Links in Italië gelooft weer dat Berlusconi bij stembus te verslaan is

ROME, 25 APRIL. De Italiaanse mediamagnaat Silvio Berlusconi is bij regionale verkiezingen op een spectaculaire manier het imago van onverslaanbaarheid kwijtgeraakt dat zijn tegenstanders al zo lang heeft verlamd.

Gisteren verdween in de loop van de dag de glimlach van de gezichten van de leiders van rechts en begonnen de ogen van centrum-links te stralen. De exit polls van zondagavond zaten er volledig naast, zo bleek gisteren toen de definitieve uitslagen bekend werden. In plaats van een 8-7 overwinning in de vijftien regio's waar is gestemd, heeft het rechtse blok van Berlusconi een 6-9 nederlaag geleden. In percentages gezien bleef er bijna niets over van de voorspelde voorsprong. Met 41 procent kreeg rechts nauwelijks iets meer dan centrum-links.

Bovendien heeft de ex-communistische Democratische Partij van Links (PDS) Berlusconi's partij Forza Italia verslagen in de strijd om de eerste plaats. Met 24,6 procent volgens de definitieve uitslag is de PDS de grootste partij geworden.

De resultaten zijn een enorme opsteker voor de tegenstanders van Berlusconi. “Links heeft vandaag niet de regering gewonnen, en het is niet gezegd dat we zullen winnen,” zei PDS-leider Massimo D'Alema, wiens snorpunten omhoog krulden van tevredenheid. “Ik zeg alleen dat waar eerst een overwinning van centrum-links ondenkbaar en niet van deze wereld was, zij nu wel denkbaar is. Dit is een historisch moment.”

De uitslag geeft momentum aan de campagne van Romano Prodi, de econoom die zich opwerpt als de anti-Berlusconi. Gisteren heeft Prodi met de leiding van de PDS de strategie doorgesproken. Als teken van de eenheid van centrum-links zal de PDS zich scharen achter de olijf, het symbool van Prodi.

Meningsverschillen onder de tegenstanders van Berlusconi hebben het rechtse blok in het verleden in de kaart gespeeld. Nu komen er steeds meer signalen voor samenwerking. Prodi zal binnenkort overleggen met Umberto Bossi, de leider van de federalistische Lega Nord. Deze heeft terrein moeten prijsgeven, maar niet zoveel als Berlusconi had voorspeld nadat Bossi de alliantie met hem had verbroken. Met 6,4 procent van de stemmen en een sterke positie in de noordelijke regio's Lombardije, Piemonte en Veneto blijft de Lega een belangrijke politieke partij.

Onduidelijk is nog de positie van Communistische Heroprichting. Deze steeg naar 8,4 procent, bijna twee procent meer dan vorig jaar, en werd daarmee de vierde partij van het land. Prodi wil geen enkele concessie doen aan deze partij, om niet de centrumkiezers van zich te vervreemden en in de hoop dat communistische kiezers toch op hem stemmen als het tussen Berlusconi en Prodi gaat.

Berlusconi en zijn bondgenoten blijven aandringen op snelle parlementsverkiezingen. Morgen zullen zij hun strategie uitstippelen en daarna hun ideeën voorleggen aan president Oscar Luigi Scalfaro. PDS-leider Massimo D'Alema zei gisteren dat er wat hem betreft niet in juni wordt gestemd, zoals Berlusconi wil, maar in oktober. Hij wil eerst maatregelen tegen de monopoliepositie binnen de commerciële tv en tegen de belangenverstrengeling van mediamagnaat-politicus-ondernemer Berlusconi.

Berlusconi zei dat het resultaat hem niet tegenviel en wees op de magere twaalf procent die zijn partij behaalde bij recente tussentijdse lokale verkiezingen. Forza Italia heeft geen lokale of regionale wortels. Maar Berlusconi's voormalige minister van buitenlandse zaken, Antonio Martino, merkte op: “De liberale revolutie die we een jaar geleden hebben beloofd, is teveel vervlakt.”

Binnen rechts groeit de kritiek op Berlusconi. De Nationale Alliantie, de voormalige neofascisten, was teleurgesteld over de 14,1 procent. Volgens sommige partijleden is deze onverwachte kleine groei de prijs voor een overdreven loyaliteit aan Berlusconi. Zij wijzen erop dat een kleine bondgenoot, het Christelijk-Democratisch Centrum, zich losser heeft opgesteld van Berlusconi en met 4,2 procent een onverwacht goed resultaat heeft geboekt.

Berlusconi heeft steeds aangedrongen op snelle verkiezingen. Hij ging ervan uit dat zijn overwinning was verzekerd. Na deze uitslag is het niet ondenkbaar dat Berlusconi minder haast krijgt.