Verklarend woordenboek van de Nederlandse politiek.

Minister-president Kok deed op zijn wekelijkse persconferentie vorige week donderdag een onthulling omtrent zijn persoon. Gevraagd naar de oorzaken van de toestand rond de fraudegevoelige magneetpasjes die op Schiphol Schengen-reizigers zouden moeten scheiden van niet-Schengenreizigers, bekende de premier: “Een van mijn hinderlijke eigenschappen is dat ik problemen eerst wil oplossen en later pas wil nagaan hoe het zo gekomen is.”

Overigens zijn 'Schengenreizigers' niet onderweg naar het befaamde Luxemburgse wijnstadje van die naam, maar ingezetenen van die Europese staten die elkaar pluis vinden. Verder zijn er onbevestigde berichten dat de staatssecretaris van justitie, Elisabeth Schmitz, werkt aan een plan om op Schiphol niet meer met pasjes te werken maar met een extra blik marechaussees die deze buitengrens van Nederland gaan bewaken. Dat heet dan weer een vliegende brigade, maar hoewel gestationeerd op de luchthaven, is vliegen niet hun eerste taak.

Ondertussen was het antwoord van Kok vorige week niet alleen een truc om de vraag te ontwijken. Zijn bekentenis was bovendien niet waar: Kok en zijn kabinet lossen problemen doorgaans pas op, nadat ieder mogelijk alternatief is besnuffeld, elk dubbeltje driemaal is omgedraaid, en het onderwerp politiek tot het bot afgekloven. En de MP demonstreerde dat met de Betuwelijn, voorheen één van de tijdbommen onder het Regeerakkoord. Het gaat dus om het in de zomer van 1994 uitgestelde besluit over een goederenspoorlijn tussen Rotterdam en het Duitse achterland. Kok deelde vorige week mee dat er procedurele aandacht was besteed aan dit onderwerp. En als om te onderstrepen dat dit met politiek allemaal niets van doen had, vermeldde hij bovendien dat het ging om een voortgangsgesprek “op weg naar de plenaire raad van vrijdag 21 april”. Een gesprek was het geweest met een afwegingskader tussen knelpunten en prijskaartjes.

Bij andere onderwerpen zag Kok zelfs een dubbel afwegingskader met aan het slot een totale afweging. Voorbeeld hiervan is de beslissing om Amerikaanse Apache-helikopters te kopen. Daarbij ging het immers om een combinatie van goede machines en goede compensatie-orders. Voordeel is dat het reclamespotje voor de luchtmobiele brigade eindelijk gemaakt kan worden met eigen materieel. Nadeel is misschien dat de relaties met Frankrijk en Duitsland, die samen de concurrerende Tigre-helikopter maken, er niet op vooruit zijn gegaan. Althans, vanuit Parijs en Bonn wordt weinig vernomen sinds Nederland in conflict is geraakt met Turkije over de Koerdische kwestie. Die gaat over nationalisme, wapens en moraal. Nederland wil graag wapens verkopen aan NAVO-partner Turkije, maar die mogen niet gebruikt worden en zeker niet tegen het Koerdische volk. Als antwoord op de Turkse veldtocht tegen Koerden in Noord-Irak greep Nederland niet in toen de Koerden vorige week in Den Haag een parlement in ballingschap installeerden. Dat was conform de grondwettelijk gegarandeerde vrijheid van vergadering, verklaarden Kok en vice-premier Van Mierlo.

Kok verwachtte “best spannende weken” nu het kabinet voor het eerst zelf een begroting voorbereidt. Maar spanning komt voorlopig van buiten de ministersploeg. Minister Sorgdrager (justitie) kon zich eerder deze week een detailkwestie als het doorlaten van 20.000 kilo hasj door de Rotterdamse politie niet herinneren. En gisteren meldde de minister dat zij er in haar vorige leven als procureur-generaal nooit van in kennis is gesteld. Maar of er een tweede IRT-affaire komt? VVD'er Benk Korthals noemde de positie van de D66-bewindsvrouwe een beetje dreigend niet ongevaarlijk. En hij vergeleek haar met de vorig jaar gesneuvelde Ed van Thijn: ook Sorgdrager moet eventueel oordelen over haar eigen handelen in een vroegere functie. Maar uit de vergelijking van Korthals blijkt meteen dat Sorgdrager voorlopig weinig te duchten heeft van de VVD. Van Thijn was minister van binnenlandse zaken en hij moest weg, omdat de minister van justitie opstapte. Beiden zijn verantwoordelijk voor de politie. De VVD-fractie zal de positie van D66-minister Sorgdrager dus alleen aantasten als zij ook afwil van de minister van binnenlandse zaken. Maar dat is Hans Dijkstal, ook VVD. En inderdaad verklaarde Korthals vanochtend op de VPRO-radio dat hij inmiddels weer alle vertrouwen heeft in minister Sorgdrager. Toch was het eventjes best spannend.