Chirac versus Jospin

UITEINDELIJK LIJKT HET dan toch nog goed te komen met Jacques Chirac, burgemeester van Parijs. Over twee weken neemt hij de derde aanloop naar het Elysée en als centrum-rechts de rijen sluit, is zijn overwinning verzekerd. Dat doet niets af aan het verrassende resultaat voor de socialist Lionel Jospin, niet verrassend omdat de opiniepeilingen faalden, maar verrassend omdat hij een paar maanden geleden als nationaal vraagteken aantrad en, mag men wel zeggen, politiek erfelijk belast leek. Schandalen hadden de socialistische partij geteisterd, Mitterrand was in de eindfase van zijn presidentschap nog met een half fout verleden geconfronteerd en de keuze voor Jospin was een noodgreep om de verdeeldheid der 'olifanten' te maskeren.

Eén factor maakt intussen de eindstrijd spannender dan een simpele optelling van de percentages van rechts en van links suggereert. Uit de derde plaats voor premier Edouard Balladur, nog niet zo lang geleden de gedoodverfde favoriet maar nu dus buitenspel gezet, kan worden afgeleid dat de sociale component in de verkiezingsstrijd aan belang heeft gewonnen.

De koele pragmaticus Balladur, die vooral in het buitenland gold als de man die Frankrijk de moderne tijd van harde economische feiten zou binnenleiden, was weliswaar een aantal keren gezwicht voor sociale onrust, maar dat is eerder als een bewijs van karakterzwakte dan van late bewogenheid uitgelegd.

CHIRAC HAD DE ZWAKTES van zijn partijgenoot en tegenstander in een vroeg stadium onderkend. Hij heeft het gaullistische sociale kapitaal weer uit de ideologische kluis gehaald waar het bijna vergeten was opgeborgen. De beweging van de generaal is nooit een traditioneel rechtse groepering geweest, ondanks de nadruk op nationale en conservatieve waarden. Het gaullisme was in aanleg een republikeinse volksbeweging en Chirac heeft daarop zijn campagne gebaseerd. Niet de harde munt of de monetaire Europese eenheid, niet het daarvoor noodzakelijke aanpassingsprogramma staat bij hem centraal, maar de sociale noden, de werkloosheid voorop, die Frankrijk teisteren. Dat heeft hem de kritiek opgeleverd buiten de realiteit te staan, maar een groot aantal kiezers denkt daar kennelijk anders over.

Toch ligt hier voor Chirac nog een risico verborgen. Jospin, de door het Europese fenomeen Jacques Delors persoonlijk bekrachtigde kandidaat, heeft zowel op het punt van Europese geloofwaardigheid als waar het gaat om het handhaven van sociale waarborgen minstens zo goede papieren als de burgemeester van Parijs. Waarbij niet mag worden vergeten dat Delors als niet-kandidaat een tijdlang de opiniepeilingen heeft aangevoerd. Dat feit en de uitslag van gisteren onderstrepen dat het socialisme in Frankrijk, ondanks alle tegenslagen, nog een kracht is waarmee rekening moet worden gehouden. Chirac krijgt het presidentiële paleis niet cadeau.