Lodewijk de Boer blijft een fladderend mysterie

Theatermaker: Lodewijk de Boer. Ned.3, 23.17-0.07u.

Het slot van het televisieportret Theatermaker: Lodewijk de Boer komt abrupt: het beeld bevriest en er verschijnen woorden overheen. 'Inmiddels'... begint het en witte letters maken er gewag van dat Lodewijk de Boer 40 toneelstukken heeft geschreven, 65 voorstellingen heeft geregisseerd (5 in het buitenland) en daarnaast de filmmuziek schreef voor 15 films en voor 26 theaterprodukties. Dat lezen we en we staan voor een raadsel. Want in de ruim drie kwartier film die er aan die woorden vooraf gingen, zijn we weinig tot niets wijzer geworden over die stukken, die regies en die muziek. We hebben vooral een man zien en horen praten, in een geheimtaal die later dienst zal kunnen doen als materiaal voor een studentenscriptie over het dialect van de Amsterdamse culturele elite in de late jaren tachtig en de vroege jaren negentig.

Cees van Ede, regisseur van het portret, heeft willen ontsnappen aan een reguliere televisiedocumentaire over Lodewijk de Boer. Hij voerde en filmde een conversatie met zijn onderwerp, die beslist niet chronologisch diens carrière moest aftasten maar ruimte gaf voor zijn ideeën. Ter opheldering van dat interview zocht Van Ede in het televisie-archief naar fragmenten van De Boers werk. De oude beelden laten vooral zien hoe gedateerd die stukken zijn, maar zo'n directe constatering past niet in het gesprek. Gesprek? Nauwelijks. Van Ede laat wat trefwoorden vallen en De Boer steekt telkens een nieuwe monoloog af die alle kanten uit fladdert. Ondanks zijn dikke zinnen wil of durft hij niet iets persoonlijks prijs te geven en omdat Van Ede hem niet blootstelt aan een weerwoord of een concrete vraag, blijft hij een zelfvoldaan mysterie. Alleen in de enkele korte momenten dat we hem aan het werk zien, als regisseur, als componist, blijkt dat hij niet voldoet aan zijn pose van de vleesgeworden abstractie. En ook al gaat hij dan net zo psychologiserend te werk als veel van zijn collega's dat doen, alleen in die ogenblikken maakt hij nieuwsgierig naar het door hem geschreven televisiespel Walden dat de NPS volgende week uitzendt.

Cees van Ede bewondert Lodewijk de Boer, en dat is niet iets van vandaag of gisteren - in het archiefmateriaal zien we Van Ede al in een hoekje zitten bij de repetities van Lijkensynode (1968). Bewondering is mooi, maar die adoratie had hem niet mogen beletten om het De Boer lastiger te maken om hem recht te doen met een steviger portret.