Zwart werk

Wat laat u zwart doen en wat betaalt u wit? Of vindt u dat de verzorgingsstaat zijn rechten èn plichten heeft en laat u principieel geen zwart werk doen? Dat was kort samengevat de opgave van Zaterdags Peil van afgelopen zaterdag. Uit de reactiestroom selecteerde de redactie een aantal brieven, waaruit bleek dat lang niet iedereen zonder bezwaard gemoed de zwartwerker inschakelt. Ook bleek dat het zwart werken uiterst curieuze bezigheden behelst.

Carrière

Wat men zoal zwart laat doen? Ik kan het u precies vertellen. In mijn 7-jarige (academisch geschoolde) werkloze carrière heb ik de volgende klusjes en karweitjes mogen doen, betaald door witwerkenden:

Schoonmaken. Natuurlijk. Voor ƒ 12,50 en soms zelfs ƒ 15,- per uur haalde ik de nestjes haar uit de gootsteen en verzamelde de vuile onderbroeken in de wasmachine.

Oppassen. Voor ƒ 7,50 per uur keek ik in onbekende huizen avonden lang televisie, gelukkig werd er zelden een kind wakker.

Radiocommercials. Erg leuk. Voor zo'n ƒ 65,- (per spot zo'n anderhalf uur werk) sprak ik wervende teksten in voor meubelzaken en bloemisterijen die adverteerden via lokale radiozenders.

BH's doorpassen. U zult het niet geloven, maar het gebeurt heus! BH's die in goedkope produktielanden worden gefabriceerd worden in Buitenveldert door de wat meer gevulde Nederlandse vrouw gepast. In maat oplopend zaten we keurig met ontbloot bovenlijf op de bank en werden we beknepen en opgeschud. ƒ 25,- per uur.

Dictafoon- en correctiewerk. Het uittypen van complete boekwerken. De hoogleraar die nog graag een boek geschreven had, maar die geen secretaresse had voor het tikwerk. Betaalt - schrik niet - ƒ 15,- per uur, maar het was thuiswerk, en dat maakte veel goed. Opvallend detail: toen hij de flappen van honderd overhandigde (altijd cash laten betalen natuurlijk) vroeg hij me op indringende toon of ik me niet schuldig voelde dat ik zwart werkte!

Laboratoriumwerk. Als goedgetrainde neus heb ik dagenlang in een laboratorium om de tweeëneenhalve minuut aan een beker van een machine geroken en wat knopjes ingedrukt; luchtmonsters beoordelen. Hoogtepunten waren de 'snuiven op lokatie-dagen'. Op industrieterreinen je neus in de lucht steken en een kruisje op papier zetten. Betaling: ƒ 10,- per uur.

Telefoniste. In semi-crimineel gokkastencircuit de storingstelefoon bemannen. Erg louche. ƒ 15,- per uur met constant de dreiging dat als ze je niet meer mochten, je subiet bij de Sociale Dienst verlinkt zou worden.

Marktonderzoeken. Uren raak kletsen over wasmiddelen, koffie, sigaretten en muesli. Vaak gezellig, en redelijk betaald, ±ƒ 30,- per half uur.

Brieven en stukjes schrijven. Naar kranten, week- en damesbladen. Die boekenbon is toch ook zwart hè?

E. v.d. Veen

Amsterdam

Liever wit

Enige jaren geleden liet ik wat metselwerk verrichten. Toen de klus besproken was kwam de onvermijdelijke vraag: Hoe wilt u het hebben, zwart of wit. Ach meneer, sprak de metselaar als het u hetzelfde is zou ik het geld graag wit, officieel ontvangen. Mijn verbaasde blik ziende vervolgde hij: “Ziet u ik heb al een huis in Spanje, ik heb al een mooie boot en bovendien rijd ik in een te dure auto voor mijn stand. Nee, als het u hetzelfde is meneer, liever wit.”

D. Schröder

Doorn

Aanpak

Onlangs heb ik een huis gekocht. Het opknapwerk heb ik laten verrichten door 'witte' vakmensen. Die moeten er immers hun brood mee verdienen. Het geeft mezelf een prettig gevoel: iets duurder, veel beter. Als predikant voel ik dat ik daarbij een beetje een voorbeeldfunctie heb. Onwillekeurig kijken mensen naar je en vragen zich af: Hoe pakt hij dat nou aan? Welnu, ik pak het zo aan en ik hoop dat anderen er dan net zo over gaan denken.

Niet alles heb ik aan de 'witte' vakmensen overgelaten. Een goede vriendin heeft boven veel geschilderd. Met haar zijn we uitgebreid gaan eten. Ik woon heel plezierig.

A.W. Vlieger

Oldenzaal.

