'Terrorist is hij die tegen de Turkse staat is'

GRONINGEN, 18 APRIL. Ze is zeventien en heet Helin, maar als ze een Nederlands paspoort krijgt, wil ze haar Koerdische naam Zerrin terug. Die is in Turkije verboden. Ze staat met haar broer Bazan en zus Beriwan op de trap van het Academiegebouw in een druilerig Groningen. “Biji Kurdistan, biji PKK”. Leve Koerdistan, leve de PKK, roepen ze luidkeels als de demonstratieve optocht begint.

“Turkey terrorist, Turkey fascist”, schalt het even later door de drukke winkelstraten. Ongeveer tweehonderd mensen, waaronder circa vijftig Koerden, deden zaterdag mee aan een demonstratie van het Koerdistan Platform Groningen tegen “de Turkse invasie in Noord-Irak” en tegen “de vuile oorlog tegen de Koerden”. Veertig maatschappelijke en politieke organisaties steunden de demonstratie.

Helin, Beriwan en Bazan wonen anderhalf jaar in het Groningse Marum. Hun vader is vier jaar geleden naar Nederland gevlucht. “Hij heeft in Turkije heel lang in de gevangenis gezeten”, vertelt Helin. Haar broer Bazan (22) wilde uit Turkije weg, omdat hij in het leger moest. “Dan had hij misschien op onze zus moeten schieten”, vertelt Helin, die het beste Nederlands spreekt. Hun zus moet ergens in de bergen in Zuid-Turkije wonen, maar ze weten niet zeker of ze nog leeft.

Helin is blij dat het Koerdische parlement-in-ballingschap in Nederland mocht worden opgericht. Maar ze heeft ook gehoord dat Nederland wapens aan Turkije verkoopt. Dat begrijpt ze niet.

Ehmed Gundi, voorzitter van het Koerdisch Informatie Centrum en een van de sprekers in Groningen, was tot vrijdag ingenomen met de houding van premier Kok en minister Van Mierlo (buitenlandse zaken), die de oprichting van het Koerdische parlement niet wilden verhinderen. Maar de verklaring die Van Mierlo vrijdag uitgaf beschouwt Gundi als een stap in de richting van Turkije. “Dat geeft Turkije moed Nederland verder onder druk te zetten. Waarom gaat Van Mierlo zeggen dat het Koerdische parlement niet wordt erkend? Het parlement heeft daar helemaal niet om gevraagd.” Volgens hem voert Turkije de druk op Nederland op om internationale steun te krijgen voor “de vernietingspolitiek tegen de Koerden”. Gundi vindt de houding van Van Mierlo's te onzeker. “Van den Broek was anti-Koerdisch, maar die had tenminste een duidelijke politieke lijn.”

Dat de Nederlandse regering de verklaring heeft uitgegeven onder invloed van berichtgeving in de Turkse pers, vindt Gundi onbegrijpelijk. “De Turkse pers schrijft altijd onzin”, roept Gundi en steekt zijn sigaret omhoog. Toen Mandela een prijs kreeg van Turkije, was hij een held. Maar toen hij deze weigerde wegens de behandeling van de Koerden, schreef een krant volgens Gundi 'vieze neger' en 'ex-terrorist'.

Op de demonstratie wordt de arbeiderspartij PKK openlijk gesteund. “Wij staan achter de PKK”, zegt Helin. Een terroristische organisatie? “Dat is Turkije zelf”, antwoordt ze. “De Turkse politie verkracht vrouwen, plundert huizen, steekt dorpen in brand en vermoordt Koerden. Als we Koerdische kleren dragen, worden we opgepakt.” Ehmed Gundi reageert vinnig als hem wordt gevraagd naar de terreurdaden van de PKK. “De Turkse regering noemt de PPK terroristisch, maar die noemt iedereen die tegen de Turkse staat is terroristisch. Het ontkennen van een volk, dat is terroristisch. Niet het strijden voor vrijheid.” Het doel van de invasie in Noord-Irak is volgens hem niet de vernietiging van de PKK, maar die van het gehele Koerdische volk.

Na de optocht praten de Koerden en andere demonstranten na in het pand van GroenLinks. Agit (25) is politiek vluchteling en wil alleen zijn tweede naam zeggen, want de Turkse geheime dienst MIT is overal en zijn familie woont nog in Turkije. Hij knipt met zijn vingers. “Een leven is daar niet veel waard.” Premier Çiller mag dan wel charmant ogen, ze is volgens hem de meest fascistische premier die Turkije ooit heeft gehad. De echte macht ligt bovendien bij de generaals. Hij zoekt even naar de goede woorden. “Ze is als zo'n pop met touwtjes”.

Nederlandse Turken hebben volgens Agit hier meer rechten dan Koerden in Turkije. “Çiller heeft kritiek op het Nederlandse integratiebeleid, terwijl Turken hier eigen moskeeën hebben, eigen scholen, eigen kranten, eigen radio- en tv-programma's. Dat hebben Koerden allemaal niet.” Koerden wil volgens hem niet meer dan erkend worden en in harmonie met Turken samenleven, zoals de Walen en Vlamingen in België. “Die problemen daar? Ach, die heb je overal.”