Door de politiek geschapen wanorde

Voetbal is oorlog, de bal is rond en regeren is vooruitzien. Van deze drie wil het laatste er niet altijd in bij hen die boven ons gesteld zijn. Dat is niet alleen kortzichtig, het kost ook handenvol geld. Hoeveel wetsontwerpen zijn er wel niet gemaakt en door beide Kamers aangenomen zonder dat men zich realiseerde of zich wilde realiseren dat nogal wat onderdanen zich zouden werpen op de mazen ervan. Heel lang is met name in sociaal-democratische kring gedacht dat door wetgeving het menselijk gedrag kon worden gestuurd. In positieve zin, wel te verstaan. Maar zo zit de mens niet in elkaar.

Ook op lokaal niveau ontbreekt nogal eens die vooruitziende blik. Bijvoorbeeld toen de toenmalige Amsterdamse gemeenteraad in de jaren zeventig het besluit nam geen conducteurs meer in te zetten op de trams. Bij de aanleg van de metro, in diezelfde periode, werd het plaatsen van draaihekjes, tourniquets, niet nodig geacht. Mensen zouden toch wel met een geldig plaatsbewijs instappen. Waarom de Amsterdamse gebruiker van het openbaar vervoer over een betere inborst zou beschikken dan zijn Parijse evenknie vermeldt de geschiedenis niet. De geschiedenis van het openbaar vervoer hier te stede wemelt wel van berichten over zwartrijders, over gevoelens van onveiligheid bij passagiers, over junks en zwervers die metrostations gingen gebruiken als gratis plaats van samenkomst. Er was immers toch geen controle. Buitenlandse toeristen die zich daarover verbaasden werden schouderophalend aangehoord. Het hoorde nu eenmaal bij Amsterdam.

Tot de problemen dermate de pan uitrezen en het gemeentelijk vervoerbedrijf (GVB) jaar in jaar uit verliezen leed door het zwartrijden. Vijf jaar geleden kondigde het college van B en W dan ook aan dat op alle metrostations de tourniquet zou worden geplaatst. En een jaar later, in december 1991, besloot de gemeenteraad de conducteurs weer terug te halen op de trams. Dat laatste had zoveel voeten in de aarde dat in het merendeel van de trams nog steeds geen conducteur zit. Wel is het gros omgebouwd, dat wil zeggen er zijn cabines voor de conducteur gekomen, een operatie die ruim tien miljoen gulden heeft gekost. Het vinden van voldoende conducteurs verloopt nog steeds moeizaam, enerzijds vanwege de eisen waar zij aan moeten voldoen, ondermeer drie jaar werkloos zijn, anderzijds omdat zij geen garantie kregen op een vaste aanstelling. Met het aantrekken van achthonderd extra conducteurs is een bedrag gemoeid van ruim 15 miljoen gulden.

Er kwamen voorlopig wagenbegeleiders die, zo vond het GVB, een zakcomputer bij zich moesten dragen met alle adresgegevens in Nederland. Zo kon een betrapte zwartrijder die een verkeerde naam opgaf worden ontmaskerd. Er is weinig meer over dit plan vernomen.

Ook de toegang tot de metroperrons werd aangepakt. Zonder geldig plaatsbewijs kon de reiziger er niet komen: boven aan de roltrap stonden controleurs. Sinds enige tijd staan er ijzeren toegangshekjes waar 'jan en alleman' rustig door heen kan lopen want er is niemand die controleert.

Vorige week besloot het college 850.000 gulden uit te trekken als 'voorbereidingskrediet' voor het plaatsen van tourniquets. Dat is vijf jaar nadat het toenmalige college vond dat ze er moesten komen. Maar pas over twee jaar, bij de opening van de Ringlijn, worden ze daadwerkelijk geplaatst. Van gêne over deze gang van zaken valt niets bespeuren bij de hoofdstedelijke politici. Schouderophalend gaan zij over tot de orde van de dag. Nagenoeg blind voor de door de politiek geschapen wanorde.