk maakt nog de achterlijn te halen.” En Roy weer: “Het Ajax-systeem vind ik niet echt leuk om te spelen. Je wordt in een keurslijfje geperst. En volgestopt met taken die je uit moet voeren in de zone.”

De beslissing van Bryan Roy tegen stoelt op zijn ervaringen in het buitenland. De renaissance in zijn voetballoopbaan begon bij Foggia waar Zdenek Zeman, de huidige trainer van Aron Winter bij Lazio, hem meer vrijheden gunde in het veld. “Door Zeman werd ik reeds doelgerichter. Hij zei tegen mij: 'Jij bent er om te scoren'. En daarop werd het systeem aangepast.” Roy deed in Zuid-Italië wat er van hem werd verwacht. Hij nam twaalf treffers voor zijn rekening, slechts vijf minder dan in zijn totale Ajax-periode.

Zeman vertrok naar Rome, Foggia werd uitgehold en Roy nam de wijk naar Engeland omdat er geen serieuze Italiaanse club belangstelling voor hem toonde. In de Premier League is hij als voetballer nog volwassener en completer geworden, vindt hij. Roy kijkt dan ook met veel genoegen terug op het bijna voorbije seizoen, waarin hij weer twaalf treffers achter zijn naam heeft staan en tien assists. Aanpassingsproblemen kende hij nauwelijks omdat manager Frank Clark hem in het veld meteen verantwoordelijkheden gaf. Dat mocht natuurlijk ook wel voor een aanwinst van 7,5 miljoen gulden, de duurste aankoop van Nottingham ooit. “Het afgelopen seizoen is voor mij boven verwachting verlopen. Ik ben weer doelgerichter geworden en ik kan meer mooie acties maken dan ooit.”

De fragiele balkunstenaar heeft in de League zijn draai gevonden. Uitgerekend daar waar vlijmscherpe tackels en onelegant kick-and-rush-voetbal hoogtij vieren. “Misschien dat ik juist om die reden hier tot mijn recht kom”, oppert de Amsterdammer. “Want je valt op. Klinsmann (van Tottenham Hotspur, red.) en ik zijn eigenlijk de enige van de continentale spelers die afgelopen zomer kwamen en het goed hebben gedaan.” Het zoete Italiaanse leven met de zon, de cultuur en het kostelijke eten mist hij soms nog weleens als hij vanuit zijn cottage door de regendruppels op het raam mistroostig naar buiten kijkt. “Je kunt nu eenmaal niet alles hebben”, zet hij zich daar overheen. “Qua populariteit doet het voetbal hier niet onder voor het calcio in Italië. Er zijn in Engeland net zoveel kranten die over voetbal schrijven en je bent daar net zo goed publiek bezit.”

Slechts rond kerstmis maakte hij een moeilijke periode door. “Dat heeft een maandje geduurd. Het grote aantal wedstrijden brak me op. Ik had rust nodig. Het was ook in een periode dat Clark vond dat ik en de diepste spits Stan Collymore te weinig werk verzetten. Hij deed die uitspraak op basis van één wedstrijd, tegen Tottenham. Ik heb hem gezegd dat hij dit soort kritiek beter in een persoonlijk gesprek kan uiten dan tegenover de pers. Hij heeft daarop zijn excuses aangeboden.” Toen hij die moeilijke fase had overwonnen, kreeg Roy de smaak weer te pakken. “We spelen met Nottingham nog drie wedstrijden. Dan hebben we liefst acht weken vakantie. Onze reis naar Zuid-Frankrijk is al geboekt.”