Een generale repetitie voor Silvio Berlusconi

ROME, 22 APRIL. “We moeten meer in onszelf geloven, meer vertrouwen hebben, we moeten wíllen winnen.” Met zijn vaak wat droevige ogen kijkt Romano Prodi de zaal in. Hij had hier applaus verwacht, maar de mensen blijven stil. Prodi schuift zijn papieren vol aantekeningen bij elkaar en probeert het nog een keer. “We hebben in het verleden te vaak verloren omdat we niet gelóófden dat we konden winnen.”

De Groene burgemeester van Rome op het klapstoeltje naast hem begint enthousiast te klappen. Dan gaan ook in de zaal de handen op elkaar. Eindelijk komt er leven in deze wat verlopen bioscoop in het politieke hart van Rome. Het duurt niet lang. De tegenstanders van het rechtse blok onder leiding van mediamagnaat Silvio Berlusconi gaan morgen als underdog de regionale verkiezingen in. Massimo D'Alema, leider van de ex-communistische Democratische Partij van Links, heeft een lichte nederlaag voorspeld: met vijftien regio's waar wordt gestemd zou het 8-7 voor het Berlusconi-kamp worden.

Prodi zelf heeft zich in de landelijke politiek opgeworpen als de anti-Berlusconi. Hij is morgen geen kandidaat, net zo min als burgemeester Francesco Rutelli. Maar zij zijn naar de bioscoop gekomen om de opkomst van een brede centrum-linkse alliantie uit te dragen, om te laten zien dat dat geen hersenschim is. Rutelli heeft al gewonnen met zo'n alliantie, eind 1993 in de strijd om Rome. Prodi hoopt te winnen als er parlementsverkiezingen komen. De regionale verkiezingen van morgen zijn een test die moet uitwijzen hoe reëel die hoop is.

In de regio Lazio, waarvan Rome het hart is, wordt de fakkel gedragen door Piero Badaloni. Hij is een mezzobusto, een bovenlichaam: Badaloni is een populaire presentator van het journaal van de staatsomroep Rai Uno. “Ik geef eerlijk toe dat ik weinig politieke ervaring heb”, zegt Badaloni in zijn korte toespraak - zijn tegenstanders merken schamper op dat zijn bestuurlijke ervaring ophoudt bij een baantje bij de padvinderij. “Ik ben geen expert, maar dat is een voordeel, want ik ben geen expert in de oude manier van politiek bedrijven.”

“Bravo”, wordt er vanuit de zaal geroepen. “Forza Badaloni”, schreeuwt een ander. De kandidaat maakt een v-teken met zijn twee armen. 'Vernieuwing' blijft een sleutelwoord. Bij de parlementsverkiezingen vorig jaar is Berlusconi daarmee aan de haal gegaan, nu probeert links het terug te veroveren. Badaloni is een voorbeeld daarvan. Hij onderstreept dat hij bij geen enkele politieke partij hoort. Dus: geen corruptie, geen vastgeroeste mechanismes, geen beroepspoliticus die vecht voor zijn plaatsje op het rode pluche.

Dat is bedoeld als contrast met het groepje christen-democraten en socialisten, de machthebbers in het oude bestel, dat zich heeft gerecycled in Berlusconi's partij Forza Italia. Maar dat Badaloni van de buis is geplukt om links Lazio te leiden is tegelijkertijd een erkenning dat de vernieuwing binnen het linkse kader lang op zich heeft laten wachten.

Voor Berlusconi zijn de regionale verkiezingen een generale repetitie. Hij hoopt op een duidelijke overwinning van het rechtse blok. Dat zou hem nieuwe argumenten geven om snel nieuwe verkiezingen te eisen, omdat het zakenkabinet van premier Lamberto Dini niet de wens van een kiezersmeerderheid zou weerspiegelen.

Berlusconi is vooral bang voor mooi weer. Dinsdag is een vrije dag in Italië en veel Italianen grijpen dat aan voor een lang weekeinde ver van hun stembureau. Zondag niet naar het strand, is de belangrijkste boodschap van het rechtse blok in deze campagne. Linkse kiezers hebben minder buitenhuisjes.

Het rechtse blok is onzeker omdat het misbruik dat Berlusconi eerder heeft gemaakt van zijn mediamacht, via spots en vriendelijke interviews, door het kabinet aan banden is gelegd. Maar rechts kan voordeel trekken van enige verdeeldheid bij zijn tegenstanders. In Lazio gaat de strijd tussen Badaloni en Alberto Michelini, een andere mezzobusto, een voormalige christen-democraat die zijn kaarten op het Berlusconi-kamp heeft gezet. Ook verder naar het zuiden gaat de strijd vaak tussen centrum-rechts en centrum-links, maar in het noorden is de federalistische Lega Nord een stoorzender. Partijleider Umberto Bossi vreesde dat een electorale alliantie met links voor zijn aanhang moeilijk te verteren zou zijn. Daarom is hij met eigen kandidaten gekomen. Het motto blijft wel: samen tegen Berlusconi, maar de kans is groot dat die verdeeldheid de kandidaten van centrum-rechts in de kaart speelt.

Bossi zelf zal met angst en beven wachten op de eerste prognoses, zondagavond iets over tien uur. Dit is de eerste electorale test voor de Lega sinds deze uit de alliantie met Berlusconi is gestapt. In het publieke debat is de rol van de partij vrijwel uitgespeeld, al wordt Bossi nog wel eens geïnterviewd omdat hij vaak goed is voor een pikant citaat. De verkiezingen van zondag moeten duidelijk maken of de Lega nog toekomst heeft in de Italiaanse politiek, of dat de partij wordt platgewalst tussen de twee grote blokken die zich hebben gevormd.

Hoewel het op de bijeenkomst in Rome meer over de landelijke dan de regionale politiek gaat, valt de naam van Bossi niet. De sprekers presenteren zich met leuzen als solidariteit (ten behoeve van de linkse kiezers) en de verdediging van het katholicisme (voor de centrum-kiezer). Sommigen proberen er een pep talk van te maken. “Andere verkiezingen hebben we niet alleen verloren wegens de tv, maar ook omdat we de mensen niet hebben kunnen overtuigen van ons gelijk,” zegt Prodi. “We moeten ons voor de kiezers aantrekkelijker maken.”

De entourage werkt daar niet aan mee. Het decor is somber sober: een grijze divan geflankeerd door wat klapstoelen. Sommige sprekers stellen zich niet voor. Er is geen regie van de bijeenkomst, er zit geen opbouw in. Door de zaal zwermen genoeg tv-camera's, maar niemand heeft gedacht aan een hapklare brok tv-nieuws, aan een bruikbare quote. Halverwege beginnen mensen de zoveelste spreker in grijs pak weg te klappen omdat ze Badaloni en Prodi willen horen.

“Onze tegenstanders hebben een bijna wetenschappelijke opbouw van hun campagne”, verzucht Prodi. Deels is dat de macht van het geld. Berlusconi kan terugvallen op zijn bedrijf, hier in deze zaal gaan mensen rond met de lege doos van een antwoordapparaat voor een bijdrage in de kosten. Tegen het einde komt een mevrouw nerveus vertellen dat het niet genoeg is. De jongen met de doos wacht bij de uitgang op nieuwe giften.

Prodi probeert de bijeenkomst met een opbeurende noot te laten eindigen. “We weten dat ze goed campagne kunnen voeren”, zegt hij. “Maar ze hebben ook laten zien dat ze niet kunnen regeren.”