Rente voor maagden en knapen

Geld leeft. Vooral nu miljoenen werknemers vermogen opbouwen met royale pensioenvoorzieningen en eigen huizen. Maar deze nieuwe krapitalisten kunnen in geldzaken nauwelijks op eigen benen staan doordat vermogensbeheer nog geen vak is op school. Aanbieders van diensten profiteren hiervan en schromen niet potentiële klanten over de streep te trekken met uitbundige beloften, onjuiste en onvolledige informatie en adviezen die stijf staan van eigen belang.

Amerikanen, die wij zien als ervaren kapitalisten, knoeien net zo hard met geld als de welvarende middenklasse elders, blijkt uit allerlei bronnen. Daarom zijn die onnozele maagden en knapen gretige kopers van alles wat een makkelijke weg wijst door de duistere jungle van produkten.

De Amerikaanse uitgever IDC Books heeft ervaring met uitgaven voor dummies in de personal computer-sector. Titels op dat gebied krijgen als toevoeging for dummies. Inmiddels zijn er tientallen met een totale oplage van ruim 12 miljoen exemplaren. “Internet for dummies” is een van de laatste.

De pc-koe lijkt langzamerhand leeg gemolken en dus verkent men gebieden als personal finance. Taxes for dummies zit bijna op een miljoen. De nieuwste bestseller Personal finance for dummie$ (waarover volgende week meer) van Eric Tyson is een bestseller.

In Canada loopt sinds 1989 The wealthy barber (in mei vorig jaar besproken), een financieel werk van David Chilton (33), dat nu met bijna een miljoen het meest verkochte boek in de Canadese geschiedenis is. Chilton piekert desgevraagd niet over een vervolg: “I've said it all.” In die droge beperking toont zich de meester.

Beide geldboeken behandelen oppervlakkig en gericht op een brede groep analfabeten een groot deel van onze persoonlijke geldzaken, althans voor Amerika waar de (belasting)wetten natuurlijk verschillen van de onze. Lezers die meer willen weten over de fundamenten, kunnen moeilijk publikaties vinden die deze op even heldere wijze beschrijven.

Onlangs verscheen bij Wolters-Noordhoff Morgen gaat het beter! Wat doet de rente? (isbn 90 01 94650 X, 34 gulden) van Reinold Widemann, econoom en leraar. Het is hem gelukt een essentieel en mysterieus principe als rente tot leven te brengen door een soepel verhaal dat de aandacht van de lezer vasthoudt. Wie de bijna tweehonderd pagina's bestudeert verliest zijn onschuld en krijgt daardoor meer vat op geldzaken en begrijpt het economische nieuws beter.

De titel bestaat uit een stellige bewering en een vraag, beide veel gehoord in de praktijk. Aanbieders voorzien altijd lagere rente. Dat is positief voor aandelen, obligaties, huizenmarkt en geldleners. Dus: morgen gaat het beter. Consumenten vragen altijd bang en vol twijfel: wat doet de rente.

De hoofdpersoon is een financiële knaap die op aanraden van een vriend obligaties koopt om de koerswinst en vaste rente: “In de maanden na mijn aankoop van die zes obligaties begon de rente duizelingwekkend te stijgen. De beurs kreeg klap na klap. Paniek. Ik vond het wel interessant, omdat ik voor het eerst van mijn leven begreep waarom beurzen onderuit gingen. Mijn eigen probleem manifesteerde zich pas toen ik een jaar later geld nodig had en de obligaties wilde verkopen om een nieuwe auto te kopen.”

Enfin: ze brachten 1.000 gulden minder op. Hoofdpersoon kwaad op vriend, bank en hele financiële wereld. Die woede prikkelt hem om dat rente-gedoe eens persoonlijk uit te zoeken. Hij maakt met vriend en vriendin een rondgang langs deskundigen en verliest langzaam (kan dat?) zijn maagdelijkheid. Een dagboek met negen hoofdstukken, die ieder eindigen met een verklarende woordenlijst.

In hoofdstuk 1 komen obligatiekoersen, (coupon)rendement, korte en lange rente, uitloting en dergelijke aan de orde. In hoofdstuk 2 volgt de bekende hypotheekstress. De ik-figuur wil een huis te kopen, maar heeft geen cent: “Lenen natuurlijk”, zei mijn vriend. Maar ik was opgevoed met het idee dat schuld onbehoorlijk is en dat je altijd met een schone lei moet kunnen sterven. De vriend gaat ook diep op inflatie.

Dat huis gaat door en gelijk keert ik's vriendin terug. Plus een erfenis van een Australische oom in dollars en daar knoopt hoofdstuk drie een nuttig verhaal over diverse wisselkoersen aan vast. Daarna gaat zijn vriendin op een cursus economie en kan hem alles uitleggen over geldstelsel.

Zo kuiert Widemann langs de basisprincipes van rente en veel van wat daar verband mee houdt. Wie deze begrijpt zal zich niet gauw meer laten verleiden door opdringerige verkopers van produkten.