De rouwvaan uitgehangen en de hele middag al gejankt

SCHELLUINEN, 22 . Ze heeft de zwarte rouwvaan uitgehangen en kijkt nu, kromgetrokken van de reuma, naar tv-beelden van haar eigen huis en tuin. “Ik heb de hele middag al gejankt”, bekent de weduwe C. den Braven, 78 jaar oud en sinds haar huwelijk in 1941 woonachtig in dit pand aan de Langeweg te Schelluinen. Het is een van de vijftig huizen die het Alblasserwaardse dorp zal moeten prijsgeven terwille van de Betuwespoorlijn. “Mijn dochter woont hiernaast en die moet ook weg. Waar we naartoe gaan? De tijd zal het leren”, en ze grijpt weer naar de zakdoek.

Een middeleeuws kasteeltje aan diezelfde Langeweg kan blijven voortbestaan. Iets naar het westen stroomt de Giessen, een van de knelpunten waarvoor meer dan honderd miljoen extra is uitgetrokken: de toekomstige goederenstroom zal via een tunnel onder het idyllische veenriviertje doorgaan. Een paar kilometer oostwaarts ligt Gorcum, dat er in het kabinetsbesluit zeer bekaaid afkomt. Geen ondertunnelde Betuwelijn langs de stad van 30.000 zielen, maar slechts “een strakke bundeling met de A-15 om geluidshinder te beperken”.

“Een kater van de eerste orde”, luidt de reactie van Gorcums burgemeester P. IJssels. Hij is de verpersoonlijking van het plaatselijk verzet tegen een bovengrondse Betuweroute. Particulieren lieten hier minder van zich horen dan elders, omdat - zegt IJssels - “de gemeente vertolkt wat de mensen denken”.

Voor dit deel van het traject was het boven- òf ondergronds. Een tussenoplossing door middel van een verdiepte of verzonken aanleg was onmogelijk, omdat de lijn hier twee waterwegen, het Merwedekanaal en de Linge, passeert en vlak langs een zijtak van het riviertje scheert. Het is dus bovengronds geworden.

“Nu gaat de hele lijn ruim acht miljard gulden kosten en dat ligt dichtbij de 8,5 miljard voor complete ondertunneling”, aldus IJssels, die in de gegeven omstandigheden vurig hoop dat de landsregering flexibel te werk gaat: “Gaandeweg kan men steeds tot verbeterde uitvoering komen. Men moet open blijven staan voor oplossingen die mens en milieu ten goede komen. Dat zie je ook bij de dijkverzwaring.”

Gorcum staat voor de keus dwars te blijven liggen en tot het uiterste actie te voeren of er het beste van zien te maken. IJssels: “Als gemeentebestuur komen we er niet omheen voor het laatste te kiezen. Dat is ook onze taak. Actievoeren heeft zin, zoals duidelijk is gebleken: de Betuwelijn gaat onder de Giessen door. Maar op een bepaald moment bereikt je de grenzen van de wet en kun je niet verder.”

Volgens hem is er in de onderhandelingen met minister Jorritsma ook iets bereikt: “We hebben - anders dan destijds, toen Maij minister was - normaal met elkaar kunnen praten. Jorritsma is op onze argumenten ingegaan.” Dat resulteerde in de toezegging van een overhellende betonmuur ter vermindering van geluidsoverlast: de Zeister variant, genoemd naar een soortgelijke constructie langs de snelweg tussen Utrecht en Amersfoort.

Tegelijk laat hij een krachtige waarschuwing horen: “Stel dat bij de beoordeling van alle knelpunten voor Gorinchem een aantoonbaar slechtere oplossing is gekozen dan in vergelijkbare situaties elders, bijvoorbeeld in Tiel of Zevenaar, dan gaan we er hard tegenaan. Dan halen we alle wetsmiddelen uit de kast om verbetering te bereiken.” En hij maakt er geen geheim van hoe dat gaat gebeuren: “Langs de Gorcumse passage heeft de gemeente zestig procent van de grond in bezit, grond die het rijk nodig heeft om de lijn te kunnen aanleggen. Dat zullen we zeker als onderhandelingselement inbrengen.”