'Toegeven aan de verleiding loont'; Geniet en leef langer

De wetenschap van het genieten stelt zich teweer tegen de onheilsprofetieën van gezondheidsvoorlichters. Want genotmiddelen helpen ontspannen en verminderen stress. Het cocktailuur als levensverlenger.

Inl Eric Denig 070-3503536 fax 3584736.

Het is onomstotelijk aangetoond dat een kop koffie, een glas wijn, een sigaret of wat chocola een kalmerende uitwerking hebben. Mensen raken er door ontspannen en voelen zich gelukkiger. Medisch onderzoek wijst uit dat een gelukkiger mens doorgaans langer leeft. Dus een beetje toegeven aan de verleiding loont.''

Professor David Warburton, directeur van de 'Human Pharmacology Group' van de Universiteit van Reading, heeft weinig op met gezondheidsvoorlichters en hun greep op de media. “Het zijn de nieuwe hogepriesters, met de epidemologen als hun orakels. Ze willen ons de wet voorschrijven, zeggen wat wel mag en wat niet. Voortdurend hameren ze in informatiecampagnes op de gevaren die aan het gebruik van genotmiddelen verbonden zijn. Toch geven de mensen zich eraan over. Want dat die middelen gebruikt worden om hun kalmerende werking, zien deze neo-puriteinen over het hoofd.”

Om een tegenwicht te bieden richtte Warburton, die onderzoek doet naar de biochemie van gedrag, in 1989 ARISE op: Associates for Research Into the Science of Enjoyment. Deze internationale club van wetenschappers, afkomstig uit de geneeskunde, de psychologie, de sociologie en de filosofie, adviseert wetgevers, houdt enquêtes en geeft een 'newsletter' uit. Om de twee jaar organiseert ze wetenschappelijke conferenties waarvan de 'proceedings' worden gepubliceerd. Financiële ondersteuning is er van bedrijven en handelsondernemingen op het gebied van voedsel, confectie, alcoholische drank, horeca en catering. Komende week belegt een select ARISE-gezelschap in Amsterdam een vierdaagse internationale workshop onder de titel 'Living is more than Surviving: the Contribution of Pleasure to Everyday Life'.

Tests, aldus Warburton, laten zien dat het beleven van genoegen een reductie teweegbrengt in stress-hormonen als cortisol. “Dat leidt tot een versterking van het immuun-systeem en dus meer weerstand voor ziektes als kanker.” De Britse hoogleraar wijst op een recente studie onder patiënten in een verpleegtehuis. Die werden gesplitst in een groep die louter sinaasappelsap te drinken kreeg en een groep die op een dagelijkse dosos van één fles bier gezet. Warburton: “Het effect was verbijsterend. Seniele patiënten die aanvankelijk afwezig of knorrig waren, werden dankzij hun alcoholische versnapering opeens praatlustig en gevat en hun incontinentie verminderde beduidend. Een cocktailuurtje in geriatrische ziekenhuizen, zo is nu algemeen aanvaard, is goed voor de ouderdom.”

De vorige ARISE-conferentie was twee jaar geleden in Brussel. Toen was het thema 'Pleasure and Quality of Life', in het kader waarvan een telefonische enquête is uitgevoerd onder 1500 volwassenen in vijf Europese landen. De uitkomst van dit onderzoek was dat vooral gezinsactiviteiten tot de meer plezierige bezigheden in het dagelijks leven worden gerekend, op de voet gevolgd door vakantie, lezen en vriendenbezoek. Seks komt pas op de tiende plaats, maar tussen de landen bestaan grote verschillen. Waar de Italianen het bedrijven van de liefde hoog in het vaandel hebben, gaan de Britten liever uit winkelen.

Warburton: “Bij alle verschillen tussen de vijf landen kwam één ding onomstotelijk vast te staan: mensen beleven aan sommige bezigheden genoegen om zo hun stress te reduceren en te relaxen. Het algemene gevoel was: 'Als het lekker is, geef ik me er aan over'. En of men zich nu ontspant in een heet bad, met een sigaretje en een borrel, of allemaal tegelijk - het bleek dat de mensen zeer wel beseffen waarvan ze genieten. Men is op de hoogte van de risico's en beslist liever zelf over de voor- en nadelen van tabak, alcohol en cafeïne dan zich de les laten te lezen door moralisten met een hang naar tirannie.”

Als vervolg op het 'Naughty but nice-onderzoek' liet ARISE afgelopen herfst nagaan hoe kantoorpersoneel omgaat met stress. Dit keer namen veertien landen aan de enquête deel, waaronder nu ook de Verenigde Staten, Zuid-Afrika en Nederland. Uitkomst was dat wie kiest voor variatie in werk en werktijden, op z'n tijd een grapje of praatje maakt, een kop koffie of een stuk chocola nuttigt, het best in staat is de kans op stress te verminderen. Naast werk, zo bleek uit de enquête, zijn ook geldzorgen een bron van stress, gevolgd door angst voor werkloosheid, familie-omstandigheden en ingrijpende veranderingen in iemands leven.

Nederlanders komen er overigens niet graag voor uit dat ze op kantoor gestresst raken. Minder dan elders wijzen wij op de werkplek als belangrijkste bron van stress, maar bij ziekteverzuim wordt het wel vaker als reden opgevoerd. We noemen het dus geen stress maar blijven er wel voor thuis. Ook vallen we uit de toon als het gaat om stress-bestrijding nà het werk. Waar wereldwijd 26 procent bij thuiskomst naar de fles grijpt, ligt het percentage Nederlanders dat met een glas bier, een glas wijn of een borrel op de bank zakt op 41 procent.

De ARISE-workshop in het Golden Tulip Barbizon Centre begint zondagmiddag met 'informal discussions over cocktails' en een diner. De dagen daarna zijn ingeruimd voor lezingen met titels als 'Sick to death of the health chorus' en 'The choice of the pleasures of life & the defense of democracy'. De enige Nederlander in dit genoeglijke gezelschap is de Amsterdamse psycholoog Dr. Jan Snel, die zal spreken over 'Coffee & information processing'. Zijn conclusie: “Caffeïne heeft een heilzame werking op de input- en outputzijde van cognitieve activiteiten, bij het zien, maar ook bij horen, aanraken en voelen.”