Duizenden doden bij ontruiming Hutu-kamp

NAIROBI, 24 APRIL. Bij de ontruiming van het kamp Kibeho in Zuidwest-Rwanda door Tutsi-militairen zijn in het weekeinde duizenden doden gevallen onder Hutu-ontheemden. Volgens hulpverleners ter plaatse openden regeringssoldaten van het Rwandees Patriottisch Leger (RPA) zaterdag het vuur op de Hutu's.

Een regeringswoordvoerder zei dat het leger zich alleen maar verdedigde tegen aanvallen van de ontheemden.

Over het juiste aantal slachtoffers deden vanochtend verschillende versies de ronde. Hulpverleners spraken van ongeveer 8.000 doden. De VN in Rwanda hielden aanvankelijk in het weekeinde ook dit cijfer aan, gisteravond noemde een VN-woordvoerder echter het aantal van 4.050 en vanochtend waren het er 2.000. Zambiaanse VN-troepen zouden gisteren 4.000 lijken hebben geteld. De Rwandese president Pasteur Bizimungu bezocht gistermiddag het inmiddels goeddeels verlaten Kibeho en zei dat niet meer dan 300 mensen waren gedood.

Dinsdag hadden RPA-troepen Kibeho omsingeld. Ondanks eerdere pogingen van het RPA in de afgelopen maanden om het kamp te ontruimen, weigerden de ruim 100.000 ontheemden te vertrekken. De bewoners hadden zich verzameld op een heuvel in het kamp bij de commandopost van de VN. Zaterdagochtend, toen een tropische regenbui boven het kamp losbarstte, brak de hel los. De ontheemden probeerden de heuvel te verlaten en door een cordon van RPA-soldaten te breken. Het is onduidelijk of de regen paniek veroorzaakte of dat er, zoals de regeringsversie luidt, uit de menigte op de RPA-sodaten werd geschoten. De regeringssoldaten schoten vervolgens een uur lang op de menigte en wierpen met granaten. Ook zouden zij hun bajonetten hebben gebruikt.

Alle ontheemden van Kibeho zijn inmiddels vertrokken evenals ongeveer 60.000 bewoners van omliggende kampen. Uitgeput en ziek zijn velen van hen naar de regionale hoofdplaats Butare gevlucht. Anderen zouden naar Burundi willen.

“Wat we met onze eigen ogen hebben gezien was dat het RPA de wegvluchtende bewoners in de rug schoot”, zei een hulpverlener. Christine Omatuni, hoofd van het programma van de Rwandese regering voor rehabilitatie en sociale integratie, gaf vanochtend een andere versie. Volgens haar bevond zich een majoor van het voormalige (Hutu-)regeringsleger in het kamp. Hij probeerde zaterdag een gewapende actie tegen het RPA te organiseren.

Pag.4: Pronk: dit bloedbad was voorbereid

De RPA-soldaten zouden gedisciplineerd hebben gereageerd toen onder leiding van deze majoor de bewoners probeerden uit te breken en er op de regeringstroepen werd geschoten. In dit vuurgevecht zouden volgens Omatuni ook de VN-troepen hebben geschoten en vier bewoners hebben gedood. Gevraagd of het internationale aanzien van haar regering nu niet in duigen ligt zei ze: “Mensen doen een bewuste poging het aanzien van mijn regering te schaden. Maar wij kennen de waarheid van Kibeho, de regering is niet verantwoordelijk.”

Westerse donoren toonden zich al vóór de gebeurtenissen van Kibeho terughoudend in het verstrekken van de benodigde massale hulp aan Rwanda. De Nederlandse minister van ontwikkelingssamenwerking Jan Pronk vormde een uitzondering. Hij gaf als een van de weinige Westerse ministers vrijwel onvoorwaardelijk steun aan de nieuwe regering. Tot zover onze correspondent.

Minister Pronk is nu van mening dat de Rwandese regering de volle verantwoordelijkheid draagt voor de “schadelijkheid” van de massale moordpartij in het vluchtelingenkamp Kibeho. “Dit was geen incident maar een massaal voorbereid plan”, aldus Pronk. Tien dagen geleden had Pronk nog de verzekering gekregen van de Rwandese president dat de ontruiming van het kamp correct en zonder geweld zou gebeuren. “Dat dit niet is gebeurd moet bepaalde consequenties hebben”, aldus Pronk vlak voor zijn vertrek naar een IMF-vergadering in Washington. Hij denkt aan maatregelen van landen die bij de hulpverlening zijn betrokken. Leden van de Tweede Kamer willen spoedoverleg met de regering over de situatie in Rwanda.