Benadelen

Een ding staat vast: de mens is slecht. Altijd zal hij proberen de zaken min of meer naar zijn hand te zetten. Gelukkig ben ik in het bezit van een redelijk elastisch geweten...

Zo vind ik het doodgewoon dat mijn buurjongen van 14 mijn gras maait, dat de neef van mijn man onze auto een 100.000 km-beurt geeft, en dat Jaap in zijn avonduren de binnendeuren schildert.

Ik ben geen onfatsoenlijk mens, word niet jaloers op mensen die méér hebben, spreek zelden kwaad over iemand, maar krijg geen pijn in mijn buik, als bovenstaande verrichtingen uit de achterzak betaald worden. En dat klopt eigenlijk niet. Wat ik niet kan, is een steen door mijn (lekkende) dubbele ramen gooien, expres op een bril gaan zitten, of mijn ski's in Oostenrijk laten staan.

Vervolgens rijst de vraag: is het (op zijn zachtst gezegd) benadelen van de verzekering nou in wezen zo héél anders dan het benadelen van Tuincentrum 'Huppekee' met zijn leuke logo op de stationcar en zijn vier kwieke geuniformeerde tuinlieden, van schildersbedrijf 'Strak en prachtig' of van onze dorpsgarage?

Ik vind van wel, althans ik zeg tegen mezelf dat ik dat vind.

Nóóit zou ik namelijk tuincentrum Huppekee en consorten inschakelen, dus dat heb ik nooit als alternatief beschouwd. Een alternatief voor mijn buurjongen is: (1) een andere buurjongen (2) ikzelf en (3) het wordt gewoon niet gedaan. En zo wordt je geweten gesust, en kan heel Nederland rustig slapen gaan. En wat het slechte in de mens betreft: een tijdje geleden liet ik een douche aanleggen (zwart) door twee aardige jongens, met wie ik veel gelachen heb. Toen het klusje voor driekwart klaar was, wilden ze een lang weekend op stap, en omdat ze geen geld hadden, betaalde ik ze alvast, en omdat ze zo aardig waren, kregen ze de man ƒ 100,- extra. Ik heb ze nooit meer gezien.

Marijke Suesan

Schoorl

Dom

Wij hebben geen mannetjes. Nooit gehad. Wel een vrouwtje, voor de schoonmaak. Die doen we zwart.

Veel vrienden, die ook een goed inkomen hebben, vertellen ons over hun mannetjes. Daarom zijn ze ook veel rijker dan wij en verbouwen zich een ongeluk.

Hun huizen staan strak in de verf, dat van ons moet nog een jaartje wachten.

Hun tuinen zijn zo mooi aangelegd dat wij ons wel eens wat dom voelen, dat hadden wij immers ook kunnen hebben.

We zijn ook dom, zegt men, waarom zoveel betalen als je zoveel meer met je bezit kan doen?

Tja.

Wij hadden een ideaal: als iedereen het nou gewoon wit deed, dan had iedereen in Nederland werk en zouden we minder aan sociale voorzieningen hoeven te betalen. Dachten we, nu al 25 jaar geleden. Hadden we toen maar anders leren denken, dan hoefden we nu niet zuinig aan te doen voor ons 25-jarig huwelijksfeest.

Eén keer is het ons gelukt: we belden een ons bekend wit bedrijf voor onze grondwaterput. De baas kwam, sloeg de put en zei: “Dat is dan ƒ 200,-, heeft u dat toevallig in huis?” Dat hadden we. En weg was hij. Bleek hij ook mannetje te zijn.

Wisten wij veel hoe zoiets werkt, we dachten zelfs dat de nota nog wel zou komen!

Het leven is vast veel gemakkelijker voor de zwartdenkers, maar het lukt ons niet om mee te doen.

Maar we zijn dan ook dom.

A.E.de Vries-de Weerd

Hoonhorst

Overhouden

Een van mijn patiënten is aannemer. Hij en ik vallen in het hoogste belastingtarief van 60%.

Ik moet bruto ƒ 10.000,- verdienen voor de verbouwing van de kamer van mijn zoon. Want die verbouwing kost ƒ 4.000,- (ƒ 2.000,- arbeid en ƒ 2.000,- materiaal).

Mijn patiënt/aannemer houdt aan die klus 40% van ƒ 2.000,-, dat is ƒ 800,- netto over. Wij werken geen van beiden zwart. Doen wij dat wel, dan hoef ik geen ƒ 10.000,-, maar slechts ƒ 4.000,- te verdienen voor die verbouwing. Mijn patiënt/aannemer zou geen ƒ 800,- maar ƒ 2.000,- verdienen.

Ten opzichte van witwerk zijn dit verschillen van 250%! Als wij zwart zouden werken zouden mijn patiënt/aannemer en ik resp. ƒ 1.200,- en ƒ 6.000,- overhouden, voor bijvoorbeeld boekebonnen. Het is maar goed dat wij niet van lezen houden.

