Chirac staat op storm, Jospin is ontroerd

PARIJS, 24 APRIL. Lionel Jospins zuster, Noëlle Chatelet, in het gedrang en vol verbijstering op het moment dat een peiling de socialistische kandidaat de eerste plaats voorspelt: “Ik ben zeer ontroerd. Ik kan het me nog niet goed realiseren. Het is prachtig, dit gevoel van pure emotie. Onze moeder wilde er niet bij zijn. Op heel bijzondere dagen wil zij alleen zijn. Vanavond heeft zij gewonnen.”

In het Maison de Chimie aan de Parijse Rue Saint-Dominique zijn aanhangers van Jospin in groten getale bijeen. Hoongelach klinkt kort voor acht uur als een televisiestation aankondigt dat de opiniepeilingen van de laatste weken er goed naast zaten. Maar als dan Jospins eerste plaats met 23,4 procent op het scherm verschijnt gaan zij huilen en dansen tegelijk. Bij het laatste stafberaad op zaterdagmorgen lag nog een geheime peiling op tafel waarin Balladur en Chirac als enigen tot de laatste ronde zouden doordringen.

Jacques Delors staat in een hoekje te wachten tot hij de speciaal ingerichte studio in kan. Hij wil niets hardop zeggen voordat Jospin zelf is verschenen om het land toe te spreken. Delors zegt geen spijt te hebben dat hij geen kandidaat is geweest; in december zag hij van de kandidatuur af na enige weken records in de peilingen. Zijn gezicht verraadt meer dan een snufje jaloezie. Uiteindelijk zachtjes: “Ik ben wel verrast. Ik had gedacht aan 20 procent voor Jospin, en 22 voor Chirac.” Over de gevolgen voor Europa van de strijd zoals die zich nu aftekent wil Delors niet meer zeggen dan: “Voor Europa moet je een lever, een hart en een geloof hebben”.

Een overdovend applaus klinkt op als de witte krullenkop van Jospin, omstuwd door tv-lampen en camera's zich naar het podium beweegt. De held van de avond schudt handen, omhelst iedereen die daarvoor in aanmerking wenst te komen en gooit kushandjes naar vrienden en vriendinnen. Op de vraag of hij president wordt, improviseert hij zonder blikken of blozen: “OUI”.

In zijn toespraakje op het podium rept Jospin ernstig van hoop, verzoening en samenwerking, hervonden groei en 'echte verandering' - het nieuwe Leitmotiv van zijn campagne. Sylviane, mevrouw Jospin, is tegelijk binnengekomen: “Ik was bij hem toen de eerste berichten begonnen binnen te komen. Wij waren niet helemaal overdonderd, maar wel ontroerd. Wij hebben nog niet eens de tijd gehad om er een glas op te drinken.”

Daniel (10), de zoon van Sylviane, richt de familie-video-camera op zijn moeder en vraagt haar een verklaring af te leggen. “Frankrijk is in beweging gekomen in de goede richting...”, verzint de vrouw naast Lionel Jospin. Zij straalt, lacht en zoent.

Haar zwager, de acteur Jean-Marc Thibault, heeft tranen in de ogen. “Dit is veel emotioneler dan in 1988, omdat het zo onverwacht is. De campagne is veel later begonnen dan die van de andere kandidaten. Het leek onmogelijk om links weer op één lijn te krijgen. Tot vandaag was ik bang dat hij het niet zou halen. Lionel gaat nu zeker winnen. Chirac zal het niet lukken veel van rechts te krijgen.”

In het campagne-hoofdkwartier van Jacques Chirac op de Boulevard d'Iéna was het om kwart voor acht voor het eerst zichtbaar dat niet alles naar wens verliep. De stembussen moesten nog dicht, de eerste voorspellingen nog worden geopenbaard. Terwijl de champagne en hapjes gul werden rondgedeeld, verscheen Chiracs woordvoerder twee minuten voor een buitenlandse camera. Hij sprak van vertrouwen, maar zijn blik stond op storm. Later bleek dat de peilingen het eerste half uur na achten een nek-aan-nek race tussen Balladur en Chirac zouden voorspellen. Pas tegen negen uur 's avonds kon Chirac rekenen op een plaats in de tweede ronde.

Die angstige spanning laaide nooit op in het hoofdkwartier van de Balladurianen. Op de Rue de Grenelle 84 heerste een beschaafde terneergeslagenheid. De peilingen waren al weken somber. De kandidaat was niet de knokker gebleken die men had gehoopt en niet de tv-magiër die hij twee jaar had geleken. Geen enkele belangrijke minister, die in een vroeg stadium op de zittende minister-president hadden gegokt, waagt zich in de leeuwenkuil van de verzamelde pers en het lagere voetvolk dat de campagne draaiend had gehouden. Om half negen verliet mevrouw Balladur het gebouw. Misschien om een hapje op te warmen voor meneer, die het om half tien voor gezien hield. Binnenkort zal hij weer meer op tijd thuis zijn.

Alleen bij Jean-Marie Le Pen, in zijn Westparijse hoofdkwartier was het agressief feest. Hij zegt pas op 1 mei wat hij zijn weer talrijker (15,1 tegen 14,4 in '88) aanhangers voor de tweede ronde adviseert. “Misschien wel op Jeanne d'Arc te stemmen of paddestoelen te gaan plukken”.