Gespreid land is troef Jospin

PARIJS, 25 APRIL. Met 23,3 procent van de stemmen kan de socialist Lionel Jospin nauwelijks winnen de in de beslissende tweede ronde. Maar er is een troostende troef: zijn aanhang is het meest gelijkmatig gespreid over alle streken van het land. Zijn tegenstander Chirac kan rekenen op meer stemmen, maar zijn aanhang is zeer ongelijkmatig verspreid.

De Franse presidentsverkiezingen blijven verbazen. De zondag gehouden eerste ronde laat zien dat de kaart van Frankrijk er al weer heel anders uitziet dan bij de algemene verkiezingen van 1993. Toen werd links weggevaagd en veroverde centrum-rechts, mede dankzij het districten-systeem 484 van de 577 zetels. Nu het electoraat versplinterd voor het presidentschap heeft gestemd, blijkt de socialist Jospin minder kansloos dan op het eerste gezicht lijkt.

Als Jospin de opgaande lijn kan vasthouden en hij als dé kandidaat van de werkende klasse kan opereren, dan is een herhaling van de winnende strategie van François Mitterrand in 1981 en 1988 niet helemaal uitgesloten. De 15 procent stemmen die Jean-Marie Le Pen dit keer heeft verzameld, zijn daarvoor een aanwijzing.

Le Pen haalde zijn record-resultaat in de armste streken van Frankrijk: het noorden en oosten, met maximale werkloosheid, sluiting van mijnen en oude industrie, plus het medtiterrane zuiden, dat van oudsher extreem rechts is en de gevolgen van de Noordafrikaanse immigratie het eerst voelt. Als Jospin die ontgoochelde arbeidersbevolking enig perspectief kan bieden, is hij voor die mensen een natuurlijker keus dan de burgemeester van Parijs, Jacques Chirac.

Uit de regionale spreiding van de kiezersvoorkeur afgelopen zondag blijkt bovendien dat Edouard Balladur moeilijk kon winnen. Hij was sterk in Bretagne, waar de christendemocraten hun belangrijkste basis hebben, en langs de Rijn. Verder vond hij zijn stemmers onder de gepensioneerden en het verstedelijkte hogere en middenkader. Daar staat tegenover dat er hele gebieden zijn waar zijn aanhang uiterst zwak was.

Voor Jacques Chirac is het teleurstellende nieuws van zondag niet alleen dat hij weer op 20,8 procent is blijven steken. Bij de vorige presidentsverkiezingen haalde hij in de eerste ronde 18 ('81) en 19,9 procent ('88). Nu hij een geheel nieuwe persoonlijkheid heeft trachten te projecteren, met meer openheid voor de problemen van jongeren, werklozen en anderen die het moeilijk hebben in een moderniserend Frankrijk, betekent dat die poging in de enquêtes wel werd opgemerkt, maar in de stembus niet of nauwelijks werd gehonoreerd. Ook Chirac heeft geografisch maar een betrekkelijk beperkt gebied waar hij blind op kan rekenen: het zuidelijke agrarische centrum van het land, zijn eigen Corrèze, de Dordogne, Cantal, Creuse en omliggende streken. Als Jospin een deel van Balladur-land kan winnen, wordt het spannend. De strijd om de Le Pen-stemmen belooft pijnlijk te worden.