Vergeten stuk Tadzjikistan

Gorno-Badachsjan is een vergeten stuk Tadzjikistan, grenzend aan China en Afghanistan. Het Pamir-gebergte is er tot 7.500 meter hoog: een klein hoekje van het 'Dak van de Wereld'. Er zijn twee wegen naar Gorno-Badachsjan, maar ze zijn alleen in de zomermaanden begaanbaar. De temperatuur daalt 's winters tot 45 graden onder nul. Sneeuw en ijs blokkeren de passen en sluiten Gorno-Badachsjan van de wereld af. De bevolking moet de winter met opgebouwde voorraden zien door te komen. Maar er zijn geen voorraden.

In het Sovjet-tijdperk legde Tadzjikistan zich toe op katoenteelt, in ruil waarvoor Rusland voedsel en kolen leverde. De ruilhandel is na de ineenstorting van de Sovjet-Unie en het begin van de Tadzjiekse burgeroorlog ingestort en de bergbewoners zijn aan hun lot overgelaten.

Al drie jaar hebben ze gebrek aan voedsel en brandstof. Veertig procent van de kinderen in Gorno-Badachsjan is ondervoed. In de ziekenhuizen vriest het. “Een kind overleed na met een keizersnede ter wereld te zijn gekomen omdat het domweg te koud was. Tijdens een blindedarmoperatie stopte het hart van een patiënt, volgens de arts omdat 'de hartspieren bevroren'. Massage moest hem weer bij brengen.”, zegt John Sparrow. Hij bezocht onlangs voor het Rode Kruis Gorno-Badachsjan. Het Rode Kruis probeert met de Aga Khan Foundation gedurende de zomermaanden hulpgoederen naar het gebied te krijgen: “Een logistieke nachtmerrie. Nu al is het twijfelachtig of het lukt om ons voor september, als de eerste sneeuw valt, op de komende winter voor te bereiden.”

In 1992 en 1993 werd Tadzjikistan door een burgeroorlog geteisterd, die door de communistenleider Imomali Rachmonov werd gewonnen en naar schatting 50.000 mensen het leven kostte. Rachmonovs bewind wordt nog steeds bestreden door guerrillastrijders van het democratische en islamitische verzet. Op het ogenblik is een bestand van kracht dat echter dagelijks wordt geschonden. De afgelopen week zijn zeker 24 Russische grenswachten en vijftig islamitische guerrillastrijders bij schermutselingen omgekomen. De buitengrenzen van het onafhankelijke Tadzjikistan worden bewaakt door een GOS strijdmacht, die voor ruim de helft uit Russische soldaten bestaat. Russische vliegtuigen hebben op 13 april de Afghaanse stad Talogan gebombardeerd omdat zich daar een hoofdkwartier van verzetsstrijders zou bevinden. Volgens de Afghaanse radio zijn daarbij zeker honderd Afghaanse burgers om het leven gekomen.

De bergbevolking noemt de guerrillastrijders tegen Rachmonovs bewind niet meer, zoals vroeger, mujahideen, maar bayerviek: mannen met geweren: Hulptransporten voor de burgerbevolking lopen altijd de kans gekaapt te worden.

In een gebied anderhalf maal Nederland proberen 140.000 mensen te overleven.