Nederland maakt geen haast met teruggave Koenigs-tekeningen

De Rijksdienst Beeldende Kunst in Den Haag weet nog niet wanneer de twee tekeningen uit de Koenigs-collectie, die afgelopen weekeinde in Moskou opdoken en waarvan er één inmiddels aan de Nederlandse ambassade is overhandigd, naar Nederland zullen terugkeren. Volgens Robert de Haas, directeur van de Rijksdienst, heeft de Nederlandse overheid 'geen haast' om de twee tekeningen terug te krijgen. “Die twee tekeningen maken niet zoveel uit. Eerst moeten de onderhandelingen over de Koenigs-collectie op een verder spoor komen”, aldus De Haas.

De Rijksdienst bemiddelt voor de Nederlandse overheid over de teruggave van de Koenigs-collectie, een verzameling van meer dan 500 tekeningen van oude meesters die door de Rotterdamse havenmagnaat D.G. van Beuningen in 1941 aan de Duitse bezetters werd verkocht. De bladen, bestemd voor het door Hitler geplande Führermuseum in Linz, werden overgebracht naar Dresden vanwaar ze aan het eind van de oorlog door het Rode Leger als geheime oorlogsbuit mee terug naar de Sovjet-Unie werden genomen. In 1992 gaf de Russische regering pas toe een deel van de tekeningen in haar bezit te hebben. Sindsdien wordt er onderhandeld over restitutie daarvan. Ruim 180 tekeningen ontbraken aan de oorspronkelijke collectie.

De twee nu opgedoken tekeningen, een portret van Hans Brosamer (1482-1552) en een dubbelzijdige tekening van Albrecht Altdorfer, zijn afkomstig uit de particuliere verzameling van een inmiddels overleden, voormalige functionaris van het sovjet-ministerie van cultuur. De tekeningen werden in januari vorig jaar per foto aan Sotheby's in Londen aangeboden door de familie van de overledene voor een prijsopgave.

De Altdorfer is gekocht door de Russische kunsthistoricus Aleksej Rastorgoejev. Deze overhandigde de tekening, 'zonder enige tegenprestatie', volgens De Haas, aan de Nederlandse ambassade in Moskou. Het portret van Brosamer is gekocht door de Stolichny-bank in Moskou. Volgens woordvoerster van de bank, Marina Losjak zijn er op het moment onderhandelingen gaande over de belangeloze overdracht van Brosamers portret aan de Nederlandse ambassade. Volgens Losjak moet de overdracht als “een blijk van goodwill naar de Nederlandse overheid” gezien worden. In januari van dit jaar opende de bank een vestiging in Amsterdam. Losjak wil niet kwijt voor hoeveel geld de bank de Brosamer heeft gekocht.

De Haas noemt het niet ongebruikelijk dat een bank als de Stolichny kunst weggeeft. Het afstaan van kunst in bruikleen door bedrijven is in Rusland nog geen gewoonte. De bank heeft in korte periode een collectie van ruim 3000 kunstvoorwerpen opgebouwd. “De bank is de grootste groeier in Rusland”, aldus De Haas. “Zij verdient snel geld, zet dat om in kunst en springt daar makkelijker dan Nederlandse bedrijven mee om.”