Vrijdag 21; Snooker in plaats van kunst

Het is mooi geweest. The Late Show, het artistieke vlaggeschip van de BBC en het ideaalbeeld voor tientallen Nederlandse kunstprogrammamakers, wordt eind dit jaar opgeheven. “Ik ben heel trots op hetgeen The Late Show de afgelopen zes jaar heeft gepresteerd,” aldus Michael Jackson, programmadirecteur van BBC2, in The Observer, “maar niets duurt eeuwig.”

Zelf was Jackson de oprichter en de eerste eindredacteur van de dagelijkse culturele actualiteitenrubriek, die met de eerste uitzending (april 1989) meteen al opzien baarde omdat Salman Rushdie daarin, de dag voordat hij onderdook, reageerde op zijn doodvonnis. The Late Show was bedoeld als het tv-equivalent van de dagelijkse kunstpagina in de krant, met nieuws, interviews, recensies, beschouwingen, discussies en alerte necrologieën. In het programma werd zelfs een nieuw tv-genre ontwikkeld, een columnistisch mini-essay in tekst en beeld dat in luttele minuten commentaar gaf op een cultureel verschijnsel. Tien-tips-voor-het-maken-van-een-Peter-Greenaway-film bijvoorbeeld - een hilarische montage van alle Greenaway-eigenaardigheden.

The Late Show is nooit een veelbekeken programma geweest. Hogerhand meende daarin na een jaar of drie verbetering te kunnen aanbrengen door het karakter van de actualiteitenrubriek aan te tasten. Voortaan moest de inhoud al enkele weken vantevoren worden vastgesteld, zodat die - met het oog op de publiekswerving - tijdig in de programmabladen kon worden vermeld. Daardoor verwaterde de formule. Sinds een jaar is van het oorspronkelijke, onvoorspelbare programma eigenlijk al nauwelijks meer iets over. Specials hebben de plaats ingenomen van de dagelijkse kunstpagina-op-tv. Maar hoewel de afgelopen week zelfs daarvan geen sprake meer was (bijna elke avond snooker in plaats van cultuur), hield men tot dusver zoveel mogelijk vast aan een dagelijks kunstprogramma na Newsnight.

Vanaf januari is ook dat afgelopen. Jackson wil, aldus The Observer, af van het culturele blok aan zijn been, zodat hij Newsnight niet meer zo strikt hoeft te houden aan de voorgeschreven lengte van drie kwartier. Dat het zo zou aflopen, was waarschijnlijk onvermijdelijk. Voor een programma dat een verzameling documentaires is geworden in plaats van een actualiteitenrubriek, is de dagelijkse frequentie geen noodzaak meer.

De afgelopen zes jaar is in Hilversum veel gepraat over een Nederlandse versie van The Late Show. Dat is, mede door de omroepversnippering, nooit gelukt. De late programmering van de NPS, met Kunstmest op de dinsdag- en een kunstdocumentaire op de vrijdagavond, heeft niets met de herkenbaarheid van een dagelijks programma te maken. En nu de BBC, het grote voorbeeld, ermee gaat stoppen, is de kans natuurlijk des te geringer geworden dat het er ooit nog van komt. Dat is jammer.