Hysterisch katholiek meisje in een hobbezakjurk

Voorstelling: Geheim is geheim door Huis aan de Amstel, vanaf 8 jaar. Tekst: Matin van Veldhuizen. Regie: Liesbeth Coltof. Spel: Frank Houtappels, Tessa du Mée en Jes Vriens. Gezien: 14/4, Krakeling Amsterdam. Informatie: 020-6229328

Bij de jeugdtheatergroep Huis aan de Amstel lijken ze tijdelijk in de ban van streng gelovige, een tikje hysterische katholieke meisjes. Direct na Jeanne d'Arc is nu Bernadette Soubirous aan de beurt, de heilige die gaat over de wonderen in Lourdes. Ze was een ongeletterd, ziekelijk boerenmeisje aan wie Maria in het midden van de vorige eeuw een aantal malen verscheen. Op aanwijzingen van de Maagd legde Bernadette een bron bloot, waar geneeskrachtig water uit omhoog bleek te borrelen. Toen bovendien haar lichaam bijna vijftig jaar na haar dood ongeschonden uit de kist kwam, groeide haar heiligheid en daarmee de toestromende gelovigen.

Matin van Veldhuizen baseerde zich voor haar tekst op Franz Werfels roman Das Lied von Bernadette. De joodse Werfel en zijn vrouw, die in 1940 op de vlucht naar Amerika enige tijd in Lourdes verbleven en in de ban van Bernadette's geschiedenis raakten, voert zij op als vertellers. Die kunstgreep is nodig om tempo te houden in het een lange periode omvattende verhaal, maar tamelijk verwarrend voor de argeloze toeschouwer, die geen idee heeft wat die anachronistische meneer en mevrouw daar doen. Ze lopen het verhaal in en uit en veranderen door middel van ingenieus over elkaar vallende kledinglagen in alle bijfiguren. In rokken en schorten zijn ze de oudere meisjes Soubirous, die als eersten hun zusje in trance aantreffen: 'Slome, wat zit je daar stom te doen!' In de zwarte habijt die plots tot op de enkels valt staan er de zuster en de deken, die de macht en intolerante rechtlijnigheid van de geïnstitutionaliseerde kerk vertegenwoordigen. In een enorme kanten robe wordt de acteur even een rijke gelovige dame, met een kussen onder de uniformjas verandert de actrice in een hysterische politiebaas, die gek wordt van de mensenmassa's in zijn eens zo kalme Lourdes.

Met enorme vaart, overtuigingskracht en kabaal zetten Frank Houtappels en Jes Vriens een reeks typetjes neer, in een komische en aanstekelijke demonstratie van hun acteertalent. Ze vormen het luchtige tegenwicht voor de onontkoombare ernst van Tessa du Mée, die van Bernadette een aangrijpende en volstrekt geloofwaardige creatie maakt. Op het moment dat dat hobbezakkige, in slome jurken en vesten verstopte meisje haar gezicht in aanbidding laat openbloeien voor wie alleen zij kan zien, verdwenen mijn door angst voor religieuze zweverigheid gevoede reserves. De schaamteloos totale overgave aan iets wat het meisje haar 'allerliefste' noemt, overtuigt dat er meer moet zijn dan het voor iedereen hoorbare saxofoonmotief. Tegelijkertijd word je als publiek in de positie van nieuwsgierige, soms ook afgunstige buitenstaander geplaatst, precies als Bernadette's tijdgenoten. 'Hoe kan ik je geloven', roept een oudere non wanhopig uit. 'U gelooft mij of gelooft mij niet', luidt het antwoord: Bernadette's geheim, blijft haar geheim. Omdat ze gezien heeft wat ze heeft gezien en omdat de grote mensenwereld niet in staat is zo'n oncontroleerbare waarheid te hanteren, zit ze gevangen in het klooster. Het knappe is dat de figuur van Bernadette haar historische, religieuze omtrekken ontstijgt en staat voor elk kind dat een eigen realiteit beleeft en weigert die aan te laten tasten door volwassen cynisme. En met dat geloof in de kracht en de mogelijkheden van jonge mensen is in Geheim is geheim de regisseurshand van Liesbeth Coltof onmiskenbaar en na enkele minder persoonlijk gekleurde producties weer buitengewoon overtuigend aanwezig.