Jospin verrast in de eerste ronde

PARIJS, 24 APRIL. De volgende president van Frankrijk heet Lionel Jospin of Jacques Chirac. De socialist Jospin haalde gisteren in de eerste ronde bij verrassing de meeste stemmen. Veertig procent van de Franse kiezers bracht een proteststem uit, extreem rechts boekte een recordwinst. De definitieve keuze wordt op 7 mei bepaald.

Edouard Balladur heeft zijn twee jaar als eerste minister niet kunnen omzetten in het presidentschap. De tussentijdse peilingen hadden hem erger voorspeld. De achterstand van Balladur op partijgenoot Chirac bleef gisteren beperkt tot twee procent. Hij kreeg 18,5 procent van de stemmen en heeft verklaard Chirac, die met een voor hem teleurstellende 20,6 procent tweede werd, in de tweede ronde te steunen.

Lionel Jospin, de laat aangewezen kandidaat van de socialisten, haalde 23,2 procent. Dat is meer dan hem in de peilingen was toegedacht. De eerste plaats had hij zeker niet verwacht. Maar ook als Jospin in de tweede ronde de 8,7 procent van de communist Hue binnenhaalt, komt hij niet automatisch aan een meerderheid.

Volgens de eerste peilingen is Jacques Chirac de duidelijke kanshebber om in de tweede ronde de definitieve overwinning te behalen. Hij zou rond 57 procent krijgen, tegen Jospin 43 procent. Na de onverwachte uitslag van gisteren wordt meer dan ooit gewaarschuwd tegen het te letterlijk nemen van deze cijfers. De hoge opkomst van ongeveer tachtig procent laat niet onverlet dat een groot aantal kiezers in de eerste ronde tot het laatst is blijven aarzelen. Jospin en Chirac zullen een nieuwe poging moeten doen kiezers te werven buiten hun traditionele aanhang. Dat betekent dat grote spanning tot het laatste moment opnieuw waarschijnlijk is.

Naast de overwinning van Jospin was de tweede verrassing gisteren het doorgroeien van de aanhang van extreem rechts. Jean-Marie Le Pen haalde landelijk 15,1 procent, maar in grote steden aan de Middellandse Zee en in Noord-Frankrijk werd hij regelrecht winnaar. De bijna even rechtse Philippe de Villiers kwam tot 4,7 procent.

Uiterst links haalde ruim 17 procent. De communist Hue zette zijn reconstructie van de partij voort en kwam tot 8,7 procent. De trotzkiste Arlette Laguiller verdubbelde het resultaat van de verkiezingen van 1988 en kwam op 5,3 procent. Zij raadt haar kiezers af te gaan stemmen op 7 mei. Hue adviseert waarschijnlijk Jospin.