Wel zijn wij van mening dat de regering mensen verleidt tot zwart werken en dat het de mensen die het doen nauwelijks kwalijk te nemen is.

J. v.d. Brug

Amsterdam

Loodgieter

Zwart bijverdienen of klussen is een algemeen goed, iedereen doet dit weleens op zijn of haar manier van hoog tot laag. Wil men dit uitbannen dan denk ik dat veel bedrijven weleens minder omzet hierdoor zouden krijgen, neem nou bijv. bouwmarkten, reisbureau's, horeca, banken.

Wie kan zich tegenwoordig nog een week vakantie permitteren in het hoogseizoen, dus in de schoolvakantie, met 2 kinderen in een bungalowpark, als men met één wit inkomen moet rondkomen? Neem gewoon een voorbeeld: Een loodgieter wordt gevraagd om zes kraanleertjes te vervangen. Voorrijkosten ƒ 50,-. Uurloon ƒ 50,-, kraanleertjes ƒ 6,- de zes. Totaal ƒ 106,- excl. btw. Nu vraag ik een persoon met twee rechterhanden, dan kost me dit: zes kraanleertjes ƒ 6,-, uurloon ƒ 20,-. Totaal ƒ 26,- incl. BTW. Dus een besparing van ƒ 80,- excl. btw. En zo zijn er veel meer voorbeelden, maar men moet het niet aanbevelen en/of bevorderen. In mijn ogen is dit geld niet weg voor de maatschappij, integendeel: dit komt via andere kanalen weer terug in de staatskas.

L.H. Blom

Berg en Terblyt

Rechten

Daar vraag je me wat. Jarenlang hulp in huis gehad en betaald wat in de advertenties werd aangeboden, dus regelmatig bijgesteld. Ik vond dat ik bij ziekte en vakantie moest doorbetalen, want die rechten had ik zelf ook. Braaf, braaf. Later, net zestig geworden, moest ik gekeurd worden voor vernieuwing rijbewijs. Op naar wildvreemde arts met contant geld op zak: circa tweeëneenhalf keer zoveel als een normaal doktersbezoek. Hart beluisterd, bloeddruk gemeten, blik in de oren, zeg 'ns Aaa, en dat was dat. Gaf deze goed verdienende persoon deze contante inkomsten op aan de belasting? Wie 't weet mag 't zeggen. Dokter scheen wat verlegen met de zaak, want hij bood spontaan aan mijn oren uit te spuiten.

Weer later was er een karweitje van ca ƒ 300,- in huis te doen. De ambachtsman vroeg: met of zonder rekening. Met tegenzin en spaarzaamheid gingen we over tot zonder...

De meest curieuze ervaring met zwart werk hadden we zo'n 20 jaar geleden. Een door een aannemer aanbevolen schilder deed onze bovenverdieping. Redelijk schilderwerk, normale werkuren, maar wel aan 't eind van iedere week afrekenen. Totdat hij ineens niet meer kwam opdagen en bij navraag ergens anders bleek te werken: het afgesproken bedrag had hij inmiddels gebeurd. Het andere karwei had hij al afgesproken helaas. Na veel gemopper en gezeur werd het werk afgemaakt en het behang geplakt. Bij thuiskomst vonden wij meer een plooirokje dan behang op de muur en twee banen van hetzelfde patroon in een andere kleur. Hij was tekort gekomen en was erbij gaan halen. Toen kwam de aap uit de mouw: volledig afgekeurd met maar 40% gezichtsvermogen. Volledige WAO en volledige, dus zwarte werkweek. Tableau!

Overigens vind ik het volstrekt twijfelachtig of afschaffing van het minimumloon zo'n goede zaak zou zijn. Misschien meer witte banen, maar de neerzuigende kracht daarvan op de bestaande lonen moet niet worden onderschat. Waar blijft de koopkracht van die verdieners? Of ik meer werk zou uitbesteden bij lagere lonen? Jazeker. Er hoeft dan minder lang gespaard te worden voor wenselijke volgende aanpassingen in ons eigen huis. Maar niet uit principe. Het huis eenmaal aangepast, geen uit te besteden werk meer. Tot mijn genoegen hoef ik geen beslissing hieromtrent te nemen.

G. Goudswaard-de Noord

Havelte

Business

Zwart werk is duistere business. De eigenlijke keuze dient te zijn: wit of zelf doen. Hebben sommigen niet geld teveel zodat ze lui kunnen zijn of hebben ze juist geld te weinig zodat het niet wit kan?

Jack J. Derks

Amsterdam

De boekebonnen gaan deze keer naar mevrouw G. Goudswaard-De Noord te Havelte, E. van der Veen te Amsterdam en D. Schröder te Doorn.